"ts L3
[EUR
LIBRARY Brigham Young University
DANIEL C. JACKLING LIBRARY IN THE FIELD OF RELIGION
PRAELECTIONES THEOLOGICAE
QUAS IN COLLEGIO ROM. SOC. JESU
JA HABEBAT
JOANNES PERRONE
E SOCIETATE JESU
ἽΝ EODEM COLL. THEOL. PROFESSOR.
EDITIO POST SECUNDAM ROMANAM DILIGENTIUS EMENDATA
— ET NOVIS ACCESSIONIBUS AB IPSO AUCTORE LOCUPLETATA.
VOLUMEN VI.
CONTINET TRACTATUM DE INCARNATIONE,
OVIENNAE
TYPIS ET. SUMP'TIBUS CONGREGATIONIS MECHITARISTICAK. aso MDPCCCXLII.
THE LIpRA Ry da BRIGITA y YOUNG tv; VERSMPy PROVO, UTAH
DE INCARNATIONE.
m —
MAC ans SAFE REIR:
TRACTATUS 4) DE INCARNATIONE.
PROOEMIUM.
1. Manifeste 2nagnum est. pietatis sacramentum, inquit Apostolus, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu; apparuit Angelis, predicatum est gentibus, cre- ditum. est in mundo, assumptum est. in gloria 1). Ast ipsa magnitudine sua mysterium hoc imbecilliorum oculos perstrin- xit, qui Dei opera ex proprio sensu dimetiri solent. Quare quovis tempore acerrimi dominice Incarnationis hostes pro- dierunt. In duas classes dispertiuntur, alii enim ipsam penitus rejiciunt, ali germanam dominice Incarnationis fidem labe- factare adnituntur. In primo censu veniunt Hebrzi et incredu- . li, et qui his fere annis. 115 suppetias tulerunt rationaliste ; in altero vero haeretici diverse denominationis.
2. Cum nobis negotium sit adversus utrumque hominum genus, ideo majoris perspicuitatis gratia tractationem nostram 1n duas przcipuas partes dividimus; in quarum priori ea omnia complectimur , qui ad Messiam referuntur; in posteriori, que ad Christum ipsum seu incarnatum Dei Verbum ac totius my- ster eeconomiam spectant.
9. Si qua porro est theologie portio, qua curas nostras, stu- dium ac sedulitatem postulet, primas profecto hec sibi vin- dicat, sive adversariorum numerum, impetus atque constan- tiam spectes, sive rei ipsius , de qua agitur, gravitatem atque difficultatem. Deo propterea auspice, magna animorum ala- critate et contentione ad propositum nobis fidei certamen de- scendendum est ab eo auspicantibus quod primo loco pro- posuimus.
PARS PRIMA. DE MESSIA ADVERSUS HEBRAEOS.
4. Que ad Messie doctrinam referuntur, revocari possunt ad ipsius promissionem et expectationem, ad ejusdem adven- tus epocham , munia et officia, ad personam denique in qua hec omnia effectum sortita esse conspiciuntur. De singulis pro- pterea totidem capitibus ex ordine agemus.
1) I. Tim. ΠῚ. t6.
D
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
CAPUT L
DE MESSIAE PROMISSIONE ET EXPECTATIONE.
5. Duplex distinguitur error circa ejusmodi articulum ; quo- rum alter eorum est, qui negant unquam fuisse a Deo Mes- siam promissum atque ab Hebreis expectatum; alter vero est eorum, qui, utroque dato, tum scilicet Messie promis- sione tum expectatione, sub Messiz tamen nomine non pecu- liarem ac determinatam personam, sed quemlibet temporalem liberatorem designari autumant. Primum adstruunt illi omnes ex Germania praesertim !), qui nuspiam in Sacris Literis, mul- to vero minus in Pentateucho ejusmodi promissionem reperiri affirmant, Messi: autem expectationem non esse nisi consola- toriam quandam spem postremis judaice reipublice tempori- bus invectam ex perperam intellécüs obscurioribus quibusdam prophetarum locis. Ex hoc principio alter prodüt error, quem non ita pridem adstruxit Salvador, qui contendit nullum pécu- liarem ac determinatum Messiam in lege promitti, sed in ge- nere quemcumque temporalem salvatorem, qui populum israé- licum a servitutis et oppressionis statu in libertatem vindi- caverit atque tutaverit, Ex quo infert tot Jam advenisse Mes- sias, quot populo suppetias tulerunt, eumque liberarunt, non solum ex Hebraeorum gente, verum etiam ex exteris gentibus licet idololatris, cujusmodi inter ceteros fuit Cyrus, qui in Scripturis Christi seu Messi:e nomine donatur. Quo sensu vere dici posset, tum Messiam advenisse, tum adhuc esse ventu- rum ?),
1) Jam sub finem seculi elapsi, quo per hoc argumento societati obtulit
longe lateque cuncta innovandi cupido et recepLe fidei fundamenta evertendi furor in Germania animos Protestan- lium invaserat, ac diffundi ceperat, hoc commentum ortum habuit, opinio- nem scilicet de venturo Messia non in- cecidisse Hebraeis ante Davidem ; tum vero sub hoc bellicosissimo rege, cum eorum nomen et potentia valde excre- visset, in spem eos venisse fore ut to- lius terrarum orbis potirentur imperio ; atque hunc regem suum, sub quo istud futurum esset, suum sibi coustituisse Messiam soloimaginationis τοῖα ductos. Scripsit integrum librum de hoc argu- mento Henricus Stephanus, qui editus est Norimberg: an. 1787.
Imo eo res progressa est, ut Har- lemi in Hollandia societas theologorum an. 1792 premium proposuerit ei, qui melius solvisset problema: Extentne prophetie in V. T. ipsum Christum pro- prie concernentes, Scriptum porro su-
Joan. Konynemburg, quo negavit ejus- modi existere prophetias, ac premium tuli. H:ec autem lucubratio postea ty- pis.edita. est; cumque eam recensuis- set Eichhorn Biblioth. suce, tom. vri, pag. 334, premissa ejusdem historia et occasione, addit, rem hanc, de qua in Hollandia ejusmodi dubium viguerat, nullam in Germania excitaturam fuisse quaistionem: de qua nihil novi jam pos- set dici; quz plene discussa summa cum libertate jam a quinquennio hic defensa esset. Cf. Joan. Nep. Alber e Sch. Piis Institut. hermeneut. Scriptu- re Sacre. Pestini 1817. tom. 1, Prole- gomena pag. 40 et seqq. Idem parado- xum de consolatrice spe concepta a Ju- diis de Messia subsequentibus. tempo- ribus jam pridem Voltaire effutierat in op. Z'ragmens sur divers sujets p«r ordre «lphabétique , art. Messie opp. edit. Genev. 1777 , lom. xxviri.
2) Hisl. des iustituHons de Moise et
PART. L CAP. I. DE MES. PROMIS. ET- EXPECT. 4
6. Ab his parum abludunt Sansimoniani, qui fabulantur per Messiam non significari nisi quemlibet politice libertatis asser- torem ac propagatorem, vel etiam humane nature moralem restauratorem, qui mulüplex pariter esse potest, quandoque etiam foemina 1).
1. Hos quidem omnes possemus jure contemnere , nisi iis ar- ma suppeditassent rationaliste , qui fucate cujusdam eruditio- nis apparatu totam JMessianismi ut vocant, aut Christologie .J'udeorum doctrinam labefactant. In istorum. enim. hypothesi non esset Messias nisi fundator aut conditor cujusdam 1idealis regni felicissimi, quasi aurez tatis a prophetis varie descripte et genti Judaicze, promisse, tum maxime illius verorum Dei . cultorum societatis ad honeste beateque vivendum in terrarum orbe instituendz, et in vita futura continuande novaque feli- citate ornande; cujus spei semina in V. T. libris sparsa repe- riuntur 32). |
8. Ut igitur ejusmodi commentis obviam eamus, et funda- mentum przjaciamus eorum, qua in priori hujus tractatus parte disceptanda erunt, duo a nobis constituenda sunt: pri- 210 quidem ostendendum est, aliquem Messiam fuisse ἃ Deo promissum et quovis temporeab Hebraeis expectatum ; secundo promissum hunc Messiam peculiarem, unicum ἃς determina- tum esse. Postremus enim error, qui versatur circa Messie qualitatem commodius disjicietur, cum recurret sermo de ejus- dem munus et officiis.
PROPOSITIO I. ᾿
Aliquis Messias fust a Deo in lege promissus. et quovis . tempore αὖ Hebrweis expectatus. mw Aliquis enim Messias fuit a Deo in lege 3) promissus at- que ab Hebraeis quovis tempore expectatus, si 1" id perspicua
du peuple hébreu, par J. Salvador. Pa- ris 1828. tom. rn, sec. part. liv. ἢ, Des prophéties politiques de Moise et des Messies.
1) Recolantur qua scripsimus vol. ^, Tract. de Deo, n. 237, not. 1. Cf. Ro- smini op. cit, Frammenti di una storia dell' empietà, Mil. 183^, pag. 165, ,,Una nuova forma, inquit, di questa antica deificazione della carne, parmi quella che usano i Sansimoniani, quando di- cono di andar cercando. non pur Ia fem- mina libera, ma la femmina Messia. Il loro capo nell' udienza de? 28. Agosto 1832, dove fu condannato egli e la sua setta come rei di publica oltraggiata morale, non dubito di dire: che egli credeva essere il precursore di questa femmina /Messia, come S. Giovanni ὁ stato per Gesu ! I?
2) Ita passim rationaliste et biblici neoterici. Cf. Wegscheider- I»st. theol. Christ. dogm. ὃ. 120, not. 1; qui ta- men perperam pro hac sententia citat Schoettgenium , qui e diametro ipsi ad- versatur , ut postea videbimus. B.Kop- pe in Novo Test, greco perpetua anno- tatione illustrato , GotVing. 1791, vol. 6, excursu 1, ad Epp. ad Thessal. De re- eno Christi in N. T. formulis βασελείας Θεοῦ etc. non aliam Hebrais regna Mes- sie ideam inhzsisse , quam regni tem- poralis theocratici modis omnibus evin- cere nititur, et quod magis mireris pag. 108, hanc eandem opinionem Je- sum ipsum concepisse!
3) Sub generali Legis nomine, ut no- tum est, veniunt quinque Moysis libri, atque hoc sensu adstruitur propositio.
ὃ TRACTATUS DE INCARNATIONE.
ostendant Scripturarum, presertim vero Pentateuchi oracula; si 2? idipsum confirmetur ex perpetua ac numquam interrupta Hebraeorum tum antiquorum tum recentiorum traditione, nec non traditione omnium ferme populorum.
10. Jam vero ad Scripturarum oracula quod attinet, nota sunt, qui: Gen. IIT, 15, Deus serpenti, seu potius demoni sub serpentis larva latenti comminatus est illis verbis: IEnémicitias ponam inter 16 el mulierem, et semen tuum et semen il- lius: ipsa conteret caput tuum, et twinsidiaberis calcaneo ejus. Qua verba merito passim πρωτεδυαγγέλιον vocantur, illis siquidem primo Deus spopondit per semen mulieris caput de- ceptoris, demonis nempe, aliquando contritum iri, hominem autem in libertatem asserendum ab illa servitute, in quam mi- sere per peccatum se conjecerat, prout oraculum istud uni- versa intellexit antiquitas. Etenim Sap. II, 24, legitur, quod invidiu diaboli mors mtraverit in ἣν ἡ terrarum ; Christus pariter Joan. VIIT, 411, diabolo protoparentum lapsum adscri- bit; clarissime vero Apoc. XII, 9: Ef projectus est draco ille magnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et satanas qui seducit universum orbem). Hinc passim a Judeis malo- rum demonum princeps serpens vetus vocatur ?). Documen- ta, qua evincunt eandem traditionem viguisse apud. antiquos Asi populos, suo loco dedimus 3). Nullum itaque dubium esse potest quin cit. loco agatur de lapsu, ad quem protoparentes a demone inducti sunt, ac propterea de eorumdem, imo totius humani generis a peccati ac daemonis servitute futura liberatio- ne per promissum Salvatorem seu Messiam ^).
11. Nec destiut Deus sequentibus temporibus ab hujus promissionis fide identidem in hominum mentibus insculpenda, ut viva semper servaretur, imo quo propius accedebat implen- de hujus promissionis tempus, eo clariora et illustriora ede- bat oracula, ut hac spe homines recrearet ac solaretur. Etenim Genes. XII, 3; XVIII, 18; XXII, 18, promisit Deus Abraham
in ejus semine omnes gentes benedicendas fore, quas promis-
1) Καὶ ἐβλήθη ὃ ϑράχων ὃ μέγας, ὃ ὅ- € » - ^ φις ὁ ἀρχαῖος, καλούμενος διάβολος, καὶ € - € - 3 , « ὁ οατανᾶς, 0 πλανῶν τὴν οἰκούμενην oÀqv.
2) ἡ ὉΠ Urn loca e scriptis Ju-
1701, vol. r, fol. pag. 67 et seqq. Cf. etiam Sherlock Z!wsege. et les fius de lu prophétie, trad. de angl. Paris 1795, tom..r, discours mnr, pag. 100. Du fa- γέμα oracle de ἴα Gen?se m. 15; qui
deorum collegit Eisenmenger in op. in- scripto: Das entdeckte Judenthum seu Judaismus detectus." vol. r, pag. 822.
3) Tom. v, n. 380, in not.
^) Eruditam dissertationem de hoc argumento dedit Cornel. de Hase in- scriptam Je Jprotevangelio paradisiaco Diatribe, in novem capita distributam, et hoc, ut vocat, oraculum oraculorum omni ex parte versatac tuetur. Prostat in Thesauro theologico - philologico sive Sylloge dissertationum | etc. Amstelod.
pariter copiose de hoc argumento dis- serit. Vid. Nicolai S. J. Sul Genesi lez. xxvi, xxvi. Perperam Ammon Bil. Theol. n, ^9 et seqq. hoc vaticinium protevangelii nomine insignitum de uni- verso bominum οἱ serpentum genere rectius quam de uno ex mulieris po- steritate intelligendum contendit. Quod commentum jamdiu everterat Petrus Cuneus diss. ui, De Hepubl. Hebreor. in 74^es«uro Ugolini tom. imi, pag. 819, et pag. 829 et seqq.
PART. 1. CAP. I. DE MES. PROMIS. ET EXPECT. 9 siones Genes. item XXVI, ἃ et XXVIII, 1^1, Isaac et Jacob renova-
vit. Agi autem in adductis locis de benedictione per promis- sum Salvatorem obtinenda patet ex constanti Hebreorum sensu ac traditione, juxta quam dipostohuk Gal. III, 8, eam de Messia exponit dicens: Providens autem Scriptura, quia ex fide justificat gentes Deus, prenuntiavit Abrahe: quia benedicen- tur in te omnes gentes 1). Ex quibus verbis exploditur neoteri- corum expositio de cognitione Dei per Abrahze posteros inter gentes disseminanda. lIdipsum aperte confirmatur ex celeber- rimo jacobao oraculo, nec non ex ceteris prophetarum vati- ciniis, in quibus tempus, locus promissi Messe, nec non ejus- dem Messie proprietates, munia et officia distincte pranun- ciantur, quz inferius singillatim expendemus.
12. Atque hinc factum est, ut omnes Judaeorum secta Pha- riseorum nempe, Sadduceorum, Esseniorum, Herodianorum ex antiquis, atque ex recentioribus Karaitarum, qui traditiones respuunt?) et Rabbanitarum qui eas una cum Scriptura reci- piunt, unanimis et concors sententia fuerit circa Messice articu- lum. Hinc factum pariter est, ut Samaritani, etsi longe ante ca- ptivitatem babylonicam a judaica tribu fuerint separati, nec alios libros preter Pentateuchum, ut plerisque saltem erudius placet 3), tanquam sacros admiserint, attamen et ipsi fide in Messiam promissum nutriebantur, ut patet ex Joan. IV, 25-29 et 42. Hinc demum factum est, ut neque Christus, neque Á- postoli disputare circa ejusmodi promissionem aut expectatio- nem aliquando debuerint, cum omnibus ea state persuasum fuerit tum promissum a Deo Messiam fuisse, tum ejusmodi pro- missionem omnium votorum objectum fuisse, ut ex levi Novi Testamenti inspectione compertum fit.
13. Adeo vero pervulgata erat hzc Judzorum persuasio ut percrebuerit per omnes regiones orientales, ut testantur Sue- tonius et Tacitus. Prior enim scribit: Percrebuerat oriente (oto vetus e£. constans opinio, esse in fatis, ut eo tempore
1) Προϊδοῦοα δὲ γραφὴ ὅτε ἐκ πίοτεως mudico comprehensas amplectuntur,
διχαιοῖ τὰ ἐθνὴ ὃ Θεὸς προευαγγελίοατο τῷ Jfpaau : ὅτε εὐλογηθήοονταε £v oot πάντα τὰ ἐϑνῆ.
2) De antiquis Judcorum sectis scri- bit Josephus Flavius Antiquit. lib. 18, cap. 2. De recentioribus inter caeteros agit Joan, Bened. Carpzovius in I»tro- ductione in theologiam judaicam, quam prefecit novi? a se adornat:e edit, Pu- gionis fidei Raym. Martini, Lips. 1687, capp. 3, ^, 5, in quibus ostendit sectam Habbanitarum Pharis:orum esse propa- ginem, Karaitarum seu Keareorum sur- culum esse Sadducceorum. Per Euro- pam longe lateque diffusi sunt Rabba- nite, qui preter Mosis et prophetaruin scripta, traditiones orales in opere thal-
quas velut fidei et vita regulam pari pietatis affectu cum lege scripta susci- piendas atque observandas credunt. Ka- rei vero in Orientis potissimum regio- nibus cogniti sunt: et lezem oralem et traditiones thalmudicas omnes rejiciunt, nec alind. fidei fundamentum recipiunt quam Scripturam Mosis et Propheta- rum. De Karais cf. diss. Jac. Triglan- dii, et Diss. Levini Warneri in 7^e- sauro Ugolini tom. xxir.
3) Cf. Joan, Morinum Ezrercitation. Ecclesiast. in utrumque Samaritanorum Peutateuchum. Paris 1631. Exercitat. 1, δ. 8. Jahn. ArcAcologia biblica, Vienne 181^. ὃ, 320, |
10
Judea profecti rerum potirentur 1). Alter. vero: Pluribus persuasio inerat , inquit, antiquis sacerdotum literis conti- neri, eo ipso tempore fore, ut valesceret oriens, profecti- que Judw«a rerum potirentur 3). Quare receptum erat. ex an- tiqua traditione illud. gentium omnium orientalium. theologie principium de mediatoris alicujus expectatione ad perturbatum. ordinem inter Deum et genus humanum restituendum. Qua- propter , inquit Plutarchus, ef antiquissima hoec descendit ex theologis et legislatoribus tum ad poétas, tum ad philoso- phos opinio, que a nullo. certo auctore habet principium ; persuasionem aulem firmam et indelebilem , neque in sermo- nibus lantum , neque in traditionibus , sed in mysterüs et in sacrificiis et apud barbaros et apud Grecos multis in. locis pervulgatam etc.3), nempe de Mediatore inter duo princi- pia, quem Perse Mifhram vocant. Cujus traditionis documen- ta apud /Egyptios, Chaldaeos, Zabianos seu Sabaos, Grecos, Romanos, imo et inter Indos, Sinenses, Japones, America- nos ipsos aliosque populos extantia viri docti exhibent 5), adeo ut vere scribere potuerit doctus Prideaux, quod expectatio, sive necessitas cujusdam mediatoris inter. Deum et homines fuerat usque ab initio, opinio prevalens penes omnes populos 5).
1^. Quibus delibatis, sic instituimus argumentum :. Hic agi- tur de quaestione facti; num scilicet Deus promiserit nec ne, in Lege presertim, aliquem Salvatorem seu Messiam, et utrum He- bra quovis tempore eundem expectaverint. Jam vero ex allatis documentis utrumque certissime constat; constat igitur. quod ostendendum assumpsimus.
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
DIFFICULTATES, 15. 1. Οὐ). 1" Expectatio et fides in Messiam non fuit nisi consolatrix quadam spes seriori tantum «etate in vulgus Hebrz-
1) Sueton. in Vespas. cap. ^4. edit. tom. xx, littérature art. Religion. T«-
Taur. 1821. opp. tom 11.
2) Hist. lib. 5, cap. 13.
3) Διὸ καὶ παμπάλαεος αὐτὴ xOVCELOLV ἐκ ϑεολόγων καὶ νομοϑέτων εἴς τε ποιητὰς καὶ φιλοσόφους δόξα, τὴν ἀρχὴν ἀδέοπο- τον ἔχουσα, τὴν δὲ πίοτεν ἰοχυρὰν, καὶ δισεξαάλειπτον. οὐκ ἐν λόγοις μόνον, οὐδὲ ἐν φήμαες, ἀλλὰ ἔν τε τελεταῖς ἔν τε ϑυ- otauc , καὶ βαρβάροις καὶ ᾿Ελλῆσε πολλαχοῦ περεφερομένην x. T. À. De lside et Osi- ride opp. edit. fol. Paris 162^ tom. 11) pag. 369. Deinde refert doctrinam de duobus principiis sibi invicem adversan- libus ac de mediatore inter utrumque, quam adaptavit Zoroaster, et ex eo Pers, aliique orientales et occidenta- les populi.
4) €f. Mémoires de UÜ Académ. des In- script. Vom, xxxi, par Mr. l'Abbé. Mi- znot, pag. 81 el suiv, et pag. 207 et suiv. Bibliotheque univers. Genéve 1822,
bleau de U état actuel du. Christianisme sur le globe, esquissé par Henri Zschok- ke. Quatr. extrait, Amérique , pag. 12. Hic tamen auctor utpote fanaticus pro- lestans, totus in eo est, ut protestanti- smum super catholicismum extollat. Hinc nullis mendaciis, calumniis et falsitati- bus parcit ad finem sibi propositum ob- tinendum. Maurice ^?s Hist. of Hindo- stan, vol. 2, Book IV, omnium hanc fuisse Indorum persuasionem evidenter ostendit. Eandem obtinuisse apud Sinen- ses evincit auctor vite Confucii ex Siam-Kiao, et P. Intorcetta S. J. in vita Confucii, eadem est theologia Ja- ponum, Mexicanorum etc. Cf, etiam Ramsay, Discours sur la mytholog. Pa- ris 1728, pag. 9. suiv.
5) Hist. des Juifs, Y. part. liv. 3) tom. 1, pag. 393, Paris 17206,
11 orum sparsa, atque 2^ ex lectione prophetarum divinando te- mere derivata, de qua nihil habetur in Decalogo, nihil in Levi- tico, ceterisque Libris Mosaicis, in quibus omnia hebraice reli- gionis summa capita continentur; 3" nuspiam dicitur: Credite in Messiam. Va quidem Voltairius 1) et ante ipsum Orobius ?); quare 4^ dicendum est, subdit Salvador 3), Salvatorum sive Mes- siarum ideam ortam esse ex divinis minis atque promissis; 5" ue cum non contineatur conceptis verbis in quinque libris undamentalibus, nullo modo constituit fidei articulum respectu Hebraeorum, quidquid contra contendat Maimonides, qui vel eo minime vapulat a Rabbi Josepho Albo, quod nimis amplifi- caverit numerum articulorum | fundamentalium legis mosaice, inter quos retulit expectationem Messiz. 6^ Albo przivit Hillel ante Hierosolymorum excidium Synedrii praeses, qui contendit, Israélem nullum habere, quem expectet Messiam. Ergo.
16. Resp. Ad 1v, Neg. cum ejusmodi assertio sit contra fa- ctum. Alioquin nulla jam ratio dari posset unanimis illius secta- rum omnium conspirationis atque consensus in hoc fidei arti- culo admittendo, et quod caput est, Samaritanorum, qui qua- tuor circiter szculis ante captivitatis babylonice tempora a Ju- dz tribu schisma fecerunt, quique ex verisimiliori sententia non alios libros ut sacros admittebant przter Pentateuchum. Eidem non accessisset totius fere orbis consensio, Indorum presertim atque Sinensium, qui vela primis imperii sui temporibus eam repetunt traditionem. |
17. Atque hinc falsum esse eruitur quod, 2? de spe adjiciebatur comparata ex lectione prophetarum, tum quia ejusmodi assertio gratuita est sine tabulis ac sine testibus prolata, tum quia quz ex Pentateucho monumenta protulimus, et que mox iterum sub- Jiciemus. eam prorsus convellunt; tum denique quia universa israéliticee gentis persuasioni ac traditioni aperte adversatur.
18. Mirum autem esse non debet quod nulla occurrat Messiz mentio in Decalogo, cum in eo agendorum potius regula trada- tur, quam credendorum; qua animadversio eque Levitico qua- drat; hic enim liber totus in eo est, ut sacerdotes et levitas in- stituat circa exteriorem mosaiez religionis cultum ac czeremonias.
19. Falsum denique est, in reliquis Moysis libris Messize pro-
PART. 1. CAP. I. DE MES. PROMIS. ET EXPECT.
1) Loco jam citato.
2) Apud Philippum a Limborch 2e Ver.t. relig. christ. amica collatio, Gou- di 1637. In primo enim scripto dato ad Limborchium Orobius statim | incipit : ,Cum fides in Messiam redemptorem futurum non minus necessaria fuerit a mundi exordio, quam in Deum creato- rem; imo magis, quia non potest esse fides in Messiam, quin supponatur De- us; maxime in Deum absque Messia: quaeritur qua&e Deus fidem in seipsum
smpissime et clarissime Israéli commen- daverit in universo WV. T. et fidem in Messiam numquam commendaverit in
«qua consistebat tota salus? Quod si fe-
cit, petitur, ut assignetur locus aliquis, in quo Deus mandaverit, aut. dixerit ex- presse, quod fides in Messiam est ab- solute necessaria ad salutem gendrás humani, adeo ut, qui non crediderit, damnandus esset" etc.
3) Loco cit.
12
missionem minime reperiri. Etenim prater palmaria loca, quce adduximus ex Gen. ΠῚ et XLIX, luculenta sunt Moysis verba Deut. XVIII, 15: Prophetam de gente tua, et de fratribus tuis sicut ine. suscitabit tibi Dominus Deus; ipsum audies; tum verba Dei ipsius ibid. 18: Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui, et ponam verba mea in ore ejus, loqueturque ad eos omnia, que proecepero illi; quiautemverba ejus , que loquetur in nomine ineo , audire noluerit , ego ul- tor existam. Qus quidem verba de Messia, non de propheta- rum successione, ut ait Salvador post Orobium, esse intelli- genda non modo veteris synagogez Rabbini 1), sed et universa Judaica natio ostendunt; ex hujus enim persuasione factum est ut Petrus et Stephanus, ille Act. III, 22, iste cap. VII, 37, palam ac publice pro concione de Messia illa exposuerint nullis repu- gnantibus Judaeis, quos alloquebantur. Nec vero alius, excepto Messia, propheta surrexit post Moysem in Israél, qui sive po- testate, sive prophetandi vi vel Dei familiaritate similis Moysi dici potuerit, prout Deut. ult. ver. 10, adnotatum est 3). Unde colligitur Moysem de Messia fuisse locutum; quod Christus ipse testatus est Joan. V, 46, Judaeis dicens: S? crederetis Moysi, crederetis forsilan et mihi; de ame enim ille scripsit.
20. Ad ὅπ, Dist. Concepts verbis, conc. wquivalentibus, »neg. ut patet ex modo dictis. Addo obligationem credendi in
essiam oriri ex ipsa manifestatione seu revelatione promissi Messie, quemadmodum oritur obligatio credendi in Deum ex ipsa ejus manifestatione, etsi nullibi scriptum in lege sit: Cre- dite in Deum, ut adversus Orobium animadvertit Limborchius 9).
21. Ad m, Neg. Orta siquidem est Messi: 1dea, seu cogni- tio et expectatio ex promissione protoparentibus facta Gen. III, ac sepius iterata Abrahz, Isaac, Jacob, Juds etc. juxta ea que in probationibus adducta sunt; divine porro commuinationes at- que pollicitationes ad summum eam jamdiu animis Tigris vin ptam aluerunt atque foverunt. Prophet: nunquam destiterunt ab eodem Messia praenunciando, ut ex dicendis luculentius con-
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
1) Cf. Raym. Martini O. P. Pugio ἢ- dei cum. observat. Jos. du Voisin, edit. Carpzovii pag. 161, 47^, presertim vero pag. 886, 9. 9 et seqq. Hac autem edi- tione deinceps ntar.
2) Cf. Eusebium Demonst. Evang. lib. 3, cap. 2, ubi multis prosequitur simi- litudinem quai inter Mosem et Christum intercessit, ac precipue potestatem, ac munus legislatoris, et redemptoris.
In Catechismo judaico quem ex edi- tione Synagoge Amstelodamensis he- braice ad verbum recensitum edidit Car- pzovius in Introduct. ad Theologiam ju-
daic. cap.9; etinscribitur 272 np? "IEQO Liber doctrine bone ; art. 7, proponun-
tur quatuor res, quibus Moyses inter prophetas ceteros excelluisse dicitur, quas quilibet illic recolere poterit pag. 48 et seqq. Id ipsum przstat eleganter Rab. Abarbanel apud Joan. Meyerum Tract. de temporibus sacris, etc. in TAe- sauro Ugolini tom. 1, pag. 533. Cf. M. G. Frid, Meinhart sub Frischmutho Dissertat. de Propheta Mosi pari, Deut. xvir 15, que extat in 7^esauro theo- logico - philolog. sive Sylloge disserta- tionum «ad selectiora et illustriora V. et N. T. loca, Amstelodami 1701, vol. 1, pag. 38^ et seqq.
3) Op. cit. Resp. ad primum quazsi- tum,
13
stabit. Talia sunt fundamenta ejusmodi expectationis, quz tam altas radices in universa Hebrz:orum gente fixerat, ut numquam divelli potuerit. Hzc praeterea exceptio falso principio laborat ; nempe Messi: missionem non habuisse ex Judz&orum opinione nisi solum objectum temporale, cum tamen de contrario omni- no constet 1).
22. Ad 9", Neg. «pcne siquidem Messiz ceu totius mo- saicz religionis caput ab omnibus tum antiquioribus tum recen- tioribus Judzis spectata fuit, nec nisi serius ab incredulis non- nullis in dubium ea revocata est, ut, quemadmodum animad- vertimus, numquam Christus aut Apostoli disceptare debuerint de ejusmodi articulo, sed eo extra omnem dubitationis aleam ab omnibus prorsus tanquam principii loco constituto, contro- versia agitabatur de sola Messie persona. Quare non temere ac perperam, sed totius Synagoge sensum expressit Maimonides dum art. XIII, statuit ab omnibus et singulis Judzis firma fide
credi oportere in adventum Messie ΓΤ DW'23, et in ipso-
PART. I. CAP. I. DE MES. PROMIS, ET EXPECT.
rum libris symbolicis declaratur 5), ac demum in Thalmude Tract. Sanhedrin cap. Chelek, diserte legitur: Omnes prophe. (e non vaticinati sunt, nisi de diebus Messico 9), ut cetera Jam commemorata przeteream.Hinc etiam colligitur immerito ac per summam injuriam a Josepho Albo Maimonidem reprehendi.
29. Ad 6", Dist. Contendit Hillel nullum jam habere Israé- lem quem expectet Messiam, postquam is advenerat, conc. an- tequam advenisset, 22g. Porro Hillel ex eorum numero erat, qui noluerunt Messiam in Christo Jesu. agnoscere, in quem, ut infra ostendemus, omnes epocha a prophetis assignat: pro Mes- sie adventu conspirabant. His vero elapsis, de ulteriore Mes- sie adventu desperans jure inferebat nullum jam habere Israé- lem quem expectet Messiam *). Inde autem novum potius exur-
1) Hoc magis ex dicendis in decursu tractatus constabit. Interea cf. Luc. rir, 15; Joan. 1, 19 et seqq. 1v, 25 - 29, ^2; νι. 1^4 et alibi; ex quibus luculentissime patet Judaeos et Samaritanos tempore Christi nondum exuisse ideam Messia spiritualis, thaumaturgi , prophetz etc. etsi utramque ideam spiritualis et tem- poralis regni conjungerent. Cf. etiam Raym. Martini part. 3, cap. ^ ὃ. ^ et alib. Verum de hoc postea.
2) Cf. Catechismum judaicum cit. ubi inter articulos fundamentales fidei poni- tur articulus duodecimus : ,Deum missu- rum esse Messiam, qui Redemptor fu- turus sit pepuli sui, et quem, etiamsi retardet adventum, expectare teneamur. Qui quidem Messias e semine David surculus Isai Bethlehemite erit, idem- que judicio stabiliet terram, et judica- bit gentes multas" etc. Hinc R, Moyses
filius Maimon in. suis Hiicot, id est sen- tentiis in sophetim sive judicibus, tract, de iegibus cap. u, aperte pronunciat : .Quicumque non credit in Regem Mes- siam, vel qui non expectat adventum ejus, non solum est incredulus prophe- tis, sed etiam legi et Mosi doctori no- stro," Integrum textum exhibet Martini op. cit. part. 3, cap. 9, ὃ. 3, pag. 766.
3) bx zona N5 p52 cwezin 52 ΓΙ ὉΠ ποῦ Alios textus cf. apud Martin. pag. 317 et 67^.
4) En verba ipsius Hillelis ex Thal- mude Tract. S«nhedrin seu de Synedriis, prout prostat cap. mr, edit. Cocceji ex- cerpt. 31, pag. 351, et excerpt. 36 ,pag. 359:
δια imMwTN i xp ΓΞ v3
seu ,Expirarunt omnes termini: jam nullus Messias pro Israéle." Et hic de-
14 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
git argumentum ad evincendum per id temporis omnes fuisse in expectatione Messiz. | 2^. IT. Οὐ). 1? Opinio illa de Messia, 1d. est regni felicis con- ditore, quem hoc nomine in libris V. T. nondum appellatum im- venimus, diviso demum in duo regna imperio israélitico e spe. meliorum temporum (Joel III, 2) et seculi quasi aurei animis informata esse videtur, quanquam notiones et spes messianzx improprie sic dicte, hoc est futuram quandam gentis israéliti- ce conditionem felicissimam presagientes, patriarcharum vo jam adscripte reperiuntur (Gen. XII, 3; XVIII, 18; XXVI, 4; XXVIII, 1^; coll. Eccl. XLIV, 22et 23). 2?Primus enim Davides populum dissidiis et factionibus perturbatum consociarat, et ad potentiam opulentiamque egregie evexerat. Sed aureum illud seculum facta imperii in duo regna divisione evanuit. Non igi- tur mirum erat, redintegrandi ejus spem in regia Davidis domo poni sensimque aliquem ex ejus posteris felicis theocratiz instau- ratorem futurum dvinari 1). 9" Quo proclivius deinde successu temporis summa respublica ad exitum ruere videbatur, eo pro- piorem spei hujus implendze conditionem fingebant 3), et pro illa, que Hebraeorum mentibus insederat, theocrati? notione, novum imperium, non civili solum et publico jure, sed morum quoque innocentia et religionis sanctitate fundatum iri existima- bant ... Apud prophetas, qui vel proxime ante exilium babylo- nicum exüterunt, vel ei fuerunt :quales, vel post reditum ex eo vixerunt, itemque in libris apocryphis illam feliciorum tem- porum spem universe adumbratam videmus 3), 4" at in Danie- lis vaticiniis pressius definitam novisque augments cumulatam. In his enim imperium aliquod describitur ideale theocraticum,
quo sgyznbolice adumbratur ficta filii hominis (JW 12) perso-
na, Judzis destinatum *) ut quinta orbis terrarum monarchia 5), post multas calamitates eventura, eaque zterna et immutabilis et cum mortuorum resurrectione et Judicio extremo conjuncta 6). Iste vero filius hominis, qui in nübibus apparens fingitur 7), pro symbolo totius monarchie quinte, non pro Messia habendus est. Ita rationalistze 8); ergo Messic promissio et expectatio non
prehenditur mala fides Salvador, qui tamen magni facit auctoritatem Thal- mudis. De Thalmude inter ceteros legi potest De Voisin in Pref. ad proemium Pugionis fidei. ᾿ 1) Mich. v, 1 et seqq.; 15. ix, 5, 6; vi, Xi, coll. 1v, 2; Ezech. xxxiv, 23 et seqq.; xxxvi, 21 et seqq. ; Jerem. xxiri, 5; xxx, 95; xxxin, 15; Ose. nr, 5; Zach. n1, 8; vi, 12; ubi nomen ΓΝ de Mes- sia dictum. :
2) Agg. 1, 6-9; 21-23: Zach. ir, 9- 17; um, 8-10; vr, 12-13; Mal. n, 17; ΠῚ, 6, 13-18.
3) Sophon. mr, 9-20; Is, Lx, Lxvt; Agg. 1, 6-95 Zach. xi-xiv; Mal. rir, 1-6, 19-24; 1 Mach. ir, 57; Bar. 1v, 21 et seqq. v; Eccl. xxxii, 18, 19, 33 ; xxxvi, 12-17; xriv, 13; xivm, 11; Tob. xim, 7-18; xiv, 4-7; mr Mach. ir, 18. Quinque hi postremi libri ii sunt quos adversa- rius nomine apocryphorum commeino- rat.
A) Dan. n, ἅ et 45; vir, 27 et seqq.
5) 10. τι, 4^; vir, 26. ;
6) Ib. xm, 2.
7) vir, 13, 1^t.
8) Cf, Wegsch. ὃ, 120, not. ὁ.
15
est nisi vana spes idealis orta ex melioris conditionis deside- rio, ac prophetarum poéticis fictionibus fota 1).
25. Resp. Neg. antec. Quod consutum non est nisi ex lu- dicro imaginationis sstu absque. ullo documento ,.. cui facta luculentissuma adversantur, quodque Sacre Scripture ever- tunt, traditiones judaice gentis et traditiones omnium popu- lorum explodunt, ut partim ex allatis documentis constat, par- tim vero ex dicendis apertius adhuc constabit
26. Ad 1", Neg. suppositum graüs ab adversariis confictum quodque se ipsum destruit, opinionem scilicet de Messia in- formatam esse e spe meliorum temporum ; ea enim informa- ta est ex Dei revelatione , que Gen. III, homini lapso promisit reparatorem non temporalem, seu felicis regni et aurei seculi fundatorem in sensu adversariorum , sed spiritualem, qui nem- pe demonis destrueret imperium, et. veram religionem instau- raret et redintegraret; prout ejusmodi oraculum, uti jam di- ximus, et universa intellexit antiquitas, et traditioni commis- sum est. Nec aliam Messie notionem ingerunt pollicitationes Abrahz czterisque patriarchis facte in locis Genes. citatis: In semine tuo benedicentur omnes gentes terra, ut exponit A- postolus Gal. III, 8; per fidem in Messiam; quem rationalistze bono animo ferent, ut ipsis preferamus in Sacrarum Literarum expositione.
21. Ad 2m, Neg. iterum tum quia expectatio Messiz longe Davide anterior est, tum quia Davides ipse sepissime in Psal- mis de Messia, rebusque ab eo gerendis loquitur, Christo ipso testante (Math. XXII, 42 et seqq. Luc. XXIV, 27, με); testanti- bus insuper Evangelistis, et Apostolis passim, quos rursum praeferimus bona ipsorum pace, omnibus rationalistis; faten- übus ipsis Judais, qui plures Psalmos de Messia semper intel- lexerunt ?). Si igitur ante Davidem Scriptura loquitur de pro- missione et expectatione Messie, 51 Davidesipsesape de eodem Messia loquitur, evidens est non 'ex divisione israélitici impe- rii spem ortam de aliquo Messia ex Davidis posteris nascituro, vel sensim cepisse Hebreos divinare, ut profani homines lo- quuntur , felicis theocratize futurum instauratorem, multo mi- nus ipsum Davidem in vitam restitutum iri Juxta parsismi doc- trinam 3). Ap
PART. I. CAP. I. DE MES. PROMIS, ET EXPECT.
1) 1b. ὃ. 50, not. c.
2) Cf. Raym. Martini opp. cit, part. 2, dist, 1, cap. 7, ὃ. 11 et seqq.; part. 3, dist. 3, cap. 15, $. 1, et alibi passim.
3) Sic enim Rosenmüller in Scholiis in V. T. part, ^, vol. 2, Lips. 1810, ad Ezech. xxxiv, 23, indicatis ejusd. Ezech. xxxvru, 21, et Jerem. xxx, 9; Ose. uri, 5, locis in quibus Messias Davides ap- pellatur, scribit: ,, Atque locis hisce si- gnificari illum ipsum veterem Davidem ,
quem sSperarent futuro aliquo tempore regnum priscum, sed multo amplius atque augustius restauraturum, minime impro- babile fuerit, Alere enim poterat ejus- modi spem opinio illa veteribus com- munis fere de rerum omnium ἀποκατα- οτάοεε, revolventibus sese et redituris statibus. Certe huic opinioni consenta- nea erat veterum Persarum expectatio de redituro ultima mundi ztate rege ve- lere Paschutan, Gustaspi filio, quo Gu-
16
-88. Ad 3m, Neg. ex causa, quam adversarii autumant, fa- ctum esse ut Judei fingerent propiorem spei hujus implenda conditionem, sed eo ferventiori desiderio prestolabantur Mes- sie adventum, quo ad exitum suum properare videbant termi- nos epocha ipsius adventus; alioquin multo magis debuissent Messiam expetere sub finem regni israélitici, aut regni Juda, - adeo debilitati ab Assyris et Chaldzis, potissimum vero sub Antiocho Epiphane, attamen nemo per id temporis vel suspi- catus est de Messi: adventu. Contra vero sub Herode omnes tenebantur hac expectatione, ut suo loco ostendemus. Diver- se autem hujus agendi rationis quinam causa esse potuit in adversariorum hypothesi? Series igitur factorum stultum syste- ma ratüonalistarum eliminat ac plane subruit.
29. Hoc autem amoto fundamento, ruunt que vere fince- runt adversaru de notione theocratie, de novo ac felicissimo imperio, de feliciori temporum spe a prophetis et libris apo- cryphis (deuterocanonicis) adumbrata. Hzc enim omnia, sup- posita Messie promissione.atque expectatione tanquam basi et fundamento, riteque intellecta, ut postea exponemus, bene coherent; promissione et expectatione sublatis , nulla amplius ratione subsistunt. Aliud quippe est rei veritate posita eam di- versimode exponere et amplificare, vel etiam prout est perpe- ram intelligere, quod plerisque carnalibus Judzis contigit sub finem presertim ipsorum reipublice, ut enucleatius declara- bimus, aliud vero est rem totam de suo, ac solo imaginationis ferventioris estu sibi confingere. Hoc enim postremum nonnisi paucorum est, nec nisi ad tempus contingere potest, ac facile evanescit. Expectatio autem Hebraeorum perpetua fuit ac totius nationis, nulla secta excepta, ita ut adhuc perseveret 1).
30. Ad "4", Neg. Nec enim in cit. Danielis locis sermo est de imperio aliquo ideali theocratico, sed de reali regno Messue
TRACTATUS DK INCARNATIONE.
staspo regnante atque favente suam doc- trinam promulgaverat Zoroaster. Illum igitur Paschutan, qui et ipse olim doc- irinc: zoroastrians in provincia Vard- jemzuerdiana ministrum se prabuerat, credebant Perse exiremis temporibus veterem ac puram religionis doctrinam, priscumque persicum regnum ita esse restituturum, ut omnium abundantia et prosperitas, atque pax universa terrarum orbem sint. beatura." Vid. Memoires sur diverses antiquites de ἴα Perse par Sil- vestre de Sacy. Paris 1793, in ^4?, pag. 9^4 et seqq. Verum enim vero quis igno- rat, Zoroastrum plura transtulisse in libros suos ex libris Judeorum? Doc- trinam vero palingenesis ek apocatasta- sis non esse nisi corruptionem doctrin jamdiu apud Hebraeos recepta de futura corporum resurrectione, ut suo loco ex Job, xix, 25 et seqq. liquet. Sane Ezechiel,
Jeremias, multo magis Oseas ipsum Zo- roastrum praecesserunt juxta saniores criticos. Cf. Feller. Dict. Hist. art. Zo- roastre. Porro cit. loca intellecta sem- per fuisse a Judeis de Messia /i/io Da- vid, non autem de ipsa Davidis veteris persona, ut inflati ac vani ejusmodi ho- mines autumant, ostendit Mart, op. cit. part. 3, dist. 3, cap. 3, $. 15 et seqq. Cf. item Sanctium S. J. ian Ezech. in hunc loc.
1) Hic animadvertendum est fictiones poéticas vatum graecorum et latinorum numquam integras nationes pervasisse, multo minus perpetuo et constanter perdurasse, secus ac in casu nosiro ac- ciderit. Dummodo tamen proprio syste- mati inserviant, absurda quaeque devo- rant rationaliste citeros incredulos imitati.
17 quod in zternum, ut ibidem dicitur, perstare debebit, con- sumptis monarchiis illis pristinis, quz viam quodammodo jux- ta diving providentie ordmem ipsi paraverant, ut ex historia compertum est. Quod si quasi. { 240. hominis qui cum nubibus veniebat, ut legitur Dan. VII, 13 et seqq. et usque ad thronum Altissimi pervenit, data sunt potestas et honor e£ regnum, et omnes populi, tribus et lingue ipsi servire perhibentur; si po- lestas, quae el confertur , est potestas eterna, qui& non aufe- retur et regnum ejus non corrumpetur, patet plane distingui
"ilium. hominis a monarchia, qui eidem traditur. Nec obstat quod in visionis istius expositione dicitur v. 18: S'uscipient au- lein regnum Sancti Dei altissini; et oblinebunt regnum us- que in seculum, et seculum. seculorum. His enim verbis significantur omnes illi populi, tribus et lingue, qui ex v. 1^ servient Filio hominis, id est Messie, quique ejus regnum seu Ecclesiam constituent, prout conlextus exigit; alioquin hic absurdus sensus exurgeret, monarchia serviet. monarchig 1). Hinc de peculiari persona, non autem de symbolico emblema- te, ut adversarii existimant, tota antiquitas, qui dicuntur de Filio hominis ac precise de Christo, exposuit et explica- vit?). το
31. Qua autem ib. cap. XII, 2, de mortuorum resurrectione et judicio extremo dicuntur, ac de Filio hominis, qui cap. VII, cum nubibus celi apparens describitur (non vero fingitur, ut adversaru mentuntur), Christo ipso interprete, de secundo ac glorioso ipsius adventu intelligi debent, ut suo loco exposui- mus?) Quem quidem adventum multe calamitates, eodem Christo testante Matth. XXIV, pravenient. Hac autem omnia rationalisue permiscent atque confundunt contra apertam Chri- sü et Apostolorum doctrinam, ut sua systemata vere fictitia nobis obtrudant et christianam religionem e fundamentis sub- ruant.
PART.I, CAP. I. DE MESS. PROMISS. ET EXPECT.
PROPOSITIO 1I.
Messias a Deo promissus atque ab Hebrais expectatus sin- gularis et unicus est.
32. Etenim Messias a Deo promissus alque a Judiis expecta- tus singularis atque unicus est, si talem postulent tum Scri-
1) Cf. Sanctium in hunc loc. Martini part. 2, cap. 7, δ. 7 et seqq. et cap. 13. Ex quibus constat quaenam fuerit con- stans Judeorum hujus loci Dan. expo- sitio.
2) Ibid cf. preterea Schoettgenium Hore hebraice, Dresd 1742, tom. 11, lib. 2, pag. 263, ubi ex SoAar Gen. fol. 85, col. 338, refert in hunc loc. Dan. »Hic est Rex Messias de quo scriptum
T..VL
est" etc. Tum id ipsum ostendit ex con- fessione Raschi, R. Aben Ezre, n. Saadie Gaon, R. Bechai, ex SanAhedrin etc. Vid. etam Jo. Ben. Carpzovii, Diss. de Filio hominis ad Antiquum dierum delato, ad cap. 7, 13 et 11 Dan. in Thesauro theologico-philolog. Amstelod. 1701, vol. 1, pag. 887 ét seqq.
3) Tract. De Deo creat. part. 3, n. 903 et seqq.
2
18 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
pture, tum universalis et constans sensus traditionalis ipsorum Judeorum, tum denique peculiares nota et characteres, qui- bus idem Messias instructus perhibetur; atqui.
93. Jam vero etsi Scripture interdum Christi seu Messize nomen aliis etiam hominibus attribuant, sacerdotibus praser- tim ac regibus, cum tamen hic non de nomine sed de re quae- ramus, perpetuo loquuntur de peculiari aliquo promisso re- paratore quem κατ᾽ ἐξοχὴν, seu per antonomasiam Christum seu Messiam appellant. Sic Gen. III, ille promittitur, qui con- terat serpentis caput; Genes. item XII, XVIII, XXII, ille, in quo benedicende sunt omnes gentes; Genes. demum XLIX, sermo fit de eo, qui prenunciatur ut ille qui mittendus est, atque erit expectatio populorum, seu ut in hebr. legitur, ille, cui obedientia erit populorum. E Davidis familia origo trahen- da ab eodem, ubique predicitur, atque hinc factum est, ut Messias filius David passim in Sacris Literis vocetur. Huc spe- ctant epocha quibus determinatur futurus ejusdem Messie promissi adventus, cum nempe ablatum fuerit sceptrum a Ju- da, ut dicitur Gen. XLIX, vel cum ad finem vergerent LXX hebdomades Dan. IX, et ante destructionem templi zorobabe- lici Age. II et Malach. III; qua quidem aliaque ejusmodi ne- queunt nisi de singulari Messia intelligi.
31. Huc accedit perpetua et constans Judzorum traditio de expectatione unius singularis Messize (de qua in prop. superio- ri), qua factum est, ut neque Judicum ac Samuelis state, ne- que Davidis aut Salomonis, aliorumve sive Judz sive Israél florentissimorum regum ac principum, neque demum Macha- bz:orum temporibus quisquam Messiam apparuisse diceret, li- cet plures ex ipsis judaicam gentem ab 1mmanissimo jugo li- beraverint; contra vero Judaeorum fatiscente republica omnes ex Scripturarum oraculis atque avita traditione edocti, Messiam prastolabantur; etenim Luc. III, 15, de Joan. Bapusta legitur: Eixistimante autem populo et cogitantibus omnibus in. cor- dibus suis de Joanne, mum forte ipse esset Christus 1). Eadem habentur Joan. I, 19 et seqq. ubi agitur de solemni sa- cerdotum ac levitarum legatione ad eumdem missa. ut eum interrogarent, num ipse esset Christus: ac rursum 1b. IV, 25, mulier samaritana tanquam de re omnibus comperta inquit: Scio quia Messias venit; demum Matth. II, 2. Magi ex genuü- litate orti pro certo id sumentes fidenter interrogant: Ubi est, qui natus est rex Judaeorum ?)! Nec quisquam extitit inter principes sacerdotum et scribas populi a quibus sciscitatus Herodes est, ubi Christus seu Messias nasceretur, qui hzsita-
1) Προοδοχῶντος δὲ τοῦ λαοῦ, zai α- 2) Ποῦ ἐστὶν ὃ τεχϑεὶς βασιλεὺς τῶν λογιζομένων πάντων ἐν ταῖς καρδίαις αὐὖ- ᾿ἸΙουδαίων; τῶν περὶ τοῦ Ἰωάννου, μήποτε αὐτὸς εἴη ὁ Χριοτός.
19
ret, sed exponentes de eo Miche: vaticinium, in Bethlehem Jude Messiam oriturum pronunciant 1). Id ipsum habetur ex Josepho Flavio De bello judaico, lib. IV, cap. V, et alibi 2).
35. Peculiares demum characteres et note, quibus prophe- te Messiam venturum instructum iri denunciant, munia item ac officia ab ipso obeunda, de quibus postea agemus, luce me- ridiana clarius ostendunt in tota Scriptura non agi nisi de de- terminato ac singulari Messia. Isaias enim passim describit mi- tes Messi mores, comitatem, jusutam, praesertim vero cap. XI, 1et seqq.; XLII, 3; LXI, 1. Sic tam ipse, quam prophe- te reliqui eum exhibent vocaturum et docturum gentes aliaque ejusmodi perfecturum, ut ex dicendis enucleatius patebit.
26. Sive igitur Scripturas consulamus, sive perpetuam gen- tis judaicze traditionem , sive characteres et notas Messize pro- prias, constat Messiam a Deo promissum atque a Judzis ex- pectatum, unicum prorsus ac singularem esse, prout ostende- re instituimus 5).
PART. f. CAP. I. DE MESS. PROMISSR. ET EXPECT.
DIFFICULTATES.
97. Οὐ). 15 Hebrzi facile in animum induxerunt suum ex proprio cetu. quempiam surrecturum fore de illorum virorum genere, quos Isaias describit sapientia przditos atque intelli- gentia, spiritu boni consilii et fortitudinis, 2? idoneos ipsorum prophetarum exemplo ad evertendas oppressorum machina- tiones; ad excutiendos animos, atque ad omnia adversa supe- randa, ut hac ratione populus subito quodam transitu ex malo ad bonum, ex servitute ad libertatem, ex abjectione ad ho- norem adduceretur. 3" Quare Messias seu liberator natura li- mites non pratergreditur juxta hebraicam doctrinam. A4? Quid sane portendit DBalaami vaucinium nisi stellam, quz orietur ex Jacob, ac radicem quz surget ex Israél, ad populum firmandum ut fortiter agat? 5" Post Josue unaqueque oppressionis perio- dus suum peperit liberatorem, sive Messiam. Cyrus licet ido- lolatra, in Scriptura vocatur Salvator et Christus ob id tan- tum, quod finem posuerit captivitati babylonice ac media sup- Mes ἢ ad rempublicam restituendam (Num. XXIV, 17 et
8; Jud. Il, III, VI, XI, etc.
1) Post adeo disertum S. "Matthzi testimonium, et auctoritatem Zuc. 1], ^ et seqq. quis unquam suspicatus es- set quempiam in dubium revocaturum, utrum Christus Jesus natus sit in Beth- lehem? Attamen ex biblicis rationalistis Kaifer, Bibl. Theol. pag. 230 et seqq. serio se demonstrasse confidit, Jesum in oppido Nazareth natum fuisse, atque ut addit Wegscheider, «rgumentis qui- dem haud speruendis. Scilicet perquam
Is. XLV). 6" Quotes demum
opportune in istorum manus Scriptura
venerunt.
2) Archeol. lib. 20, cap. 5, ὃ. 1.
3) Quaenam fuerit antiquis Judzis in Messiam fides, diligenter excussit et ex- pendit Petrus Cuneus De republ. He- óreor. lib. 3, cap. 9; quem cf. in Zhes«u- ro Ugolini tom. iir, pag. 910 et seqq. cum not. Joan. Nicolai; nec non Heideggerus, Hist. patriarch. exercitat. cxr, pag. 96 et seqq. Major in 74eo/. Juduic. loc. vt, De Messia.
ὁ * m"
20
post zagnaan dispersionem ementiti Messize Hebreorum ima-
?inationem excitarunt, toties id consecuti sunt per sacras vo- ces legis ac libertatis. 'T'alis fuit impavidus Barcochebas, quem ceu legitimum Messiam recepissent, si quod aggressus est fa- cinus feliciter explevisset; talis sec. XVII. turbidus. ac debilis Sabathai Sevi !). Si quis igitur querat num Messias advenerit, num vero adhuc venturus sit, responsio in promptu est, tum jamdiu eum advenisse, tum superventurum adhuc esse. Ergo. | 98. Resp. Ad 1», Neg. quod assumitur, llebreos scilicet non nisi sequiori vo ideam seu notionem Messiz ex legis com- minationibus et promissis sibi cudisse; certo enim certius est ejusmodi ideam, seu potius promissionem Messize ipsi mundo cozvam fuisse et lege mosaica anteriorem, ut ex dictis aper- tum est; Moyses locis cit. eam supponit; Job. XIX, 25, pro- fessus est suum se expectare Redemptorem , nempe Messiam, et quidem spiritualem atque divinum. Profecto gentes omnes longe inter se dissite, quibus nulla fuit cum Hebrzorum gen- te communicatio, in lege mosaica Messi: notionem reperire non potuerunt. Repugnat propterea Scripturis ac factis ipsis nova theoria ab adversario excogitata.
39. Ad 2", Neg. tum ob rationum momenta qua adducta sunt, tum ob falsam adversarii assertionem, quod prophete scilicet everterint oppressorum machinationes, animos excus- serint juxta auctoris sensum; fabule enim ejusmodi as- serliones sunt ab ipso confictz. Illud quippe prophetarum fuit munus, populi presertim judaici vitia reprehendere, validos animos ad omnem virtutem excitare, ac Messie adventum pra- nunciare, non quidem ut temporalis liberatoris, quemadmo- dum adversarius autumat, sed spiritualis, qui nempe peccata auferret, justitiam adduceret, gentes ad verum Dei cultum revocaret, aliaque praestaret ejusmodi, que in liberatorem ab adversario confictum cadere nequaquam possunt 3).
^40. Haud inficiamur tamen serioribus temporibus Judaeorum animos generatim occupasse ideam etiam de liberatore tem- porali, quod ex Luc. XXIV, 21; Act. I, 6, aliisque locis N. T. constat. Verum ne ullus errori detur locus, duo que nequeunt commisceri secernamus oportet, nempe ideam primogeniam et originariam ab idea adscititia, et superinducta. Idea enum primogenia et originaria, quam exhibent Sacre Literz, est
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
prorsus de Messia spirituali, ut
1) Ita Salvador op. cit. tom. 11, liv. ^, pag. 365. De quo Sabathai Sevi scri- bit in nota: ,,Il était né en Syrie, et il produisit une vive sensation chez les juifs de Constantinople et de tout lOrient, méme chez les occidentaux. Le sultan le fit jeter en prison et lui
ex citatis locis apparet; postea
offrit le turban ou d'étre empalé; il n'hésita point, mais, malgré son zele à peraitre bon musulman , on lui don- na bientot la, mort."
2) Cf. Sherlock L'wsage et les fins de la prophétie, en six discours; vid. prze- sertim Discours rrr.
21
autem sensim, ut ita dicam, ac sine sensu adjecta alia est de liberatore temporali, non ita tamen, ut prior excluderetur, sed utraque Messie spiritualis et. temporalis conjuncta idea erat. Sane Messi: spiritualis, legislatoris, prophete, thauma- turgi ideam semper obtinuisse penes judaicam gentem, abunde constat ex Luc.Ill, 15; Joan. I, 19; IV, 25; VI, 1*1; VIL 31, alis- que locis passim. Quod si in plerisque, subsequentibus pre- sertim temporibus, invaluit notio Messi: tanquam temporalis liberatoris, ideo id factum est, quod Judai vaticinia, quiae se- cundum Messiz adventum respiciunt, cum vaticiniüis. de primo ejusdem adventu confuderint, vel etiam quia carnali ac mate- riali sensu ea intellexerint, quz de spirituali ipsius Messiz glo- ria ejusque regno sive Ecclesia sub materialibus ac symbolicis
PART.I. CAP. I, DE MESS. PROMISS. ET KXPECT.
imaginibus adumbrata, pranunciata erant 1). 4l. Ad 3», Dist. Juxta doctrinam hebraicam seriorum tem- orum, írans. antiquitus receptam, 76g. Veteres enim He- due non diversam sibi Messic efformarunt notionem ab ea, uam Scripture et traditio ipsis patefecerunt. Porro ejusmodi PIS constanter ingerunt ideam Messi, qui nature limites pratergrederetur; ut Ps.II, 7; Is. VIL, 14; IX, 6 et seqq.; XI,
1 et seqq. et alibi passim ?). Imocerto certius est, ut produ-
1) Antiquiores Hebreos puriorem ideam habuisse de Messi:z persona ac munere evidenter constat ex iis, qu: erudite scribit Schoettzenius in Horis hebraicis et talmudicis tom. 11. lib. 1. capp. 1 et 2. de nominibus Messi: tum toto libro 3, qui est de persona Messie, innumeris prope eorum testi- moniis in medium productis; nec non tom. 1, diss. 1, De regno celorum, in qua $9. 6 et 7. ostendit nomine Hegni celorum preter cultum Ecclesi;e V. T. significari Hegnum Messie, et tempora Messie et c(conomiam illorum una cum aliis circumstantiis eo pertinentibus, adducto testimonio ex Targum ΜΠ] ΟΠ IV, 7: ,Et revelabitur ipsis regnum €elorum in monte Zion a nunc et us- que in seculum ;? et confirmat tom. ri, lib. 1, cap. 2, ὃ. 3, ex Pesihttin Jalkut Simeoni 11, fol. 178, 1, et Scir Asci- rim rabbà fol. 15, 2. ,Quando tempus accedet, Hegnum celorum revelabitur
now) cow mabo 5w mo y iunc implebitur illud Zachar. XIV , 9: llo tempore Deus erit Rex in univer- sam terram," aliiSque multis, quz locis cit. recoli possunt. Quibus addi potest hunc usum loquendi communem fuisse Christi :tate , alioquin Joan. Bapt. Christus, Pharisci et auditores ipso- rum formulam hanc neque protulissent neque intellexissent, attamen passim usurparunt, ut patet ex Matth. III, 25
X,75;,Luc. XVH, 29 et alibi passim, adeo ut illi, qui ex Judiis, signis tem- porum probe expensis, adventum Mes- δῖ proximum cum gaudio excipiebant, dicantur προσδέχεσθαε τὴν βαοιλείαν τοῦ Θεοῦ erpectare regnum Dei seu He- gnum celorum, Luc. XXHI, 51; cui phrasi similis est illa πυοασϑέχεοσϑαε πα- θάκλησεν et λύτρωσιν expectare consola tionem et redemptionem , Luc. Il, 25, 38. Orta autem videtur bac formula, qu;e antiquioribus Judowis et sanioribus post captivitatem in deliciis erat, ex Dan. VH, 13, 11.
Hiec volui aliquanto fusius disputare, primo, ut pateat, luculenter insedisse veteribus Hebr:eis sententiam de Mes- sia ejusque regno spirituali et divino; secundo, ut malainfidem detegerem recen- tiorum biblicorum rationalistarum pr:e- sertim Koppe, .Vor. Test. vol. 6,ad Epp. ad Thess. excursion. x, de Regno Christi
asserentium formulam ΟΠ ΞΟ
Regni colorum neque in Targum, ne- que omnino apud Rabbinos de regno Messix accipi, sed de peculiari Numi- nis supremi regimine, singularique Je- πον, qua suagauderet civitas, tutela,
cujus quasi ministri reges in civilibus,
in sacris vero rebus sacerdotes essent.
2) Cf. W. Hengstenberg CArístologie des alten Testamentes etc. Christologia Veteris Testamenti , etc. Berolini 1829,
22
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
cus monumentis ostenderunt erudit viri, in antiquiorum He- breorum mentibus firmam semper inhzsisse persuasionem, uni- cum mediatorem inter Deum et homines, auctorem revelatio- nis omnis, cui nomen JMetatron apposuerunt, nempe Mes- siam , identificari cum Deo ipso, ac proinde Deum esse , et su- pra nature nostre conditionem positum 1). Hujus doctrine ac traditionis vestigium apparet Joan. VII, 27: Hunc scunus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit, unde
part. 1, sect. 1, cap. 3, de Divinitate Messie in V. T. pag. 218 et seqq. ubi colligit textus, ex quibus constat Mos- siam futurum praedicari ut Ποῦ τοῦ Fi- lium Dei; nos saltem eos hic summa- tim indicabimus : Ps. II, 7, Messias vo- catur Filius Dei sensu proprio et non figurato; et v. 12, judicium de inimicis suis ipsi tribuitur, et rebelles ad ipsum confugere nionentur ; Ps. XLIV, 7 et8, Messias vocatur Deus; Ps. CIX, 1, Da- vid ipsum vocat Dominum suum; v. 6, accipit a Deo preprium nomen *39N
et judicium super hostes suos ipsi ad- scribitur; Is. IV, 2. Messias vocatur Pm nes germen Dei scilicet, Filius Je-
hovah. Atque haec quidem de:divina ejus natura dicta sunt; juxta humanam vero ex antithesi vocatur yan 5
STIS VEL T :
fructus terre natus ex Judsa, vel ori- undus ex domo Juda. Is. Vll, 1^, indi- catur juxta humanam naturam per illud nasci er Virgine; juxta divinam per nomen ZImmenuel , nobiscum Deus. Item Is. IX, 6, denotationes seu characte- res divinz naturae cumulantur, Prius
nomen Nb mirabile, ut indicetur tum
in suo esse tum in suis actionibus su- pra conditionem seu nature cursum
elevatum esse; deinde nomen *35) ὃς
Deus fortis adjicitur; in anthithesi de- notatur ipsius humana natura et origo per verba /ilius natus est nobis. — lb. XI, 10, pagan» gentes modo religioso Messiam quzarere dicuntur. — Mich. V, 1, in antithesi ad temporalem Mes- δίς ortum ex Bethlehem et ad nativi- atem ex muliere; (v. 2) annuntiatur ejus eterna proeexistentia ,Ex te mihi egredietur... et egressus ejus ab ini- tio a diebus :ternitatis ;" et (v. 4) ipsi tribuitur fortitudo et majestas Jehova. — Os. ΠῚ, 5: ,Filii Israél... quzrent Dominum Deum suum et David regem suum," id est Messiam. Ubi verbum
vp2 studium sese Deo reconciliandi
et ejus gratiam acquirendi significat, — Sed insigne preterea est ad rem nostram quod legitur Mal. ΠῚ. 1 et seqq. Jehovah ibi dicit, se legatum mis- surum, qui viam ante se sternat, et statim subditur, postquam hoc factum fuerit, Messiam appariturum. Igitur ap- paritio Jehovah οἵ apparitio Messice identificantur. Messias accipit nomen jns quod cum art. praefixo nullibi
nisi de uno Deo invenitur. Huic summo Deo duci theocratie , regi Israélitarum lemplum ut sua proprietas semper ad- scribitur. At juxta Malach. templum est proprietas Messixw. Istum igitur Deum esse, et cum Jehovah per uni- tatem nature identificari aperte erui- tur. Insuper v. 2 et seqq. officium di- vinum, alioquin soli Jehovah adscriptum, nempe judicium de improbis, ipsi Mes- sim tribuitur. — Cf, etian Dan. VII, 13 et 1^; Zach. XII, 10, XIII, 7. Pra- cipua ex his vaticiniis suo loco expen- demus.
1) Ibid. loc. cit. pag. 238 etl seqq. quibus patet ex antiquiorum Judzorum docirina eaque communi hunc Meta- iron non raro identificari cum Sche- china, habitatione nempe Dei in mun- do, identificari cum Deo ipso, a quo tanien distinguitur, persona scilicet; non esse Metatron creatum, sed ema- natum; vocatur Metatron emanationis et creationis, qui apparuit Moysi in ru- bo; cum summo Deo unitate essentiaz conjunctus perhibetur ut Dominus ipse et legatus Dei, princeps mundi et vi- sibilis manifestator Dei; aliaque ejus- modi ex Thalmude, ex lib, Sohar et Rabbinorum innumeris testimoniis o- stendit. Hec ipsa documenta preter Summerum, Glesenerum, Raym. Mar- tini exhibet Schoettgenius op. cit. tom. n. De Messia, lib. 3, thesi τὶ et seqq. adeo ut mirum sit, incredulum Jud:zeum Salvador potuisse firmiter adeo assere- re, ex Jud»orum doctrina non debuisse Messiam nature limites prztergredi. Hoc est aperte se vel ignorantem vel mendacem prodere.
29
sit). Imponit igitur Salvador lectoribus suis dum adstruit Jux- ta doctrinam Hebrzorum Messiam minime pratergredi natu- re& limites. |
42. Ad 'q», Neg. Sed ex unanimi veterum imo et recentiorum etiam Judaeorum sententia, Dalaami vaticinium supremum illum regem venturum , Messiam nempe, pro objecto habet, cujus adventus fama Jam inde a remotissimis szculis Orientem totum pervaserat, qui populos sit debellaturus, et, quo regnante, ma- xima rerum conversiones essent eventura ?). Ex genere porro armorum ejus deprehenditur, qua ratione omnes filios Seth, seu ut habet Onkelos, 0:»2es homines sit Messias vastaturus: Percutiet terram , inquit. Isaias, virga oris sui, et spiritu labiorum suorum interficiet impium ?). n
H3. Ád 5", Dist. Unaqueque oppressionis. periode suum peperit liberatorem sive Messiam, improprie dictum. seu late sumptum, conc. proprie dictum de quo loquimur, eg. Id ipsum dicatur de Cyro, alüsque omnibus, quibus communis fuit heec denominatio, regibus ac sacerdotibus, qui analogice Christi vocabantur seu Messi ac Salvatores; alioquin cum judices interdum Di in Scripturis vocentur, sequeretur vel nullum Deum esse proprie dictum, vel illos homines totidem Deos esse. |
A4. Ad 6", Dist. Spiritu vertiginis atque anticipatis. Judi- ciis abrepti, conc. juxta germanum Scripture sensum per tra- ditionem antiquissimam expositum, 269. Verum de hoc postea.
45. Ex his responsio fluit ad. conclusionem ex falsis prin- cipis, seu potius ex gratuito ac singulari systemate adversarii deductam. Si enim nonnisi unus ac determinatus Messias a Deo in Scripturis promittitur; si nonnisi unus ac determinatus ab universa Judaeorum gente expectatus est; si nonnisi de unico, singulari ac determinato mediatore, seu Messia omnium antiquarum gentium traditiones loquuntur, patet eo denique controversiam adduci, ut quaeramus, utrum venerit nec ne. Istud vero in sequent capite excutere aggredimur.
PART. I. CAP. I. DE MESS. PROMISS. ET EXPECT.
1) ᾿4λλὰ τοῦτον οἴδαμεν πόϑεν doviv: ὃ δὲ χρεςὸς ὅταν ἔρχεταε, οὐδεὶς γίνωοχεε πό- εν ἐςίν,
2) Cf. De hoc vatic. preter procmi- um De-Voisin in Pug fid. ed. cit. pag. 81; Dissert. Willemeri De stella ex Ja- cob oriunda in Num. XXIV, 17 , que reperitur, in Thesauro theol. philolog. cit. Perperam De Wette Kritik der Israél. Gesch. seu Critica historie israélitice, pag. 363 et seqq. illud confictum in gra- tiam Hebrseorum autumat, et Bleck in Dem. bibl. ezeget. repertor. seu in Re-
pertorio biblico ezegetico , post debella- tos a Saulo Ammonitas, Zaboos et Phi- listheos assutum censet, Nec HBRosen- mülleri conatus efficient totum hoc o- raculum Bileami imposturam et fictio- nem esse. Cf. Bartoloccii Bibliothecum magnam rabbinicam , Rome 1675, part. 1, pag. 655 et seqq. Cf. etiam Joan, Frid. Miegii Dissert. De stella et sceptro Bileamico,in Novothesauro dissert. Lug- duni Batav, 1732. fol. tom. 1, pag. 423 et seqq. 3) Is. XI, ἃ.
21 TRACTATUS DE INCARNATIONKE.,
CAPUT H. DE EPOCHA ET OFFICIIS PROMISSI MESSIAE.
46. Nonnulli Judzi, diuturni quo detinentur exilii atque di- lati Messi:e adventus pertesi, in desperationem acti, contendunt, nullam a prophetis futuri Messi? peculiarem epocham statu- tam ac determinatam fuisse. Alii vero etsi fateantur ejusmodi adventus epocham reipsa determinatam esse, attamen dilatum esse contendunt Messi: adventum ob demerita ac peccata qui- bus Hebrai se commacularunt, aut in dies coinquinantur. Alii demum censent quidem epocham adventus Messiz esse determinatam non solum conditionate, sed absolute; conten- dunt tamen nondum completam ejusmodi epocham esse. No- strum igitur erit, duce presertim Cl. Joan. Bernardo Deros- si 1), sequentibus propositionibus hzc omnia effugia przclude- re, ac simul ostendere ex officiis seu munis a Messia. juxta prophetas obeundis eum Jamdiu advenisse , ut non sit in. aliud tempus expectandus.
PRHOPOSITIO 1.
Epocha adventus promissi Messie ex Sacris Literis certa ac determinata est.
47. Est adversus chaldzeum Paraphrasten, ἢ, Joseph aben- Jachia, Maimonidem aliosque paucos contendentes nihil certi circa tempus futuri Messie adventus constitui posse, imo ne- que posse in hanc epocham inquiri absque erroris periculo, nec quidpiam uspiam de ejusmodi epocha revelatum a Deo esse ?).
48. Δ vero autem prorsus abludere ejusmodi assertionem constat [^ ex Jacob:o vaticinio, quo venturus predicitur Mes- sias, cum ablatum fuerit sceptrum a Juda; ex prophetia Danie- lis, qua sub finem septuagesime hebdomadis ab edicto readi- ficaionis Urbis occisum iri Messias prenunciatur; necnon ex Aggii et Malachiz oraculis, quibus significatur, stantibus adhuc Urbe ac templo Messiam venturum esse. Constat 2" ex antiqua Judaeorum traditione et agendi ratione. Etenim juxta Elianam scholam an. ab orbe condito quatermillesimo Messias adventu- rus erat, prout refertur in Thalmude in quo dies regis Messie ad hunc annum assignantur. Sane Messiam per id temporis magna animorum contentione exoptatum fuisse atque expecta- tum, adventus Magorum in Solymorum urbem, civitatis totius commotio, infantium cades ,occisio eorum qui essent de fami-
1) Della rane aspettasione degli Ebrei 2) Apud. eund. cap. 1, ὃ. 2, ecc, Parma 1773.
20
lia David ex parte Romanorum, ne Judzi Messiz praetextu no- vi aliquid machinarentur 1), desperatio Hillelis, tumultus hac de causa excitati 3), plures veteratores, qui sibi eadem «etate Messie nomen ac dignitatem vindicarunt, facinus ipsum Dar- cochebz, fama in omnem partem vulgata de egressuro tunc temporis e Judza qui rerum potiretur, applicatio vaticiniorum a Josepho per assentationem Vespasiano facta 3), hzc aliaque non pauca facta publica ac testatissima totidem sunt argumenta ineluctabilia, quz invictissime ostendunt certam ac determina- tam epocham Judzos ex traditione habuisse. Constat 3? ex in- genua precipaorum Rabbinorum confessione , qui tum ex Scri- pturis tum. ex traditione edocti, id demum ultro dederunt *). Constat 45 ex ipsa rei de qua agitur natura. Si enim Messias, ut ex dictis patet, fuit in lege mosaica promissus; si Messias obje- ctum fuit desideriorum patriarcharum et prophetarum ; si pro- phete, prout ostendemus, futuri Messi locum nativitatis, originem, facta omnia vaticinati sunt, qui fieri potuit, ut. sola epocha ipsius adventus reüceretur, qua Judaei excitari ac per- moveri debebant ad ipsum excipiendum?
49. Sive igitur Sacras Literas consulamus, sive perpetuam et constantem Jud:orum traditionem, sive Rabbinorum confes- sionem et agendi rationem, sive denique rei ipsius inspiciamus naturam, certam omnino ace determinatam esse epocham ad- ventus Messig apertissime evincitur.
PART. I. CAP. II. D£ EPOCH. ET" OFFIC. PROM. MESS.
DIFFICULTATES.
90. I. Obj. 1* Haud pauci ex doctioribus Rabbinis inter se- ptem eas res, quas hominibus prorsus ignotas recensent, tem- pus etiam includunt restitutionis regni Davidici seu Messiee. 2? Quod non absque fundamento ab ipsis fieri, argumento est Àn- geli Danielem. alloquenüs XII, 9, responsio; cum enim Daniel
1) €f. Euseb. Hist. eccles. lib. 3, cap. 12, et cap. 19, ed. Vales.
?) Joseph. Arc. lib. 20, cap. 8, $. 6; De bello jud.lib. 2, cap. 13, 9. 1 et δ; ibid. lib. 6, cap. 5, 6.3, ed. Haverc.
3) De bello jud. lib. 3, cap. 8, $. 9; οὐ lib. ^4, cap. 10, 6$. 7.
45) Cf. Th. Goodwini Diss. quam in- scripsit: Moses et Aaron, cum not. Hot- tngeri $. 22, in 74es. Ugolini tom. 3, paz. 35. Cf. Derossi op. cit. cap. 1, 9. 6. Sane in Thalm. in tract. SazAedrin , fol. 97, vetustissima traditio legitur his ver- bis: ,'Traditio domus Eli:*: sex mille an- nis durat mundus. Bis mille annuis inanitas et vastitas. Bis item mille annis lex, Deni- que bis mille annis dies Messi." Hinc alii eum viderint elapsas omnes epochas sive biblicas sive traditionales adventus
Messi:, animum desponderunt negantes Messiam esse promissum, ut HR. Albo in Lib. Ikkarim ; alii ejus aiventum in s:e- culum et mundum futurum rejecerunt, ut R. Manasses ben-Israel lib. 2, cap. 3, De resurr. mortuor. ; alii diris et execro- tionibus devoverunt illos, qui tempora adventus. Messie supputarent, et termi- nos ejns inquirerent dicentes : 5755 zn
3p UTD ὃν ,Rumpatur spiritus eo-
rum, qui tempora (adventus Messiz) supputant." Alii alias nugas commenti sunt qui videri possunt apud J. Bux- torfium Je synagoga judaica, cap. 950. Basil.1661: extatetiam in 7/5esauro Ugolini Lom. ^, pag. 1153 et seqq. tum apud Schi- ckardum Jus regium Judcorum , ibid. lom, 2*5, pag. 793 et seqq.
26 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
ab Angelo sciscitatus esset tempus, quo Messias esset venturus, respondit Angelus: Clausi sunt, signatique sermones usque ad praefinitum tempus. Quibus verbis non obscure insinuavit dies Messie absconditos hominibus esse. Ergo.
91. Resp. Ad 1m, Dist. Post Christi adventum, seu ut ipsi loquuntur, post magnam dispersionem, £razs. Ante id tem- poris, 20g. Nil mirum, si recentiores nonnulli Rabbini antici- patis Judiciis ducti, incertum esse contenderint tempus promissi Messi, cum Messiam agnoscere noluerint epocha a Scriptura ac traditione prefinita. 516. enim arbitrati sunt se posse utcum- que argumentorum vim omnem declinare, quibus a Christianis premebantur. Át paucorum certe ea opinio, seu potius effugium est, si cum universali judaicz gentis sensu ac traditione, ac precipuorum Rabbinorum sententia comparetur. Ut aliquid pauciisti, quos impugnamus, proficerent, deberent ostendere talem pariter Judaeorum animis insedisse sententiam ante Chri- sti adventum ; quod profecto numquam przstabunt, cum omnia illius statis documenta contrarium prorsus evincant.
92. Ad 2", Neg. Danielem sciscitatum esse ab Angelo tem- pus futuri Messie, cum istud ei jam revelatum fuerit cap. IX; nec propterea Angeli responsio ad ejusmodi tempus refertur. Citatis proinde verbis significatur obscura esse debere qui in eodem capite continentur, donec compleantur, quz ibidem prz- dicta sunt. Dissentiunt porro interpretes de quanam re hic prz- cise agatur, et alii in alias abeunt sententias 1). Ex ignota proin- de re nihil extundi potest, quod infirmare vel minimum possit, qui aperta Scripturarum testimonia de hac ipsa epocha produnt.
PROPOSITIO Il.
Epocha adventus Messie in Scripturis determinata retardari nequit.
53. Eos hzc thesis perstringit, qui Scripturarum ac traditio- nis auctoritate pressi, admittunt quidem determinatam a Deo ac patefactam promissi Messiz epocham esse; contendunt tamen, ut monuimus, ob judaici populi scelera dilatam , atque in dies differri divinam promissionem. Desipere autem hujus sententie patronos quisque intelliget, qui vel leviter perpendat:
9^. 1? Messi; promissionem constanter in Scripturis absolute proponi, numquam vero conditionate, adeo ut nuspiam vel le- ve ejusmodi conditionis vestigium appareat.
55. 2" Messiam non ad solos Hebreos, sed ad. omnes prorsus populos, seu homines mitti; nemo propterea sanus sibi persua-
1) Cf. Sanctium, Cornel, a Lapide in hunc locum, Critic, sacros, Roseninül- ler, eic.
21 serit ob peculiaris judaici populi scelera retardari, quod ad com- mune omnium bonum promissum est.
56. 3* Ejusmodi conditionem aperte omnino a Deo excludi quoties ipse profitetur tempus adventus promissi Messie deci- sum ac determinatum esse,ut Dan. IX 1); quoües gratuitam af- firmat esse Messi? promissionem, seu cum propter se et pro- pter gloriam nominis sui se populum suum redempturum promitüt, ut Is. LII, 8 et seqq. Ezech. XXXVI, 22, et alibi pas- sim; item quoties declarat se missurum Messiam ad tollenda hominum peccata, delendam iniquitatem etc. ut Is. LIII et Dan. IX, ut alia quamplurima praeteream, que evidentissime quam- cumque meritorum aut demeritorum nostrorum condiüonem excludunt.
97. 4^ Posita semel hac conditione, Jam sequi nihil certi circa tempus Messi: adventus superesse, perperam proinde in Scripturis frequenter adeo tempus istud significatum | fuisse ; numquam enim exitum suum divine pollicitationes habiturz es- sent, cum neque in Judaica natione, nec in alia qualibet scele- rum futurus sit finis, spectata hominum infirmitate ac malitia.
ὅδ. 9" Novam atque ab antique synagogz sensu prorsus alie- nam esse sententiam hanc, qua nonnisi ad eludenda Christia- norum objecta excogitata fuit post Hierosolymorum ac templi eversionem, quaeque a doctioribus ipsis Rabbinis acerrime im- pugnatur 2). Profecto si Messie adventus ab hominum meritis penderet, tot sanctissimorum patriarcharum, prophetarum, aliorumque piorum hebraice gentis hominum, qui in veteri sy- nagoga floruerunt, merita plus apud Deum valere debuissent, ut promissiones solveret suas, quam recentiorum Judaeorum flagitia valeant ad illas retardandas. Preterea cum judaica gens ideo dire affligatur gravissimasque ac diuturnas vexationes pa- tiatur propter Messie spem, pro cujus adventu enixas adeo ad Deum preces perpetuo fundit, concipi nequit, quomodo Deus his non flectatur, et hec omnia conferre nihil valeant ad Mes- si promissi adventum accelerandum. Quanquam nec illud omittendum est, diuturnam adeo dilationem haud. parum con- ferre ad animum despondendum, atque in desperationem con- Jiciendum 3).
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
1) Talem esse vim hebraice vocis ratione pendere, Et sane absurdum est
SDI3 zechtach, Daniel. 1x, 25, definita,
decisa, decreta, etc. omnes admittunt , ut ex dicendis luculentius patebit.
2) Cf. Derossi op. cit. cap. 2, δ. ἃ et seqq. ubi plura documenta invenies tum ex Thalmude, tum ex celebrioribus Rab- binis antiquis et recentioribus, ex quibus patet receptum apud Hebrzos esse, Mes- si? adventum retardari non posse, atque ab hominum meritis vel demeritis nulla
hominum peccata prapedire Messizx ad- ventum, qui peccatis hominum tollendis venturus erat, ut rursum Hebrai faten- tur. €f. Diss. philolog. de Ara ezteriori J. Jacobi Crameri, in 74esauro Ugolini tom. 10, pag. 340 et seqq.
3) Cf, Derossi loc. cit. Schickardum Jus regium, theorema XX . in 7268. Ugol. tom. 2*. pag. $00 et seqq. cum not. 55. Carpzovii ib. pag. 820. Light- foot in Evang. Matth. Hore hebrai. et
28 TRACTATUS DE INCARNATIONK.
39. His igitur perpensis concludi omnino debet ita priefinitam adventus Messi: epocham a Deo esse ut retardari ob Judzorum peccata non possit. |
DIFFICULTATES.
60. Οὐ). 1" Scriptura universa referta est vaticiniis conditio- nalis, qu: etsi absolute enuncientur, eventus tamen patefecit implicitam illa conditionem continere; quidni igitur idem dica- mus de vaticinüs, qua Messiam spectant? 2" Quid? Quod non desint prophetie, qua conditionem ejusmodi exprimant? Ete- nim Deut. XXX, 10, redemptio Israél promittitur: S? famen (ut ibidem dicitur) «audieris vocem Domini Dei tui ... et reverta- ris ad Dominum Deum tuum in toto corde tuo et in tota ani- ana (ua. 3" Quod jam pridem advertit Pesichtà in. hzc verba, et post ipsam 'Thalmudistze in Ghemarà babylonica, qui unani- miter affirmant ex penitentie defectu, atque ob multa Hebrazo- rum scelera transactos jamdiu esse terminos adventui Messice constitutos a celebri traditione scholae Eliane , quos secuti sunt plures ex recentioribus Rabbinis. Ergo.
61. Resp. Ad 1», Dist. Qux tamen vel ex substrata materia, vel ex adjunctis, aut conditione alibi expressa deprehenduntur esse conditionata, cozc. secus, zeg. Haud inliciamur ejusmodi vaticinia conditionata, qui tamen absolute enuncientur, in Scri- pturis reperiri, talia sunt ut plurimum quz comminatoria di- cuntur, quandoque vero etiam promissoria, quz tamen alicubi conditionem adnexam habent. Verum plura pariter sunt abso- luta, quod nemo in dubium vocabit; ad horum porro classem spectare vaticinia, qua Messize adventum respiciunt omnia ar- gumenta quiz adducta sunt, luculenter osténdunt.
62. Ad 2", Neg. Ad probat. autem ex Deut. allatam, dis. Et eo loco sermo est de felicitate vel punitione Israélitarum pro diversa ipsorum agendi ratione in legis observantia et quidem temporali, conc. sermo est de Messia vel Messi adventu, neg. Ipsa ejusdem capitis integra series id abunde ostendit. Resipi- scentibus siquidem Judzis pollicetur Deus se eosreducturum ab extremis mundi partibus, ac de cunctis gentibus inter quas eje- ct fuerint, in terram patrum suorum, se soluturum ipsorum caplivitatem, ac conversurum in hostium capita calamitates, quibus afflicti fuerint, si tamen sincera erit ipsorum poeniten- Ua; prout reipsa toties factum esse Scripture ipsz testantur 1).
63. Ad 3", Disí. At sero nimis, seu post elapsos terminos a prophetis significatos pro Messize adventu, conc. vetus sinago-
thalmud. in cap. 2, v. 1, ubi plurium 1) Satis est vel leviter percurrere li- Ghemaristarum verba profert, qui fa- bros Judicum, Hegum etc. imo univer- tentur jamdiu natum esse Messiam jux- sam historiam hebraice gentis, ut ocu- ta statutam in Scripturis epocham. Opp. lis veluti ipsis peculiaris hic divina edit Uitraj. 1699. ful. vol. 2, pag.257 etseq. providentia conspicialur,
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. KT OFFIC. PROM. MESS. 929
ga et ante elapsam ejusmodi epocham, zeg. Huc denuo recuv- runt quz superius animadvertimus de veteris sinagog:e sensu ac traditione !).
PROPOSITIO HI.
Advenisse Messiam a Deo promissum atque a Judaeis er- pectatum jamdiu elapse epoche a prophetarum oraculis determinate luculentissime ostendunt.
64. Hujus propositionis veritatem evincunt epoche omnes jamdiu. complete quae Messiam respiciunt. Ut suis tamen fini- bus contineatur propositio nec justo longior evadat, potiora va- ticinia expendenda seligemus, 1n quibus pra fatz epocha aper- üssime constituuntur. Talia sunt oraculum jacobzum, vatici- nium Danielis, nec non. prophetiz Aggai ac Malachie, que si seorsim sumpta rem conficiunt, simul proposita eam omnino demonstrant. Quin propterea ejusmodi vaticinia ab invicem se- paremus, singillatim ad omnem confusionem vitandam atque ad cunro mm perspicuitati ea disunctis paragraphis perpen-
emus.
$. I. Jacobaeum vaticinium expenditur.
65. Splendidissimum Jacobi vaticinium exhibetur Gen. XLIX, 8 eL seqq. Cum enun Jacob jam jam moriturus ad se vocasset filios suos benediceretque singulis benedictionibus propriis, at- que annuntiaret qua ipsis obventura essent in diebus novissi- mis, cum pervenisset ad Judam, sic ei fausta ominatus est: Juda te laudabunt fratres tui .. . adorabunt te fili pa- tris tui. Catulus leonis Juda; ad predam, fili mi, ascen- disti: requiescens accubuisti ut. leo, et quasi lewena, quis suscitabit eun? Non. auferetur sceptrum de Juda et duc de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit. expectatio gentium, seu ut hebraice legitur: INNoz rece- det sceptrum a Juda, eL legislator de inter pedes ejus, donec veniat Sciloh et ei obedientia populorum ?). |
66. "Tria hic a nobis praestanda sunt, ut propositum adversus Judaos teneamus. Ostendendum est 1" celebre hoc oraculum
1) Nec omittendum in eadem Ghe- simeriti fuerint, eccelerabo; sinon meriti marà babylonica aliam traditionem re- fuerint, i» tempore suo." (Cf. apud Ugo- ferri, quee omnino contradicit illi, quz lini tom. 25, pag. 966.) nobis objicitur; etenim cap. XI, legitur: i : : δ »Seriptum est: Propter nomen meum fa- 2) ΓΞ pnm noyvo c27 mc Ν cium: dicit Rabbi Alexander: R. Jose | ben Levi objecit: scriptum est: I» tem- Ων mnp sb ow 39 uy v5 pore suo, et scriptum est: l'accelerabo Eu Lie Ἷ Misuio μονα
930 TRACTATUS. DR. INCARNATIONE.
ad Messiam pertinere; 2^ epocham ejus adventus determinare; 3^ jamdiu fuisse completum.
67. Ad primum vero quod attinet, facile res conficitur tum ex vi ipsa vocis S'ciloh tum ex iis, que huic Sc//oh tribuuntur. Quicumque tandem sit hujusce vocis radix, de qua valde inter se philologi disputant, certum est ea non alium significari pre-
ter Messiam. Etenim si ea est a nov) (scialà) tranquillus aut
quietus fuit, ut aliqui contendunt, Messias sic denominatus fuit,eo quod ipse esset orbi tranquillitatem ac pacem conciliatu- rus, omnemque felicitatem allaturus; quare inter caetera nomina quibus Is. IX, 6, Messias insignitur, et istud recensetur: princeps pacis. Huic interpretationi consentit codex samaritanus in quo legitur: Donec veniat Pacificus 1). 81 vero, ut aliis placet, vocem
hanc derivemus a radice owj vel δον (scil vel scialal) , tunc
perinde est Sciloh ac filius ejus id est ille, qui κατ᾽ ἐξοχὴν seu antonomastice filius Jude dici potest, nempe Messias. Si demum
magis cum alis placet legere nou (Scelloh) , pro uj, tan-
tumdem valeret ejusmodi vox ac quod ei, seu cujus est, subin- telige regnum aut sceptrum illud de quo hic loquitur Jacob, juxta id quod legitur Ezech. XXI, 32: Donec veniat is cui ju- dicium 3), seu summa judicandi et imperandi potestas. Quo sen- su accepisse videntur hanc vocem veteres plerique interpretes; LXX enim habent: Donec veniat quo ipsi reposita sunt 3), vel ut alii legunt: Cui repositum est *), quse tamen potius Aquilz et Symmachi est interpretatio. Istorum interpretum sensus hic est: Donecveniat regnum quod repositum est ei, scilicet Messiz. Hunc sensum clarius expressit Onkelos scribens: Donec veniat Messias cujus est regnum; idem fere habet Thargum hierosolymitanum. Interpres syrus vertit: Js cujus illud est, et Saadias interpres arabs: 75 cui est. Quidquid porro sit de verisimiliori etymolo- gia hujus vocis, compertum est omnes interpretes raro cOnsen- su, ut fatetur ipsemet Rosenmüller, in eo convenire, ut per vocem Sciloh vel ipsemet designetur Messias vel aliqua ipsius
roprietas. Hzc vero omnia confirmantur ex vetustiorum He- P iun confessione. Veteres enim Hebrai hoc nomen S'cilo/ inter nomina Messiz retulerunt, ut in Thalmude in S'anhedr?n, Perek Chelek, in. Berescit rabbà et alibi 5). Certe in Thalmu- de babylonico cit. tract. Sanhedrin sive De judiciis, cap. XI, hec leguntur: R. Jochanan dicit pro Messia: Quale est no- men ejus? Discipuli BR. Sila dixerunt: Siloh est nomen
1) Cf. Biblia Polyg. Waltoniana, tom. 3) Ἑὼς ἀν ἔλθη và ἀποκείμενα αὐτῷ. I, pag. 221. 4) 2, ἀπόκειταε.
2) DODUS5m ἊΣ "Dn Nay 5) EUN Raym. Mart. op. cit. part, 2, Manes. ἢ π΄ cap. ἅ.
91
ejus; dictum est enitn Gen. XLIX, 10: Donec veniat Siloh 1). | d
68. Id ipsum preterea evincitur ex iis, qux huic SciloA tri- buuntur; subditur enim ibid: Ef ipse erit expectatio gentium, seu: [924 ei obedientia populorum; quae verba Onkelos ita reddit: Ef ei obtemperabunt populi; Jarchi autem vertit: Ef ei congregatio populorum , ad eum nempe multi populi con- fluent ut dicitur Is. IT, 2. Uterque arabs: E ad eum congre- gabunt se gentes; LXX habent: Fpse expectatio gentium ?), quos et S. Hieronymus secutus est: Ef ipse erit expectatio gentium; quibus consonat syrus: Ef eum expectabunt populi
ex radice nup (kaváh) deducentes Dip (kkeath) cui in con-
jugat., pihel expectandi est notio. Ecquis porro prater Mes- siam dici potest expectatio gentium, vel ille, cui gentes omnes obtemperare, atque obedire debebunt, ad quem populi con- fluent? Eo vel magis quod hic Jacob indicare quodammodo vi- deatur promissionem tum Abrahz tum Isaac tum sibi denique a Deo factam quod in eorum semine ac suo benedicende essent omnes gentes? Quod et prophete postea declararunt, Isaias praesertim loco cit. et XI, 10; XLIX, 6 et seqq.; LI, 5 et seqq.; LXV, 1; LXVI, 19; et Hebrai ipsi profitentur, imo conten- dunt 83). Sive igitur vim ipsius nominis spectemus sive ea quz persone tali nomine designate tribuuntur, patet hoc oraculum non posse nisi de Messia exponi.
69. Alterum vero quod attinet, nempe per ejusmodi oracu- - lum epocham seu terminum Messie adventus significari seu ex-
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
primi, constat 1^ ex ipsis vocibus *27*y qua semper vertuntur
donec, usque, usque dum, etc. ut lexicographi omnes tra- dunt Ἐ) et sensusipse et contextus exigiL; sed praterea ex omni- bus versionibus, antiquis ipsis Judzorum Paraphrastis. evinci- tur 5); 2" ex scopo Jacobi prenunciantis numquam e Juda pe- dibus seu e medio ejus supremam potestatem ablatum iri donec ille veniat ad quem tandem sit devolvenda, Messiam nempe, ut ostendimus ; quibus verbis voluit Jude caterisque fratribus si- gnum dare, ex quo illum, qui mittendus erat, cognoscerent; alioquin si nullum terminum prestituisset, nullum ejusmodi si-
4) Cf. inter ceteros Winer ad vocem *jy ubi non solum cum ceteris vertitusque
1) Cf. apud Ugolini tom, cit. p. 970. 2) ΛΔύτὸς ztigooÓoxio τῶν ἐθνῶν. Cf. Ro- senmüller ad hunc loc. edit, 3. Lips. 1821.
3) Ita tamen ut tanquam rex tempo- ralis ipsis itnperet : si quidem nunc Ju- dai nihil nisi carnale de Messia sapiunt. Cf. Orobium in Tertio ad Limborchium Scripto, n. ^ et 5. Hac persuasio Ju- deorum maximum ipsis obstaculum est ne Messias dignitatem in Christo Jesu agnoscant,
dum; sed preterea confutat Glassium et De Wettium contendentes /1y et N77
(quod a fortiori valet de *57*1y) ubide futura re agatur, ita collocatum esse,
ut non certum temporis terminum, sed lempus etiam, quod excurrat, significari.
. 9) €f. Bibl. Polyglotta Waltoniana.
32 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
gnum dedisset. 3" Ex communi omnium antiquorum sensu et interpretatione 1), qui omnes viderunt hic significari terminum imperi, seu potestaüs populi judaici per transitionem ad re- gnum messianum. |
70. Tertium denique quod ostendendum assumpsimus, jam- diu scilicet hoc vaticinium esse completum ita. conficimus; Ja- cobus predicit non esse auferendum a Juda sceptrum, seu non recessuram esse ab ejus tribu supremam potestatem, summum principatum , ac legislatorem donec veniat Messias: atqui jam- diu e Juda defecit hec suprema potestas seu dominium ac prin- cipatus; ergo jamdiu vaticinium istud completum est, seu quod idem est, Jamdiu venit Messias.
71. In. primis vero nomine sceptri (QU (scevelh) designari
supremam potestatem , imperium , anperatoriam dignitatem patet 1^ ex Num. XXIV, 17; Is. XIV, 5; Zachar. X, 11. Ubi se- dulo notandum eandem plane phrasin occurrere: E sceptrum 4AEgypti recedet ?); 2? patet 1d ipsum ex anüquis. versionibus ; a LXX enim et Theodouone verutur illa vox. sceceth princeps ἄρχων (archon), a Symmacho potestas ἐξουσία (exousia) ; 8" ex Paraphrastis chaldzis e quibus Onkelos posuit: exercens do- aninium 3), reliqui duo, Jonathan nempe et Jerusalmi, reges 5); 4^ ex altero hemistichio, seu membro, ubi sceveth respondet
ppni (inechokek) quod proprie eum, qui aliquid statuit, de-
cernit , νομοϑέτην (nomotheten) legislatorem denotat, quem- admodum de Moyse Num. XXI, 19, dicitur, et in universum de prüinoribus , profectis populi exercitusve usurpatur, ut Ju- dic. V, 14, et Ps. LIX, 9, Judas vocatur princeps, antesigna-
nus ppnaz (mnechokek).
72. Jam vero supremam hanc potestatem de Juda, ac de tota Ilebrzorum gente Jampridem ablatam esse ac penitus defecisse, publica facti res est in orbis luce posita, et omnium oculis usur- pata. Ex quo enim tempore Hierosolymorum civitas eversa est sub Vespasiano ac Tito, suis pulsi sedibus Judai extorres a Pa- lestinz solo facti sunt ac per varias gentes toto orbe disjecti alio- rum imperio ubique parent ac serviunt, omni sceptri Jure, di- tione, imperio, potestate ubique destitut.
73. Cum igitur ex dictis jacobzeum vaticinium de Messia sit; cum praterea epocha per ipsum figatur ac determinetur illius adventus, quando scilicet ablatum fuerit sceptrum a Juda; cum
1) Cf. Mazzocchi Spicilegium bibli- 3) jeow Ἵν cum, Neapoli 1762, tom. 1, diss. 8) part. : 1, sect, 3. 4) ΝΣ
2), mo? EY vav^
99
denique sceptrum istud jamdiu a Juda ablatum fuerit, jure con- cludimus ex eodem vaticinio jamdiu Messiam advenisse.
PART. I. CAP, II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
DIFFICULTATES.
7^. I. Οὐ). 1? Incertum in primis est, num vaticinium Jacobi ad Messiam referatur, sive potius ad Moysem, aut Davidem, vel Jeroboamum, qui per Ahiam Silonitem renunciatus fuit rex Israél; aut ad Nabuchodonosor, a quo ablatum est sceptrum de Juda cuique omnes gentes paruerunt, de quo dicitur Ezech. XXI, 27: Donec veniat is cui judicium; quare ilh ἃ propheta nen obscure Jacobzeum vaticinium applicatur. 2" Potest przte- rea vox (Sciloh significare quietem, ita ut oraculi verba sic reddi debeant: Usque dum. venerit Siluntem, juxta exposi- tüonem R. Lipmani 1), quam argumentis grammaticis, histori- cis et dogmaticis confirmare conatus est ἃ. A. Teller in notis
criticis et exegeticis in hoc caput ?) et sane phrasis Hou Sn
et venit sciloh, occurrit I Reg. IV, 12. Quare juxta Teller his verbis respexit Jacob tempus illud, quo populus peregrinaturus erat per deserta Arabie, in quo itinere Judas i castris pri- mum locum semper occupaturus esset (Num. ll, 3 - 9), et praiturus antesignanus reliquis tribubus (Num. X, 14) , donec Siluntem perventum esset, ubi quum caetera tribus ἃ Juda discesserint, vel statim ac Rhubenitzee et Gadite occuparint. terree portionem suam, vel paulo post, adeo ut Judas principatum suum relicturus esset. Hanc opinionem sequitur Zirkel 3) ex eadem significatione vocis sciloh, nempe quietis, quam illi Israélite , devictis hostibus, assecuti sunt. Placet h&c eadem expositio Justio, citata verba declarant : Usque. dum veniat quies , et populi ei obediant. Judas enim , ut ipse loquitur, «t victor reprosentatur, qui arma ac potestatis insigne (baston del comando) 202 prius deponet, quam omnes hostes sibi
1) In libro Nitzachon ab Hackspanio
id est, «ad quietem venire licet. ,,Pater, edito, pag. 27.
inquit, duce Juda posteros suos reduci
2) Pag. 130, 1766; quem secuti sunt Mendelsohn, Eichhorn, Ammon, Rosen- müller in duabus primis edition. Kelle, Die heil, Schriften etc. seu Seript. sacre, preter Zirkel, Justi, etc, de quibus in lextu.
3) In Dissert. Swper benedictione Ju- de, Gen. xiix, 8-12. Wirceburg. 1786. Juxta hunc auctorem hic erit sensus verborum Jacob: Dux sit Judas usque ad plenam Palestine possessionem, us- que dum devictis hostibus Si(untem,
T Yi
ad loca sibi suisque familiaria, Bethel, Sichem, caetera, vehementer desiderat, ut, quibus in locis Palestine possiden- dx» promissionem acceperant, in iis quo- que ejus possessionem auspicarentur, Silunte quasi termino belli et laborum et symbolo quietis constituta , et gau- dium ac tranquillitatem | exhibente,
quam ipso nomine promittit, est enim
Roun a verbo noy cessavit, quievit." MIA m^ 5m
3
84 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
subjecerit, οἱ rebelles ad quietem compulerit 3). Hanc deni- que explicationem probavit Gesenius ?), ita ut communis jam
ici possit. Jam vero, hac semel expositione constituta, patet, ne verbum quidem haberi in vaticinio Jacobo , quod Messiam re- spiciat. Ergo.
79. Hesp. Ad 1», Neg. sive verba Jacobi in seipsis specte- mus, sive ex traditionis sensu expendamus. Atiributa enim, quibus insignitur Sciloh, de quo loquitur Jacob talia sunt, ut nemini aptari possint, preter summam violentam et contra o- mnes exegeseos leges nisi soli Messie ; quod ex probationibus adductis constat. Traditio porro quamcumque dubitationem tolit circa germanum sensum hujus oracul. Nemo enim ex antiquis dubitavit unquam Jacobum de Messia locutum esse, ut ex versionibus, paraphrasibus, testimoniis singularibus, ex- pectatione universali sub finem judaice reipublice: abunde e- vincitur. Nemo preterea est ex tota antiquitate, qui vel ad Moysem, vel Saulem, Davidem, Salomonem, Jeroboam, aut Nubuchodonosor vaticinium istud retulerit; imo numquam vi- vidior fuit expectatio Messi: quam post solutam captivitatem. Prophete vero, qui post memoratos principes floruere, multo clarius, quam ii omnes qui precesserunt, Messi& proximum adventum vaticinati sunt. Nemo denique est ex illis regibus, cui adjuncta ejusdem vaticinii conveniant, cum nemo istorum dici possit expectatio gentium , aut quod eis fuerit prestita obedientia populorum in sensu oraculi, seu relate ad pro- missiones factas Abraham, Isaac et Jacob de benedictione, quam omnes gentes consecuturze erant in horum patriarcha- rum semine; ut preteream longe post predictorum regum obitum perseverasse sceptrum in tribu Juda. Hinc solutio pa- tet ad id, quod objiciebatur ex Ezechiele, qui loc. cit. non lo- quitur nisi de vindicta quam sumpturus erat Nabuchodonosor
e impio Sedecia, ac Solymorum civitate, ut ostendit contextus ac substrata materia, nec minimam propterea relationem ha- bent Ezechielis verba ad vaticinium Jacobi.
76. Ad 2», Neg. verba Jacobi admittere posse R. Lipmani, Telleri, Zirckelii, Justi aliorumve interpretatnonem, cum Jacob ut ex serie orationis patet, non de urbe, sed de persona seu individuo loquatur, et ei tribuat qux ad urbem referri nulla- tenus possunt Obstat praterea, quod semper prz oculis ha- bendum est, sensus traditionalis antique synagogz, quz /frigi- dain illam interpretationem, ut eam merito vocat Rosenmüller, nunquam agnovit Violente ejusmodi interpretationes quas argumentis grammaticis, historicis et dogmaticis perperam ob- trudunt ut plurimum exegete Protestantes, ostendunt alex plenam rem esse discedere velle a sensu traditionali antiquita-
1) Apud Hengstenberg Cáristologia 2) In movissima edit. Parri voc«abul. V. T. Berol. 1829. part. 1, sect. 1, pag. 76. part. 2.
35
tis, qui firmam basin verz ac germane exegeseos constituere debet; alioquin quisque pro lubito ac ingenio posset nova ex- cogitare, eaque arripere ac probare ; non quz solida ac vera sint, sed que nova ac ingeniosa magis, etsi a veritate prorsus abhorreant. Adde demum longe vero similius urbem Sciloh Ja- cobi tempore nondum extitisse 1). |
71. 11. Οὐ). Dato etiam quod Jacob loquutus sit de Messia, nihil tamen inde extundi potest pro re christiana, quum Jacob nullam epocham eei iioi ipsius adventus determinaverit. 1^ Etenim, ut animadvertit ἢ. Aben-Ezra 5): Non est sensus
verborum ὭΣ (ad-ki) seu donec, usque etc. sceptrum
PART. I. CAP. II. DE EPOCH, ET OFFIC. PROM. MESS.
esse recessurum cum venerit Scilloh; sed hec locutio sinilis est. illi: Non deerit huic panis, donec veniat tempus, quo ei erunt agri vineeque mulie , (1id est, quando veniet tempus ejusmodi, multo minus ei panis deerit); item Gen. XXVIII, 15: Non deseram te, usque dum fecero, quod locutus sum tibi, quod nempe velim te reducere in hanc terram, id est, mul- io minus te reductum in terram deseram; similiter. igitur dicitur: Non recedet sceptrum ὦ Jehudah, donec ve- niat. Scilloh, id est, numquam auferetur, seu nunquam recedet. sceptrum a Jehudah, multo aninus, quum venerit Sciloh. Huic consentit R. Bechai, juxta cujus interpretationem hic exurgeret sensus: Non auferetur sceptrum... in oter- num, postquam venerit Sciloh. Qus quidem expositio arridet Christianis ipsis: siquidem DBasnagius 3) observat ἽΝ non so-
lum significare donec, usque, sed etiam perpetuo , ut apud Moysem: Dominus regnabit in seculum "*1y1 (vead) et perpe-
1) Etenim in Pentateucho nullibi oc- currit; primo legitur Jos. xvm, 1, ubi Josue populum a castris Galgalz conducit in Sciloh et erigit tabernacu- lum. Verisimiliter hiclocus non erat, pe- rinde ac Galgala, nisi locus castrorum, qui processu temporis coalescente mul- tudine hominum in oppidum sive ur- bem excrevit. Hoc jam indicat nomen quies; postquam relata est populi col- lectio in Sciloh, expresse additur ,,et fuit eis terra subjecta" et cap. xxi, 42, coll xxi, ^, dicitur, Dominum dedisse pacem et quietem a vicinis; cf. Bachiene, Palestina τι, 3, p. ^09. In- super, data etiam ejus existentia tiem- pore Jacobi, attamen mentio loci hu- jus ignoti adeo subitanea omnino vide- tur aliena,
Accedit etiam illud, quod in tali ex--
positione tota Jacob benedictio consti- tisset in eo, quod Judas futurus esset in capite turbz. Jam vero ad ducatum proprie. dictuin Moses ex alia tribu a
Deo solemniter vocatus est, Nec Josue ex tribu Judz erat. Profecto promissio facta tribui Jud: per solam przeceden- tiam in itinere non completur, nec cum eo quid commune habet. Ut proteream in tali expositione in ultimo membro gratuito suppleri adverbium loci ἐμέο . ibi, etc. Cf. Hengstenberg op. et loc. cit,
2) Cf. Pentaphyllum rabbinicum in Gen. xuiX, sSiud. Loscani, pag. 22.
3) Anual. politico-ecclesiast. Roterod. 1706, tom. 1, ad an. 40, ante Dominum n. 18 et seqq. Neque ab hac interpreta- tione valde abludit Hengstenberg. loc. cit. pag. 71, juxta quem hic sensus es- set verborum Jacob ; Juda, prout tribus est, non peribit, et ejus phylarchia non
. cessabit, donec ipsa per magnum re-
Stauratorem, cui non soli Judzi, sed omnes terr: populi obedient, ad majo- rem honorem et gloriam evecta fuerit, Incommoda hujus expositionis ex mox dicendis patefient.
Du
90 TRACTATUS DE ΙΝΟΛΑΒΝΑΤΊΙΟΝΕ.
(w0; et apud Isaiam ἽΝ Ὁ perpetuo, ex quibus cencludit: Sic igitur verlenda sunt verba morientis prophete : Scep- trum legislatorve de Jude sanguine cretus ab eo non re- cedet in perpetuum , quia veniet Sciloh. 2? Verum et hoc prae- termisso, quis ignorat, vocem sceceth interdum virgam afflictio- nis ac tribulationis significare, juxta illud Ps. II, 9: Reges eos in virga ferrea ; et Is. X, 5. Talis propterea est sensus Jacobi: Non recedet virga afflictioms a Juda, donec veniat Sciloh 1). Constat igitur. nullum determinatum terminum pro adventu Messie a Jacob prestitutum esse...
18. Resp. Neg. ant. Ad. 1", prob. Neg. 1? Quia et hec ex- positio nova est et sensui traditionali contraria ac versionibus omnibus antiquis; 2* quia adversatur scopo morientis Jacob, dandi scilicet signum, ex quo dignoscere Hebrzi possent adven- tum Messie; alioqui nullum omnino dedisset; 3* quia explo- ditur a facto ipso, jamdiu enim cessasset regnum Juda, quin venerit Messias ; ideoque falsitatis argueretur vaticinium. Ja- cobi; Z^ quia particula ^y (ad) non sohtarie ponitur, sed jun- gitur cum alia *2 (£j); porro nec unum. exemplum'suppett, im
tota Seriptura ejusmodi praepositionem ita conjunctam signifi- care in etermumn , perpetuo, prout supponi debet in data in- terpretatione; contra vero plura suppetunt, in quibus ea prz- positione terminus significatur ?).
79. Ex his concidunt pariter expositiones ἢ. Bechai, et Basnagii, qua isdem premuntur difficultatibus, et ex regula ipsa accentuum exploduntur 3).
1) Hunc eundem sensum tenuit auctor anonymus veteris Nitzachon, quem post alium ab Hackspanio vulgatum, cujus auctor exlitit Lipmanus , edidit ex ms. Bibliothece Argentoratensis, Wagensei- lius in illa collectione, quam inscripsit: Tela ignea satanc, Altdorfii Noric. 1681. Itaque sic iste pag. 29, exponit sensum ναῦλον jacobzi ,,Non cessabumt exi- lium tribus Juda et errores Jesu, donec veniat Scileh, hoc est Messias, et ei . erit obedientia populorum." Adversus ejusmodi vocis sceveth interpretationem scripsit integram dissertationem doctus P. Michaél Angelus Carmeli e Min. Obs. qu& legitur in calce tomi 2. inscripti : "Storia di var) costumi sacri e profani d«- gli antichi fino « noi pervenuti; pag. 225 et seqq.
.2) Sic Genes. xxvi, 13. ,Eundo et crescendo, usque dum ὙΠ) «ὦ ki cre-
vit magnopere"; et cap. xri, 49: ,Et congregavit Joseph frumentum... mul- ium valde donec ^3 *y cessavit nume-
rare,?
| 8) Nemo qui plane hospes ac pere-
grinus in hebraica lingua non sil, igno-
1at, accentum afnach, qui hoc in loco voces "^2 "y przcedit, hemistichium
prius a posteriore omnino Ssejungere quoad sensum. Itaque contra accentuum canones Basnagius discerpit "jy a ^2
ut suam novam obtrudat interpretatio-
nem. Praeterea in locis Gen. indicatis
ezdem particule occurrunt atque r1 Reg. xxm, 10, et m Paral. xxvr, 15, at nullibi praterea. Idem porro in omnibus locis sensus est.
Expositio antem Hengstenbergii pari- ler in eo peccat, 1? quod pro certo su-
mat per *2^*y simul juncta continua-
tionem, non autem terminum significa- ri, quod ex dictis falsum est; 29 quod ommis epocha determinatio pro Messi: adventu tollatur; omnem enim vim ad- versus Hebreos oraculum amittit ad eos perstringendos, ut patet ex inter- pretatione BH. Aben-Esra, quam ipse laudat et approbat ; 39 neque spernenda
9i
S0. Ad 2m, Dist. Vox sceveth interdum virgam afflictionis sighificare potest cum epitheto afflictionem significante, conc. per se in usu biblico, aut saltem in casu nostro, aeg. Hanc enim hujus vocis significationem: alterum jacobai vaticinii he- mistichium excludit, in quo voci sceveth sive sceptro opponi- tur vox legislator, siweduz, prout jam animadvertimus ; eam ex- cludunt preterea cetera vaticinii adjuncta, quibus deprehen- ditur, omnia fausta Jacob ominari Jude; explodit. denique hi- storia, ex s constat per" decem: saltem szcula. florenüssimam stetisse judaicam rempublicam, nec quempiam suspicatum uidem esse jugo afflictonis Judaos premr, prout conüngere dbeiimict juxta novum istud. Rabbinorum effugium.
81. II. Οὐ). Esto, jJacobeum vatieinium tum pertinere ad Messiam, tum definir per illud. epocham ipsius adventus ; at nondum completum esse, plura sunt, quz suadeant. Ac 1" nondum ablatum est sceptrum a Juda, siquidem florentissima adhuc vigent Juda&orum regna in; America, Ásia, /Ethiopia, alisque orientalibus plagis; sane ἢ. Benjamin Tudelensis in historia seu relatione itineris sui, 58:0. XII conscripta, plura re- tulit de quodam /Echmalotarcha, seu captivitas principe, e tribu Juda oriundo, in Asia imperante; apud quem iníinitas esse Judaeorum copias affirmat, suis legibus utentes, rerum omnium ubertate affluentes, et beatissima loea longe lateque occu- pantes 1). 2? Verum etsi ablatum reipsa esset sceptrum a Juda, nihil exinde ad rem. suam constabiliendam adversaruü profice- rent, nisi simul ostenderent Judaeos jus ad amissum sceptrum non amplius retinere, quod Romani per summam injuriam 115 abstulerunt, quemadmodum jus istud in ipsis. perseveravit, quamvis in capüvitatem babylonicam abducti fuissent. Quare vel jus istud sufficit ad hoc, ut dici possit sceptrum conservari; et in hac hypothesi apud. Judaeos adhuc sceptrum conservatur; vel non sufficit, et in hac altera hypothesi sceptrum defecisset a Juda quinque et amplius seculis ante eversionem hebraice meus quod nemo dicet. 3* Hinc, ut scite observat Sal- vador ?), antiqua Hebraeorum respublica juxta predictiones Le- vit. XXVI, 40 et 41, ac Deut. XXX; tum XXXII, 43. in pri-
sünum statum restitui debet; sub respectu vero politico ac
PART.. I.. CAP. IT. DE EPOCH.. ET OFFIC. PROM. MESS.
est animadversio Deylingii quam sibi Hengstenberg opponit ex Obs. sacr. 1]. pag. 83: ,,Patriarcha loquitur de sceptro lemporali; Messi: autem sceptrum et regnum, quod in terrarum orbe con- stitutum habet, spirituale est et mysti- cum; igitur Messie regnum spectari nequit ut continuatio regni et sceptri Jude;" vel si placet, ut inferius de- clarabimus, spectari debet cessatio sceptri temporalis Jude respectu scep- Lri et. regni , messiani, ult cessatio in
ordine ad alterius regni substitutionem. Iiud interea statui necessario debet, signum aliquod exhiberi jacobao vati- cinio, ex quo dignosci posset, epocham a moriente Jacobo designatam pro Mes- sie adventu transactam esse. Hoc au- lem signum non. haberetur, si ἽΝ
continuationem significaret. 1) Apud Derossi op. cit. cap. 3, ὃ. 2. 2) Op. eit. tora. 3, liv. 4, pag. 367.
39 TRACTATUS DE INCARNATIONK. naturali, status Orientis adhuc provisorius est; omnia porten- dunt proximam Judzorum regenerationem, quz fructus erit magne populorum confederationis, qua pax et felicitas He- breorum in dies augebitur, mediante aliorum felicitate et pa- ce, ac filii Israél denuo tunc poterunt fecundam terram patrum suorum incolere, que sterilis effecta est sub passibus Islamita- rum, poterunt excitare templum Jehovah, legisque palatium restituere. Ergo.
82. Resp. Neg. ant. Ad 1" prob. Dist. Plura adhuc vigent florentissima Judz&orum regna in fecundissima Rabbmorum imagimatione, conc. in hujus terre regionibus, eg. Mirum profecto est ejusmodi fabulas adhuc venditare Rabbinos in tanta geographie luce, qua fit, ut vix aliquis sit terrz angu- lus, qui probe non cognoscatur. Mittimus pariter, quz de flu- mine Sabbatico mira ipsi fabulantur 1), ne tempus in. ejusmodi commentis serio refellendis projicere videamur.
83. In eundem censum referri pariter debent, qua ex eadem officina protulit Benjamin Tudelensis ad suos ludificandos. Illud addimus ad tollendas omnes ejusmodi tricas, fedus a Deo cum hebraica natione initum, ac promissiones divinas ipsi factas alligatas esse Palestinz solo, quod ex Pentateucho con- stat, in eoque proinde compleri debere.
54. Ad 2m, Neg. Nec enim de jure quasstio est, sed de f*clo de quo solum loquitur Jacob; ahoquin inutile prorsus fuisset ipsius vaticinium, cum nullum exinde signum Judaei habuissent quo epocham promissi et expectati Messie cogno- scere possent. Hinc vetus synagoga non de jure sed de facto seu possessione sceptri ejusmodi oraculum semper intellexit.
85. Ex his porro responsio patet ad propositum dilemma; nempe non sufficere jus, ut nondum adimpletum censeri possit jacobzum oraculum, sed praterea requiri actualem sceptri pos- sessionem. Nihil vero officit veritati vaucinii intervallum capti- vitatis babyloniczee, tum quia breve omnino illud fuit, ratione habita tot seculorum, quot sive ante sive post captivitatem illam effluxerunt, triginta scilicet plus minus annorum, ut ostendit Tirinus 3); tum quia a prophetis jamdiu certiores facti
1) Cf. Que de hoc fabuloso flumine excisum est templum et urbs Jerosoly-
refert ex auctoribus hebrais, priser- lim vero ex prolixa epistola quam scri- psit Eldad Haddani an. Dom. 1283 ad Hebreos in Hispaniis, Cl. Bartolocci Ord. Cist. in Biblioth. rabbinica, tom, r, pag. 100 et seqq. Josephus lib. 7, De bello jud.5 cap, 5. ed. Haverc. portentosa pariter de hoc flumine narrat, quodque visum a Tito fabulatur iter faciente a Beryto in Syrie urbes.
2) Cf. Chronicum sacrum, cap. 35, con- clus. nr, qua ita se habet: ,,Verisimi- lius videtur ab an. 119 Sedecie, quo
mitana, usque ad annum 1" monarchia Cyri, non fluxisse 70 vel 60 vel 52 an- nos.... sed solum 30 annos;"? quam deinde conclusionem plurimis argumen- tis confirmat. In hac sententia exor- dium 70 ann. servitutis a Jeremia pra- nunciatz: sumi deberet ab an. 13? regni Josie. Nam ab anno 1? Cyri quo soluta est captivitas retrogrediendo ad annum excidii templi et urbis non recensentur nisi an. 30, ab excidio urbis ad an. 13" Josie habentur an. 40, qui una cum illis efficiunt an. 70. Sed consulatur idein
PART. I. CAP. H. DE EPOCH, ET OFFIC. PROM. MESS. 99
4
fuerant Judaei de proxima ejusdem solutione ac reditu, ab Isaia przesertim ac Jeremia 1), atque ex iteratis promissionibus in ipsa captivitate a Daniele et Ezeclaele prolatis ?). Et haec quidem in hypothesi, quod nomine scepfri significetur regalis successio ; czterum inferius ostendemus longe verisimilius per sceptrum non designari nisi supremam: potestatem ac totius judaicee gen- tis collectionem, quo sensu nec captivitatis babylonice periodo omnino cessasse potestatem istam compertum fiet.
86. Ad 3", Neg. Cum enim, juxta dicta, de facto agatur, et vere constet Palestinam jam a XVIII ferme szculis vacuam Judzis esse, quidquid sit de pr:senti ejusdem statu, atque de spe future Judeorum regenerationis, de proxima vel remota populorum confederatione, de ejusdem fructu aliisque ejus- modi, quz sibi adversarius lta ac ridenti phantasia cum suis omnibus fingit; illud semper verum erit, tum ablatum scep- trum a Juda esse, tum proinde adimpletum Jacobi vaticinium, et, quod consequens est, Messiam Jamdiu advenisse. Quo vero sensu accipi debeant objecta Scripturarum loca ex Levitico et Deuteronomio , idoneo loco dicemus.
$. II. Expenditur vaticinium Danelis.
87. Daniel, in captivitate positus, affligebat se coram Domino, peccatorum populi sui veniam impetraturus et liberationem ab eadem captivitate, Urbis templique restitutionem. Adhuc au- tem oranti adstitit Gabriel angelus, qui et veniam promittit per adventurum Messiam, et Urbis ac templi rezdificationem, po- puli reditum ad terram patrum suorum, ubi pro septuaginta annorum exilio septuplo diutius usurus esset adepta libertate. Sic enim Danielem Angelus affatur cap. IX, 24 et seqq. Septua- ginta. hebdomades abbreviate sunt. super populum tuum. et super Urbem sanctam tuam, ut consummetur prevaricatio el. finem accipiat peccatum , et ünpleatur visio et prophetia, et ungatur Sanctus Sanctorum. Scito ergo et aninadverte : ab exitu. sermonis, ut iterum edificetur Jerusalem, usque ad Christum ducem , hebdomades septem et hebdomades sexa- ginta due erunt; et rursus edificabitur platea et muri in angustia temporum, et post hebdomades sexaginta duas oc- cidetur Christus et non erit ejus populus , qui eum nega- (urus est, et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et finis ejus vastitas el post finem
auctor loc. cit. Comment. sui in Vet, et. xxv, 122 xxix, 105 xxx; XXXI, Nov. Test. tom. 1. 9: xxxm, 37; xxxvi, 27.
1) Cf. Is, xiv, 1; xr, 1; xxLvit, 2) Ezech. xi, 17; Dan. ix, 2, 20. 205 Jerem. mn, 15j xvi 155 xxiv, 5;
40
belli. statuta desolatio. Confirmabit autem pactum multis hebdomada una, et in dànidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium, el erit in templo abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem | perseverabit deso- latio 1).
88. Animadvertendum porro est, hebraicum textum in non- nullis discrepare a vulgata nostra lectione, ist: autem sunt precipuz varietates vers. 24, pro: septuaginta hebdomades ab- brevialo sunt , legitur resecie sunt, seu decise sunt, vel ut ali vertunt, decrete aut statute sunt?); sic eod. vers. quod nos legimus Sanctus Sanctorum estin hebr. Sanctum San- ctorum sive Sanctissimum 3); vers. autem 26, verba illa: Ef post hebdomades sexaginta duas. occidetur Christus et non erit ejus populus, qui eum negaturus est; a im hebr. legun- tur: Et post 62 hebód. extirpabitur aut excidehur Uncius (seu Christus) e£ non δὲ *); subsequentia vero: Ef civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et. finis ejus vastitas οἱ post finem belli statuta desolatio 1a jacent: et Urbem et sanctuarium destruet populus principis venturi el finietur in inundatione et usque ad finem est bellum, de- cretum ruinarum 5); vers. 27: Et erit in templo abominatio
TRACTATUS DE INCARNATIONFE.
D qpy-oy qon) mau cw CSDno ΜΕ παρ Ὁ wp mwy-ow ΤΟ» pog weno fy "bz niwien nbsp wp nueoiwep jn emp ΞΘ ΓΟ n3 wigb7]o Paw) YO C'y2U T0 mü/o-oy prm nua ULT COMVA Cow pyau raya :Ewwy ptum yop) auc ΠΙΤΌΞῸ r1: conu cow! cyan "uns Ey mm^ wepms yn) io pw mue IOe?8 yp. seva tspy 2n m Do ry33 vex ipüoeb nim nap ΤΌΣ. psit wm pei yu) resp coats cape nos δ᾽) nmm
oos reehD-by sen nuno
2) Alexandrini habent συνετμήϑησαν breviate sunt5 alii apud Origen. in He-
xaplis vertunt ἐχρέϑησαν decrete sunt; alii, ut Hengsteuberg, contendunt si-
gnificationem jn proprie esse resec«re Bo i
ex chaldaico et rabbinico jn Verum
in idem fere ejusmodi significationes recidunt , et utramque exprimit vulga- ta per abbreviate | sunt. Scopus enim Angeli est, temporis terminum exacte limitare. Cf. Hengstenb. op. cit. tom. 2, part. 1 et 2. pag. ^13 et seqq. Berolini 1832.
3) Vel, ut aliis placet, S«nctitas San-
ctitatum pip Ua». 4) DY323 ezcisus fuit absque addila-
mento indicat sine ulla exceptione mor- lis violente genus ut Zach. xur, 8,
ubi opponitur τῷ y»; prius per gla-
dium, posterius per famem et pesteminfer- ri perniciem denotat, Cf. πὶ Beg. ix, 6. De impiis Ps. xxxvi, 9; Prov. n, 22.
5) Cf. Hengstenberg loc. cit. 473 et seqq. Sed verius ad literam est: de- cretum vastate , id est res vastate, sive ruine; exhibet propheta hoc loco ean- dem syntaxin ac superius: Aebdomades septuaginta decisum: est, seu decise sunt ; hinc sensus est: decrete ruina.
Ἠ
desolationis , et usque αὐ consummationem et finem perse- verabit desolatio hebr. E! super extremitatem (culmen) abo- minatiomun vastator, et quidem usque completum et rese- ctum stillabit seu fundetur super vastatum 1). In aliis minor adhuc est discrepantia: ex his vero patet quoad sensum utram-
ue lectionem convenire, imo majorem lucem adhuc prabere vaticinio hebraicum textum. |
89. His praemissis tria hic pariter ostendere debemus, tum vaticinium Danielis ad Messiam pertinere; tum epocham ipsius adventus determinatam in eo esse; tum denique jamdiu elapsam ejusmodi epocham.
90. Primum vero evincimus ex ipsis oraculi verbis et adjun- ctis ejus omnibus, atque ex antiquiorum Rabbinorum ac vete- ris synagogz sensu. Jam vero ad Danielis verba quod attinet ac vaticinii ejus adjuncta, ille promitütur venturus, qui pre- varicationem consumet, finem peccato imponat, deleat iniqui- tatem, atque adducat justitiam sempiternam. Atqui hec munera propria esse venturi Messie, seu plenissime hzc per Messiam prestanda esse prophetae omnes unanimiter tradunt, Isaias presertim LXI, 1; Zacharias HT, 8; Malachias capp. III et IV. ità ut S. Petrus οι. X,43, de Christo dicere non dubitaverit: Huic omwES prophele | testinonium perhibent , remissionem peccatorum accipere per nomen ejus omnes, qui credunt in eum 5). Rursum ille promittitur venturus, qui vocatur Saz- ctus Sanctorum , vel si placet Sanctum Sanctorum , Sancti- las Sanctitatum sive. Sanctissimum , et in quo visio sive pro- phetia implenda pranunciatur. Porro si per Sanctum Sancto- rum intelligitur. persona, prout non solum latina vulgata ver- sio, sed versio praterea alexandr. sive LXX, et Theodotionis indicant 3), hoc sensu nullum dubium superesse potest, desi-
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC, PROM. MESS.
1) Ibidem. R. Mose Nachmanidis Gerundensis ali-
2) Tovro πάντες οὗ προφῆταε μαρτυ- θοῦσεν ἀφεοόν ἄμα ρτεῶῦν λαβεῖν δια τοῦ ó- TRU αὐτου παντὰ TO πεστευοντα εἰς αὐυτον.
,9) LXX. vertunt: x«i τοῦ χρῖσαι ἅγιον αγίων ex communi interpretatione e£ uugatur. Sanctus Sanctorum 5 in graco enim est in accus.; eadem ratione ver- tit Theodotion, ut patet ex Hezapl. Ori- genis tom. 2, pag. 336. Hinc evidens est, hos interpretes S«actum Sanctorum de persona intellexisse. Sed non soli interpretes christiani, et antiquiores Hebraei (nodo recensiti, sed ipsi Hebrzi sequiores hec verba non modo perso- nam aliquam, sed ipsissimum Messiam significare fassi sunt, prout fuse osten- dit Raym. Martini part, 2, cap. 3, $.16,. adductis testimoniis ex Berescit rabbà Hab. Mose Haddarschan; ex lib. Sa«a- hedrin in distinct. Chelek, R. Alexandri,
orumque. Nos brevitatis gratia unius Mosis filii Nachman auctoritatem pro- feremus, qui hiec verba explanans ait: Sanctuarium sanctuariorum (vel San. ctus Sanctorum) est Messias sanctifi- catus de filiis David." Alia praterea te- stimonia ex Judoeorum libris refert Schoettgenius, Hore heb. tom. 2, pag. 263 et seqq.
Attamen non desunt, qui contendant, non posse verba ΟΡ Up sumi de
persona, nisiin sensu translato. Ac pri- mo quidem non posse intelligi de per- Sona, ex eo sese arbitrantur colligere, quod voces ille numquam de personis in Scripturis usurpentur, etsi 43 vici- bus occurrant; debere autem intelligi in sensu figurato, duplici ratione osten- dere nituntur. 19 Quia omnia loca, in quibus sermo est de unctione materiali
42
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
gnari Messiam, qui solus per excellentiam Sanctus dici potest et revera dicitur Ps. XV, 10; et Is. XII, 6. Quod si, ut alis magis arridet, Sanctum Sanctorum in. neutro genere sumi- tur, ita ut non personam sed rem denotet, sententia in idem recidit; hoc enim sensu iemplum mysticum significatur, quod spiritualiter inungi debebit, et templo materiali opponitur, quod. juxta prophetam destruetur, ac propterea significatur Messias, qui juxta prophetas sedes Dei esse debebat, ut Zach. VI, 12; Ps. XIV, 1, Ps. XXI, ἃ, imo et Emmanuel, sive 20biscum Deus, s. VII, 1^4. In ipso vero complete, seu sigillate sunt visio et prophetia, utpote qui solus propheuarum terminus et finis est. Ille demum promittitur qui appellatur. Messias et princeps sive Dux 1), qui preterea pactum Dei cum homini-
et externa, evincunt ejusmodi unctio- nem externam non esse nisi symbolum interioris sanctitatis, ut Exod. xxx, 22 el seqq.; xL, 9 et seqq. coll. Zach. IV, ubi oleum est symbolum Spiritus Dei. 29 Quia plura loca occurrunt, in quibus unctio mere metaphorice sumi- tur, ut Ps. xvwv , 8, 95 Is. xxr, 1; ni Reg. xix, 15 et seqq. in N. T. do-
na Spiritus S. vocantur χρέοματα 1 Jo.
119. 20, 27. Cf. Act. 1v, 27; x, 38; 1 Cor. 1, 21, Ex quo concludunt Vp
DU" idem valere ac Novum templum
Dei; Ecclesiam N. T. ac propterea ejus caput et institutorem , nempe Messiam. Quapropter Messix unctio nihil signi- ficat aliud quam effusionem donoruin Spiritus S. ipsi collatam ut suo mu- nere fungeretur, prout legitur Is. xr, 1, et in baptismo, saltem quoad exter- nam missionem, locum habuit. Cf. Heng- stenberg loc. cit. pag. 4t et seqq. €f. etiam Schoil in Comment. de Lxx hebd. Danielis, Francof. ad Menum 1831.
1) Perperam Berthold. in Doa. cum re- liquis non-messianis interpretibus cona- tur evincere per 35 ΠῚ Ὁ quod est Mes- sias Princeps , Principem extraneum de- siguari. Etenim 1? Bona (v. 2^) przedicta ubique in prophetis de tempore messiano dicuntur; si igitur ibi sermo est de rege qui circa exitum 69 hebd. venturus erat, patet eum paulo ante effusionem bono- rumillorum venire debuisse, nec proin- de his verbis quidquam significari prz- ler illorum auctorem, 29 Nexus causa- lis inter personam et distributionem
bonorum indicatur per vocabulum P1/t5 relate ad now et Dt"p Up. Por- ro per Sanctissimum Messiam ipsum significari pluribus ostendimus. 39 Quem- admodum ^"T3) non excludit relatio- nem ad Messiam, cum de illo pariter
dicatur Is. Lv, 1» sicut "7 Is. 1x, 65 ΟΣ Mich. v, 1; δ) Ezech. XXXIV, 241, ita nec ΠΡ)» quod se habet ad "33 sicut speciale ad generale, et a» perte Messiam respicit, Inservit nam- que ad hoc, ut per 1353 designatur prin- ceps theocraticus; cf. τ Reg. x, 1. Nunquam paganus rex ita vocatus qua talis. De Cyro solum Is. xv, 1, wo legitur tum ob Specialissimas relationes ejus ad theocratiam, tum ob dona a Deo ipsi collata ad Judeorum salutem, tum ob initia cognitionis veri Dei ex suo decreto (cf. n Paralip. cap. ult; Esdr. l, 2), tum ob typicam relationem ad Christum Messiam. Imo ut rex theo- craticus considerari potest, et pro tali sumitur Is. χὴν, 1. 4? Ex contextu in quo opponitur "33 rv τῷ :13 ΝΠ 3) utrique commune, ast ΤΠ Ὁ theocraticus N25 extraneus. Atqui a tem- pore Danielis nemo rex theocratieus juxta Ezech. xxi, 325; ergo unus Mes- sias designatur. 59 Tandem terminus ad quem hujus vaticinii estne Christi nati- vitas, an ejus publica manifestatio ? Hoc posterius communius. Cf. Petav. Doctr. temp. lib. 12, cap. 33, tom 2, pag. 26*. Jam vero hebdomades Lxix, ut inferius ostendemus, desinunt in Cbristum. Post Lxx hebd. opus salu- tis debet esse completum; usque ad Messiam hebd. rxix, qui media Lxx hebdomada extirpabitur. Ergo remanent anni tres cum dimidio, Hinc illud rw5"*y tantundem valet ac: Usque ad publicam | manifestationem | Messia. Sane vel ipse Berthold pag. 563, hic verba ad Christum proxime referri fa- letur, scribens: ,Si non necessarium absolute, attamen valde naturale est, ad hec verba "y33 r'"U5 cogitare de Messia Jesu et de ipsius morte in cru- ce." Cf. Hengstenb. loc. cit. pag. 460 el seqq.
43
bus confirmare debeat. Jam vero etsi in. Scripturis interdum alis etiam Chrisli ac Ducis nomen tribuatur, attamen nemo est preter Messiam, qui per excellentiam Christus et. Duc nuncupetur, solus Messias est, qui sepissime ab Isaia dicitur datüs in fedus populi, prassertm vero XLII, 6, et XLIX, 8, quem propterea Malachias ΠῚ, 1: Angelum testamenti seu fwe- deris appellavit. Tam igitur Danielis verba, quam adjuncta omnia ipsius oraculi talia sunt, ut sive seorsim spectata sive simul sumpta nonnisi ad Messiam referri possint.
91. Id ipsum mirifice constat ex veteris synagoge et anti- quiorum Rabbinorum sensu et sententia. De synagog: sen- tentia preter Rabbi Manassem, qui fassus est contribules suos Danielis oraculum ad Messiam referre, et affirmavit praterea ejusdem sententiz fuisse Judzos omnes, qui sub Tito et Ve- spasiano arma in Romanos sumpserunt, testis est ipse Jose- phus, qui huc refert Danielis vaticinium. ex recepta sua atate sententia !). Hinc non alia de causa juxta Rabbinos prohibitus fuit Jonathan ben Uziel vulgare suam paraphrasim in CAeduvim sive Hagiographos, inter quos accensetur Daniel, quam propter perspicuam determinationem epoche Messie, prout perpendit Rasci 3). Rursum Messias Juxta eosdem in Berescit rabbà mn cap. XIV, Genes. pag. 264, debet adducere justitiam seculorum,
uinimo ipsemet Messias est Justina sempiterna, et Sanctus
anctorum, ut fatetur Nachmanides, Moses Geronensis, ac Mo- ses Haddarschan 3), imo R. Mordachai in suo /Scemen Amischá Aftarà 1, fol. 12, fatetur Messiam illum esse, ad cujus adven- tum perducunt LXX Danielis hebdomada ^). Sive igitur vete- ris synagog& sensum, sive precipuorum antiquorum Rabbino- rum confessionem spectemus constat Danielis prophetiam. ad Messiam spectare.
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
1) Arch. lib. 10, cap. 11, ὃ. 7. scri- bit: Ζανεήλος καὶ περὶ τῆς τῶν "Pouoiov ἡγεμονίας ἀνέγραψε, καὶ ὅτε ὑπ αὐτῶν ἐρημωϑήσεται.., Daniel et. de Romano- rum imperio scripsit, et magnam abil- lis vastitatem illatum iri? nempe rebus nostris. Sed clarius adhuc Je bello Jud. lib. 4, cap. 6, ὃ. 2, ubi de Zelo- lis ait: Τὴν κατὰ τῆς πατρίδος προ- φητείαν τέλους ἠξέωσαν . ἣν γὰρ δὴ τίς πα- λαεὸς "λόγος ἀνδρῶν ἔνϑα τότε τὴν πόλεν ἁλώσεοϑαε, καὶ καταφλεγήσεοϑαε τὰ ἅγια vÓL.O πολέμον, οτάσες ἐὰν κατασκήψῃ, καὶ χεῖρες οἰκείας προμέᾳνωσε τὸ τοῦ Θεοῦ τέ- μενος" Olg οὐκ ἀπεοτήσαντες οἱ ζηλωταὶ διακόνους ἑαυτοὺς ἐπέδοοαν. »Effecerunt, ut prophetia, quiz adversus patriam fuerat concepta, exitum (suum) sortire- iur. Vetus enim virorum sermo quidam erat, tum urbem captum iri, et (/oca) sancta conflagratura jure belli, ubi se- ditio invaserit, et indigenarum manus polluerint sacratum Deo locum, Quibus
licet fidem non detraherent Zelotz, ipsi tamen se earum rerum ministros prz- buerunt." Ad quem locum Hudsonus, consentiente Relando, fatetur παλαεὸν illum λόγον ἀνδρῶν esse traditionalem quandam expositionem vaticinii Danie- lis IX, 26.
2) Seder holum in Jalckut Simeoni 1t, fol. 79, ^. ,R. Jose dixit: Septuaginta hebdomades post devastationem templi primi iutercedunt usque ad devastationem templi secundi," Meghillah, fol. 3, 1. Quare prohibitum fuit Jonath: filio U- 2161 edere Thargum in Hagiographa ?? Resp. ,Quia in eo continetur terminus. adventus Messiz."Rasci ibi: ,, Terminus Messiz habetur in libro Danielis". Re- liqua testimonia cf. apud Schoettgenium op. et loc. cit. pag. 264 et seqq.
3) Ibidem,
4) Apud Derossi op. cit. pag. 98, ubi cf. lextum R. Manasses ex lib. De ter- mino vite, pag. 175.
Aa TRACTATUS DE INCARNATIONE.
92. Quod autem secundo loco posuimus, in eo scilicet vati- cinio determinatam esse Messi: epocham, evincitur 1? ex rela- üone harum LXX hebdomadarum cum LXX annis, quibus Jere- mias captivitatem babylonicam prenunciavit ut. constat ex ipso contextu (Dan. IX, 2). Jam vero nemo dicet Jeremiam posuisse annos LXX pro tempore indeterminato; eadem igitur ratione patet, Danielem non potuisse LXX annorum hebdomadas pone- re pro tempore indeterminato. 2" Ex characteribus intrinsecis ipsius prophetia, quz prz se fert chronologicam determinatio- nem. Quorsum enim tempus, quod LXX hebdom. periodo con- cluditur, in septem hebdomadas, sexaginta duas et unam di- viditur éamque rursum bifidam, nisi de tempore determinato vates ageret? 3" Ex eo quod duo termini aperte significentur, Lerminus nempe, ὦ quo illarum decursus incipere debet, exitus sermonis seu verbi aut decreli rezedificationis urbis, et ferznz- nus, ad quem, seu in quem eedem hebdomade desinunt, sci- licet ante Ürbis ac templi excidium. ἢ" Ex analogia cum ceteris ejusdem prophetz vaticiniis, etenim cetera tempora pro futu- ris eventibus a Daniele determinantur, ut cap. IV et XII. 5? De- mum ex veterum Judzorum consensu, ut ex modo dictis patet. Ergo.
99. Restat igitur, ut ostendamus vaticinium istud jamdiu esse completum, quod ex prajactis fundamentis facile adstruitur. Ex Danielis prophetia ab exitu sermonis rezdificationis Urbis usque ad ejus destructionem hebdomades LXX annorum ef- fluere debebant, id est, anni 490; atque intra idem spatium tum adventurus erat Messias, tum inungi ac morti tradi debe- bat, abolenda item erant V. L. sacrificia, complenda visio, de- lenda iniquitas, et justitia sempiterna adducenda. Atqui ab octo- decim scculis tam Urbs quam templum eversa sunt, et abo- lita sacrificia Judaica, seu transactus est £ermnus, ad quem protendebatur epocha a Daniele determinata, ergo et ea com- pleta sunt, que intra illud temporis spatium eventura erant; nempe tum venit, tum inunctus est Messias, morti traditus est, completa est visio et prophetia, deleta est iniquitas et adducta justitia sempiterna; seu, quod idem est, ex Danielis. vaucinio constat, Jamdiu ni esse epocham futuri Messie, ideoque Messiam jamdiu advenisse.
DIFFICULTATES.
95. I. Οὐ). Falsum, aut saltem incertum est, num in hoc Da- nielis. vaticinio sermo sit de Messia. Etenim 1? incertum est, num Daniel de uno eodemque Christo,an de duplici loquatur 1); ? incertum, num loquatur de Cyro vel de Antiocho Epiphane,
1)1ta censent interpretes non messia- Dict. ex tripode pronunciat: JU de
ni, qui huc referuntur, Winer in Parvo j ἡ | Messia nusquam legitur in V. T."
PART. I. CAP. II, DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS. A5
ut contendit Marshamus, vel de Alexandro M., ut cumBertholdt vult Rosenmüller, aut de Seleuco IV, Philopatore fratre et im- mmediato antecessore Antiochi Epiphanis, qui veneno sublatus est; aut etiam de Seleuco II. 3" Marshami porro expositionem, in quam quoad rei substantiam caterorum recentiorum exposi- üones conveniunt, plura sunt, qui probabilem efficiant. imo veriorem. Scopus prophete, qui solum anxius erat de futura populi sui, nec non Urbis et templi conditione ac sorte; calcu- lus chronologicus, qui nos ad ea tempora perducit; inauguratio Sancti Sanctorum, seu templi, que sub Juda Machabao con- Agit; templi desolatio, qui perduravit usque ad finem belli; confirmatio pacti cum multis hebdomada una, quas facta est tum per constantiam fidelium Judaeorum, tum per adhaesionem ad Judam Machabzeum; defectio hostie, sive victima et farti in medio postrema: hebdomadis, qus per id temporis adamus- sim locum habuit; demum deletio peccati et iniquitatis, seu cessatio pene peccatis Judzorum ΩΝ qui quidem poena passim in Scripturis peccatum dicitur !); nec non adductio ju- stie sempiterne nempe legalis, quatenus Judaei nunquam posthac idololatri:e crimine se commacularunt, vel adductio fe- licitatis, qua fruituri deinceps erant Judzi excusso servitutis ju- go. /" Cum igitur tum chronologia tum adjuncta omnia in tem- pora Machabzorum mirifice conspirent, mirum esse non debet, si vel ipsi catholici interpretes Harduinus et Calmet in eamdem expositionem, ad rei summam quod attinet, ultro concesserint 3). 9" Quin potius non immerito Bertholdt ac Rosenmüller alique cum ipsis ex hac conspiratione intulerunt Pseudo - Danielem quempiam, cum vidisset elapsum Jam tempus a Jeremia prazfi- xum, quin prophetia de promisso feliciori rerum statu adim- pleta fuerit, sibi proposuisse veteris prophetz honori ita con- sulere, ut septuaginta illos annos non simpliciter tales, sed to- üdem annorum hebdomadas intelhgendas esse doceret, et omnia vaücinii hujus dicta eventis preteritis accommodaret 3), ut poéte facere solent. Ergo.
95. Resp. Neg. antec. Ad 1", prob. Neg. Etsi enim Chri- stus seu Messias hic apposite non determinetur, ex contextu tamen et ex oppositione ad extraneum regem, de quonam sermo sit, facile patet. Etenim ad finem LXII hebdomadis venturus (nempe, ut declaravimus, quoad publicam sui manifestationem)
dicitur Messias dux seu princeps (^33 ΓΤ) ). Quis ergo alius ] T RNC 8 Messias nisi Jam commemoratus excidetur post septem et sexa-
1) Cf. Calmet in diss. De septu«ginta 18 et seq. , ubi sermo est de solutione septimanis Danielis, quam primisit suo captivitatis. commentario in hunc prophetam. Is por- 2) Harduinus in CArozologia V. T.Pa- ro existimat per illa verba: finem acci- ris 1709. Calmet, diss. cit. piet peccatum , etc. alludi ad Jerem. r, 3) lta Rosenmüller in Dezie!, cap. 9 pag. 322, Lips. 1832.
TRACTATUS DE INCARNATIONKE.
A46
ginta duas hebdomadas? Insuper: mors Messie ponitur in ne- xu causali cum excidio Urbis et templi, prout ejus adventus (v.25) nectitur cum collatione bonorum (v.2'). Quis porro non videat benedictionem et maledictionem, quum in idem spatium temporis incidant, ab eodem auctore repetendam esse? Eo ma- gis quod mors violenta Messiz€ tum Ps. XXI, 17, tum Is. LIII, 5, et Zach. XII, 10, etc. prenuncietur. Falsum igitur est, incertum esse, num deuno an de duplici Christo in Danielis prophetia sit sermo 1). |
96. Ad 2, Neg. Si enim ex modo dictis de uno eodemque Messia loquitur Angelus in hoc vaticinio, qui perhibetur ventu- rus et occidendus, cum nemo ex his morte violenta occubuerit, et quidem illata a populo suo, hoc ipso constat nec de Cyro, nec de Antiocho Epiphane, aut Alexandro M. intelligi vaticinium posse. Multo mmus in quemlibet istorum quadrant reliqua va- ücinii adjuncta superius commemorata, aut chronologia, ut ex dicendis patebit. Id ipsum dicatur de Seleuco II ac Seleuco IV, qui omnia ex arbitrio, seu gratuito et absque fundamento non dicam solido, sed vellevissimo constituuntur.
97. Ad 3", Neg. Etenim 1^ ipsi non favet scopus prophete, quia etsi Daniel ad orandum se contulerit ex lectione prophetia- rum Jeremis, nuspiam tamen legitur illum orasse ad restitutio- nem obtinendam eo pracise anno, quem Jeremias prasignave- rat. Oratio ejus versatur circa populi, Urbis et templi resutu- tionem quin temporis alicubi meminerit. Igitur falsum est qua- stionem versari solummodo circa exteriorem restitutionem, ac responsionem esse solummodo de Messia. Oratio precipue ver- satur circa remissionem peccatorum obtinendam (v. 19 et seqq.). Quum vero hzc plenissime Juxta omnes prophetas per Messiam praestanda esset, 1n illa igitur prece jam includebatur oratio pro adventu Messiz, ejusque regni, Responsio autem insuper agit de populo, Urbe ac templo, qua connexa erant cum ipso Mes- sia ejusque fatis, de quibus Angelus postea disserit. Respon- sum igitur divinum optime congruit sensui et orationi Danielis ?).
1) Cf. Hengstenberg op. cit, pag. 472 su secundo supplendo. Verum plura sunt,
et seqq.
2) Jahn, Appendiz hermeneutice , fasc. I, Vienne 1813, pag. 125 et seqq. conten- dit, post Dathe minime legendum esse
D'y2U D'yQU) septuaginta hebdomades sed nDy2ab Dy2U septuaginta septua-
ginta anni etc. ac si Angelus :vehemen- tiori asseveralione cohxrenter ad fervi- das Danielis preces ei dixerit: septua- ginta, ita prorsus , septuaginta anni de- currunt, seu deproperant, id est vergunt
ad finem etc. ellipsin «uai [3i ex ver-
qui arbitrariam hanc Jabnii lectionem evertunt. 1? Quia omnes codices, nullo
excepto, legunt Ty2U hebdomades, imo
Kennicotius tresdecim recenset, qui pla- ne habent D'y12U , Derossi quinque a- : τ ἡ
lios addidit, qui integram lectionem re- tinent. Cf. De Rossi Verie lectiones V. T. Parm: 1788, vol. ^, pag. 145. 2? Quia veteres omnes versiones in eadem lectio» ne consentiunt; ef. Bibl. Wualtoniana , in hunc locum 39 Quia seriores Hebrzi zque ac recentiores eandem lectionem tenent.
Δ
98. Non 2? calculus chronologicus eidem favet. Nam si ter- minus, ὦ quo fluere incipiunt LXX Danielis hebdomades, sumi debet a decreto rezdificationis Urbis, ut patet ex Angeli verbis, hic incidit in annum XX regni Ártaxerxis Longimani (Nehem. Il, 1 et seqq.). Porro ab an. XX Artaxerxis numerando an. 483, incidimus in an. 782 Urbis condite, sive XV Tiberii Csesaris, id est, ad publicam Chrisu apparitionem (Luc. III, 1 et seqq.), ideoque longe excedimus regnum Antiochi Epiphanis et alterius cujuscumque ex iis, qui ab adversariis assignantur, prin- cipibus 1), velut terminus 22 quem desinit vaticinium.
99. Nec favet 3* inauguratio Templi; 1* quia non agitur in vaticinio, ut sumunt adversarii, de inauguratione sed de unctio- ne; porro certum est ex constanti Judzorum traditione num- quam templum secundum inunctum fuisse, prout legitur de tabernaculo Ex. XXX, 22 et seqq. neque sub Zorobabel, neque sub Juda Machabzo 3); 2? quia, ut animadvertimus, hic non agitur de templo materiali, sed de persona, ut evincunt veteres versiones et Rabbinorum antiquiorum expositio et contextus; 9^ quia in adversariorum hypothesi ex vaticinio hec unctio conü- gisset post an. 490; at v. 27 hoc tempore predicitur destruen- duin non autem inaugurandum esse templum; 4^ quia non con- gruit chronologia, ut ex dictis patet.
100. Non suffragatur 4? templi desolatio qualem adversarii autumant; etenim 15 sub Syris nulla contigit templi Urbisque vastatio, sed templi profanatio tantum facta est; Daniel autem loquitur de vastatione proprie dicta (inundatio FJ272 in inun- dalione, imagine deducta ab expeditione bellica terram inun- dante); 2" loquitur praterea de vastatione de qua sub finem v.
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
1) Cf. Petavium, De doctrina temp. lib. 12, cap. 32, ed. Antwerp. 1703, vol. 2, pag. 262 et seqq.
2) Qui ea, quie enumerantur v. 2^, re- ferunt ad tempus, quod immediate sub- secutum est captivitatis babylonicz so- lutionem, ut Michaélis et Jahn, hac ver- ba transferunt ad inaugurationem tem- pli reedificati a Zorobabel et Josua; qui vero referunt ad tempus post oppressio- nem per Antiochum Epiphanem, hzc di- cta transferunt ad novam inauguratio- nem templi a Syris profanati, Utrique
debent sumere τὸ ΤΠ Ὁ in sensu impro- voe ἡ
prio inaugurari, cum in neutro casu tem-
plum inuuctum fuerit , et ex concordi Ju-
dzorum traditione secundo templo defue- rit sacrum oleum. Sed obstat ejusmodi
expositionibus 19 quod Cw" vp num- quam de templo materiali :dicatur (hoc enim semper cum articulo cwnpn UU
effertur, ir Paralip. 111, 8; Ex. xxvi, 33; ur Beg. vi, 16), sed de aliis rebus sa-
cratissimis, uti altari, sacrificiis, sup- pellectili etc. vid. Concordant. Buztorfii , et cf. Ez. ΧΗ, 54, cum ΧΠΗΠῚ, 12, xiv, 13 (1 Paral. xxi, 13, debet explicari cum Clerico: ,Quidquid sacrosanctum erat^) 29 Externa inauguratio templi materialis non quadrat contextui in quo promittuntur dona Dei spiritualia, quie referuntur ad extirpationem peccato- rum et messianum characterem ha- bent; hinc debet in propheta finem re- ligiose oppressionis et initium regni messiani connectente aliquid sublimius perspicere. 39 Si de nova inauguratione serio esset, non intelligitur quz sit causa cur verba qui non totum templum sed solum S«acta Sanctorum exprimant pro-
pheta usurpaverit. Hoc persensit Ber-
tholdt, pag. 651, atque ut ab ea difficul- tate sese expediret, in exemplum adduxit quod legitur i1 Mach. v, 15, sed perpe- ram; quia etsi ΣΡ Up per se sit relativum, de templo tamen usurpatum, solum indicat S«act« Sanctorum: cf. Heng- stenberg Christol.loc. cit, pag. 439 et seqq.
48 .95, dicitur. quod. futura. sit decreta et irrevocabilis; hinc si- cut per Dei decretum irrevocabile Urbs ac templum rui- mis sepulta fore przdicuntur v. 26 , sic hic v. 27 przenun- ciatur per decretum zque irrevocabile perpetuis ruinis utra- que fore sepelienda; 8" quia ex dictis falso ac gratis assumunt adversari templi desolationem usque ad finem belli tantum, seu septuagesimz hebdomadis fore duraturam, cum agatur. de vastatione perpetua 1). : |
101. Neque cohzret, quod 5* subditur de pacto cum Deo inito vel per constantiam fidelium Judaorum, vel per adhzsionem Jude Machab:zeo; ex articulo enim prefixo voci 2nulfis, indicatur / illos znu/fos, de quibus agitur, determinatos esse ex genere ali- quo, scilicet illi sunt, qui erant objectum divinarum promissio- num, fideles nempe ex Judzis, ut patet ex occasione hujus vi- sionis ?); agitur propterea de federe ineundo per Messiam ibi promissum cum populo fideli 3).
102. Sed non magis proficiunt adversarii ex eo, quod 6* ad- dunt de hosti seu victime ac sacrificiorum defectione; siqui- dem tempore Antiochi non conügit hzc defectio nisi partialis, in vaticinio autem agitur de defectione totali ac perpetua, quz connectitur cum templi ac Urbis vastatione *), et connectitur praterea cum morte Messie, cujus quidem morts consectarium ponitur sacrificiorum defectio. |
103. Demum causam adversariorum non sustentat quod po- stremo loco ponitur de peccatorum poena, justitia legali, aut felicitate seu libertate obtinenda; agitur enim. de peccatis ipsis ac de justitia proprie dicta tanquam munere seu dono afferendo ab ipso Messia, qui est totius vaticinii primarium objectum, a quo peccata vere erant delenda, et inducenda justitia, qua se- quitur peccatorum remissionem juxta illud Is.LIII, 10 et 11. Pec-
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
1) In illo sti/labit seu fundetur, pluet, v. 27, habetur pro typo fundamentali de-
structio Sodoma et Gomorrha. jm u-
surpatur de pluvia naturali im Reg. xxt, 10; Ex. 1x, 33; de supernaturali Gen. xix, 24; hinc ad impios transfertur ima- go hzc Ps. x, 6; Ez. xxxvii, 22; n Pa- ral. xxxiv, 21; Jerem. vir, 20, etc. Hac expressio semper totalem ruinam indi- cat; hinc impossibile est, eam aptari tempori Machabaorum. Cf. Jahn, in Ap- pend. fasc, 1, pag. 16^; Hengstenb., pag. 153 et seqq.
2) Cf. Compeg. Vitringa, Observatio- num sacrarum lib. 3. Franequerz 1691, tom. 2, pag. 257 et seqq.
3) Nempe cum illis, qui sunt objectum divinarum promissionum.
4) Cf. superius dicta. Hic preterea a- nimadvertendum ejusmodi sacrificiorum ablationem sub duplici respectu specta- ri posse, prout scilicet est beneficium,
ac prout pena est. Quatenus est bene- ficium, cessavit cultus leviticus utpote figura, quz locum cederet figurato. Qua- tenus poena spectatur, est punitio par- tis infidelis populi, qui mortem intulit Messi:x. Mzssie porro mortem ablationis sacrificii causam esse ex contextu patet, perinde ac destructionis templi. Quod si ablatio sacrificiorum sive cultus le- vitici est effectus mortis Messic« plane consequitur non agi de nudo facto, sed de abrogatione legitima, Jam fedus an- tiquum per mortem filii Dei abrogatum est, ergo et cultus sacrificii ejusdem federis Jehovah quoad swwm esse; pa- rum interest quamdiu adhuc perdura- verit quoad actionem externam. Idem dic de externa eversione Urbis et tem- pli; ex repudio enim et morte Messi: neque Urbs amplius sancta, neque tem- plum amplius domus Dei sed abomina- lio evaserat. Cf. Zach. xi; vid, Heng- stenb. op. cit. pag. 492 et seqq.
49 cata praterea conferuntur cum iniquitate et cum culpa 122
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
quz est significatio fundamentalis hujus vocis; contextus prze- terea aperte est de peccatorum seu culparum venia; ideo enim tot hic accumulantur vocabula, ut tota peccatorum humani ge- neris colluvies comprehenderetur, ut a nonnullis adnotatum est 1); justitia pariter adferenda dicitur. eferna, id. est peren- nis, perpetua; itaque exploditur violenta interpretatio sive de poena peccatorum, sive de justitia legali, aut de libertate anti- qua recuperanda, cum potius ex vaticinio denuncientur infide- lis populi extrema desolatio ac punitio, et abrogatio totius le- galis justiti;e. 3).
104. Ad. ἅμα, Neg. consequentiam ex falsis praemissis dedu- ctam; quod si Hardumus et Calmet, quin. excluderent tamen relationem vaticinii ad Messiam, ex parte concesserunt in ex- positionem Marshami, imprudenter ac levibus moments 1n- ducti ita se gesserunt, ac iisdem argumentis refelluntur quibus Marshami aliorumque anti-messianorum expositio excluditur.
105. Ad 5v, Hesp. Imo pessime; 1* quia non verentur, etsi Christianos se profiteantur, mendacii arguere Christum ipsum, qui Matth. XXIV, 15, non solum Danieli adscribit. vaticinium
1) Sane quiz annuntiantur in tribus prioribus membris, accurate referuntur ad peccatorum confessionem a Daniele factam v. 5. hujus capitis, in qua non agitur depeccatorum pena, aut tantum de peccatis Lypicis, sed agitur de pec- catis proprie dictis; inquit enim: ,,Pec- cavimus, iniquitatem fecimus , impie e- gimus et declinavimus a mandatis tuis et judiciis." Ergo nisi dicere velimus, Angelum v. 22. Danieli enunciasse ali- quid ipsius petitioni contrarium, faten- dum est non de peccatorum pena, sed de peccatis ipsis hic agi ; ac propterea hoc salutis nuntio mitigatur horror de futuro Urbis et templi excidio.
2) ldeo hzc justitia «teru« vocatur, quia ex salerno Dei decreto originem habet, et quia durationem zternam ha- bere debet per oppositionem ad transi- toria dona justitiz» et gratiz federis an- liqui et ad omnes res creatas et mutà- tioni obnoxias. Hzc expositio fundatur in vetustis translatoribus, LXX, Theod. Vulg., Syr. et antiquioribus interpre- tibus, si quosdam excipias, ut R. Bara- chiam in Berescit rabbà ad v. 1^. dicen- iem: ,Iste est Rex Messias, de quo scriptum est Dan. ix , et ad adducen- dam justitiam seculorum vel sempiter- nam", apud Raym. Martini, pag. 285, ed. cit. Verum horum expositio facile cum priori componitur, cum agatur de zeter- no ipsius auctore.
.J. D. Michaélis et post eum recen- Uores aliqui exponunt hzc vaticinii verba
hac ratione: ,,Ad reddendam innocen- tiam pristinorum temporum : at fru- stra, 1? quia sermo non est de justitia subjectiva, seu subjectiva probitate, sed de justitia o5jectiva, quatenus donum Dei est perinde ac ablatio et venia pec- catorum, de qua superioribus verbis a- gitur, qua pariter objectiva est; cf. Ps. cexxxi, 9. Quia 2? extollitur a Daniele (11, 4^5 vir, 18, 27.) aternitas messiani regni ejusque donorum; 3? quia falsum
est C2y originarie longiorem dumta- 2 g g
xat indeterminatam durationem, non ve- ro eternitatem denotare, ut pluribus o- stendit Hengsteuberg, loc cit. pag. 427 el 5644. Atque ex his corruunt alie in- lerpretationes eorum qui per justitiam eternam contendunt significari «nti- quam; ium eorum qui subjectivum at- que hyperbolicum sensum his verbis inesse autumant , cum nulla causa ipsius afferri possit; tum denique eo- rum qui cum Bertholdt volunt exprimi antiquam /ibertatem a jugo politico et religioso. Omnes enim ejusmodi recen- tiorum interpretationes distort» sunt atque ex erronea hypothesi orte circa relationem totius hujus versus. Natu- ralis et obvius sensus neque Michaéli- Sio, neque Jahnio arridet, qui versum istum referunt ad tempus immediate e- xilium babylonicum subsequens; neque Bertholdto, qui refert ad epocham post oppressionem Antiochi Epiphanis. Apte huic versui respondet Ps. Lxvim, 28.
50 TRACTATUS DE INCARNATIONK. de futura templi desolatione, sed preterea illud adducit tan- uam veraciter reale, et quoad illa, quae Urbem et templum spectant, adhuc implendum dicens: Cum videritis abomina- [10nem desolationis, que dicta est a Daniele propheta (non a pseudo-Daniele) stantem in loco sancto, qui legit , intelli- gat. Eadem leguntur Marc. XIII, 1^; Luc. XXI, 20. 25 Quia supposititius hic Auctor, in adversariorum hypothesi, falsitatis pariter arguisset Jeremiam, eique aperte illusisset. 85 Quia ne- mini fucum facere potuisset, cum universa gens oraculum Je- remise semper intellexerit de septuaginta captivitatis annis 1). 4^ Quia est contra factum; Auctor enim noster tam cap. I, 21, quam IX, 2, supponit predictionem 70 annorum, ac se pre- bet ejusdem redemptionis temporis spectatorem, utpote qui affirmet se primo Cyri anno vixisse. ὅθ Quia induxisset Danie- lem in historia, et chronologia imperiüssimum et sibi repu- gnantem ?). 6^ Intelligi nequit quomodo. hic ficütius Daniel potius posuerit ut terminum sui vaticini perpetuam desolatio- nem, quam adeptam libertatem per Machabzos, cum suppo- natur hic auctor scripsisse post ejusmodi epocham. 7? Ut alia praeteream, evertitur absurda istorum hypothesis ex concordi traditionis hebraice testimonio. Cf. lib. I Mach. VIII et XT, Jose- phum Flav. De bello judaico, lib. VI, cap. V, IX. His adde ex- pectationem generalem Messic& tempore Christi, tum ex hoc vaüci- nio, tum ex cap. II. de quarto regno, provenientem. Hinc neque po- steriores expositores Juda ausi unquam sunt huic testimonio sibi adeo infausto, in disputationibus cum Christianis, renun- üare, vel ejus relationem ad Messiam et jJudaici populi per Romanos eversionem denegare 3). Concludendum proinde re- stat, ejusmodi rationalistarum ac biblicorum hypothesin monu- mentum ineluctabile esse incredulitatis et impietatis, in quam ipsi ex principlo protestantico preiapst sunt. "E,
106. II. Οὐ). Supposita etiam authentaa illorum vaticiniorum, tamen illa loca minime liceret ita sumere, quasi certa et accu- rata in illis temporis determinatio seu definitio circa initium et complementum regni messiani assignaretur. Nam 1? 51 Redem- ptor Angelis ipsis in celo, imo sibimet talem futuri cognitio- nem quoad tempus et horam denegat Matth. XXIV, 36; Marc. XIII, 22, et etiam post suam resurrectionem Act. 1, 6 et 7, mi-
1) Cf. u Paralip. xxxvi, 21.
2) Etenim tempus a Cyro ad mortem Antiechi Epiphanis tunc esset ann. ^41 (LXI hebd, ann.), quum tamen fluxe- rint anni 372; quare haberetur error calculi cireiter 69 iann. Augetur adhuc hic error ex assertione illorum inter- pretum ex. gr. Bertholdt pag. 716, quod scilicet auctor noverit post Cyrum tan- tum quatuor reges Persarum, et Cyrum ab Alexandro victum esse asserat, Per-
sica igitur periodus 1*7 annis brevior esset, eL isti 147 una cum illis 69 annis adjici deberent sre Seleucidarum. Hac proinde constaret ann. 380, inter octo reges una cum ipso Antiocho Epiphane distribuendis. Hic porro error talis est, ut ignorantiam supinam prorsus suppo- nat, cum tamen Daniel peritissimum sé ostendat in historia et chronologia.
3) Cf. Schoettgen. De Messia, lib. 2, pag. 2064.
PART. I. CAP. II, DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS. 51
nime supponere possumus hanc concessam fuisse alii prophe- te, sibique valde anteriori, ita ut potuerit innotescere populo suo illud tempus juxta chronologiam exactum, sive in usitata, sive in quavis mystica temporis mensura; quatenus scilicet ista spectatur prout determinata !). Sane 2" incredibile est Deum voluisse, ut a chronologia fides penderet 2); concludendum igi- tur nullatenus determinatam esse ac definitam in. Danielis va- ticinio epocham adventus futuri ΝΜ 6 5518.
107. Resp. Neg. ant. Ad 1" prob. Dist. Denegat Redem- ptor Angelis ipsis cognitionem gloriose sus manifestationis in die judicu, seu secundi ipsius adventus, conc. cognitionem de- negat primi sui in terram adventus, zeg. Porro in citatis locis unice de secundo adventu Christi in terras glorioso sermo est .ac de extremo judicii die, qui utique etiamnum Angelos latet et homines, cum Deus nemini revelare voluerit. At ex hoc minime sequitur Deum non revelasse tempus primi Messiz adventus, contrarium enim constat ex facto, non solum enim Daniel, 564 et Jacob, ae prophete alii promissi Messi adven- tus epocham prenuntiarunt. lta autem prorsus fieri debuisse ratio ipsa suadet ; cum enim humilis et privatusesse deberet ejusmodi adventus, de eo pr&monendi erant homines , ne de- ciperentur: qua ratio profecto non militat pro gloriosa ejus- dem manifestatione quz in omnium oculos incurret.
108. Quod vero adjiciunt, Redemptorem sibimet denegasse
futuri cognitionem, alias disjecimus , animadvertentes Christum non potuisse hunc diem ignorare, cum omnia signa indicaverit qui ipsum precedent; eo magis quod ipse, ut ostendemus, Deus sit: hinc necessario inferendum est ipsum locutum esse de illius diei manifestatione , cum dixit: Nemo scit. neque l'ilius 9). ! .109. Ad 2", Neg. Alioquin jam nulla prophetia esset que chronologiam seu tempus futuri alicujus eventus determinaret, quod falsum esse patet tum ex omnibus illis vaticiniis in quibus tempus summa precisione determinatur ac definitur tam. in Veteri quam in Novo Testamento *); tum ex omnibus prophe- tis in. quibus accidentdles ac conüngentes circumstantie ad- ducuntur. In quo enim differunt a ceteris accidentalibus ac conüngentibus adjunctis chronologice note? Vel igitur omnia ejusmodi vaticinia rejicienda erunt, vel admittendum nihil ob- esse, quominus Deus, in cujus potestate sunt tempora et mo- menta, efficere possit, ut fides nostra a temporis non mi- nus quam a reliquis eventuum notis pendeat.
1) Ita Bleck in Die theol, Zeitschr. .Sseu Ephemerid.theol. i, pag. 234.
2) Sic Coccejus apud Hengstenb. loc. cit. pag. 522.
3) Cf. tract. De Trinit. n. 196. Sed de hoc inferius iterum.
ἢ) Cf. Gen. xv, 13; Is. vir, 8; xvt, 1*5 xxr, 16; xxi, 15, etc, Jerem. xxv, 11; xxvir, 16, etc. ut alia in- numera prope loca omittam in quibus tempus praefixum vaticiniorum determi- natur.
4 *
52 TRACTATUS DE INCARNATIONK. 110. III. Obj. Dato etiam quod Daniel tum de Messia vati-
cinetur, tum epocham ejusmodi adventus determinatam assi- gnet, nondum tamen liquido constat an ejusmodi epocha ela- psa sit. Ecquis enim 1? certo constituat Danielem de annorum hebdomadis potius quam de hebdomadis aut dierum | aut se- ptenniorum autjubileorum , cum nihil ipse posuerit ex quo certo constituere possimus, de una potius quam de alia hebdomadum specie eum fuisse locutum? Nihil preterea vetat 2? quominus LXX illas hebd. ita accipiamus, ut tres periodos ἃ se invicem distinctas et diruptas efficiant, qui sibi minime immediate suc- cedant; sane septem priores hebdomadas a LX duabus aliis dividi ostendit accentus AfAnach interpositus 1); postremam pariter a reliquis sexaginta novem divulsam esse tum ex se patet , cum nulla alioquin ratio foret peculiaris ipsius distinctionis, tum exnon paucis iliis interpretibus qui harum hebdomadum adimple- mentum referunt ad finem judaicz reipublice. His premissis, cum incertum sit an longius vel brevius sit intervallum, quod intra quamlibet istarum periodorum intercedit, evidens est nihil certi statui posse circa elapsam vel non elapsam epocham a Daniele prenuntiatam. Hinc 3? nec desunt Ecclesiz Patres, qui ejusmodi epochz adimplementum reférant ad mundi finem. Ergo.
111. Resp. Neg. ant. Ad 1", prob. dicimus naturam harum hebdomadarum multiplici ratione certo definiri posse: ac 1^ non intelligendas esse de hebdomadis dierum substrata ipsa materia admonet, sexdecim enim mensium spatium rerum illa- rum amplitudini que tum v. 24, tum seqq. prznunciantur, haudquaquam sufficerent; volens praterea Daniel cap. X, 2 et 3, hebdomadas dierum exprimere, vocem dierum semel iterumque adjecit , quo non obscure indicat hoc loco alias he- bdomadas intelligendas esse. 2? Sic neque intelligi posse de he- bdomadis septenniorum, vel jubileorum hoc vaücinium, ejus- dem rerum gerendarum argumentum suadet, protraherentur enim res przenunciatz ad 3430 annorum spatium si de hebdo- madibus septenniorum, et ad annos 21,00, si de hebdomadi- bus jubileorum sermo esset, cum tamen Urbis ac templi ex- cidium subsecuturum LXX hebdomadibus praenuncientur, quod jamdiu adimpletum oculis nostris cernimus. 3" Restat igitur ut. de solis hebdomadis annorum Danielem locutum esse necessario statuamus, quarum septuaginta efficiunt annos quadringentos et nonaginta. Ejusmodi hebdomadum usus in Scripturis non infrequens est, commemorantur enim Levit.
XXV, 8; Genes. XXIX, 27 et 28, et alibi passim ?); sed ne-
1) Ita Rosenmüller in cap. ix. Dan. magnum Sabbatum, vel Sabbatum sim- pag. 315 et seq. et ante ipsum Mar- pliciter vocatur. Quum igitur, ut in- shamus. nuimus, causa precipua cur Angelus
2) Cf. Levit. xxvr, 34, 35, 43, et m septuaginta hebdomadas, seu Sabbata Paralip. xxxvi, 21, ubi septimus annus memoret sit relatio ad ann. 70 Jeremie,
93
que ignotz antiquis populis hebdomades annorum fuerunt , si uidem Marcus Varro, auctore Á. Gellio, Noct. Atticar. hib. III, cap. X, in primo librorum, qui inscribuntur Hebdoma- des, scribit; sejam duodecimam annorum hebdomadaan ingres- sum esse, et ad eum diem septuaginta hebdomadas librorum conscripsisse. Motivum precipuum cur Daniel usurpaverit LXX annorum hebdomadas, desumitur ex relatione ad LXX an- nos Jeremise, ita ut singulis eversionis annis responderent toü- dem. annorum hebdomades usque ad novum ac postremum Ur- bis excidium quod post expletonem LXX hebdomadum reipsa contigit. m 112. Ad 2», Neg. Responsum enim divinum, ut ex dictis constat, spatium integrum LXX annorum hebdomadum com- plexum est, seu ann. 490, intra quod omnia complenda essent qui summatim in v. 2^ recensuit; distinctio propterea trium periodorum refertur ad eventuum praedictorum diversitatem significandam, non autem ad jam prefinitum tempus protra- hendum. | 113. Neque obestaccentus A/Anach interpositus inter septe priores hebdomadas et reliquas LXII, cui adeo insistit. Mar- shamus et quem reliqui interpretes non-messiani, precipue vero Bertholdt et Rosenmüller, secuti sunt. Hi enim pro certo sumunt Athnachum ibi tantum usurpari, ubi nos majorem in- terpunctionem adhibemus, quod tamen falsum est. Non raro enim quando sedes maxim: interpunctionis per se patet, etiam in incisis adhibetur athnach, ubi nos minore interpunctione utimur, ut impediatur quominus, quod. separandum est; unia- tur et conjungatur !); jam vero hoc in loco maximi momenti
PART. I. CAP. Il. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
prenunciavit septuagies septies ann. re- de annis lunaribus 351 dierum , sed de
versos Judaeos ab exilio babylonico am- plius commoraturos in terra patrum suorum, quam in exilio defluxerint, Nullum profecto solatium Angelus Da- nieli attulisset si pro 70 annis eversio- nis alios 70. usque ad novum excidium decurrendos predixissel. Addatur, 70 ductos per 7 constituisse sacrum nu- merum.- Septem preterea hebdoinadas annorum durabat cyclus, sub cujus fi- nem civilis restitutio in integrum fiebat; postrema propterea LX X hebdomadum annorum Spectari debet ut summum omnium sabbatorum, et tempus inte- gro restitutionis spiritualis ad quam lex referebatur et predicitur a Daniele fu- tura v 217. Atque hinc ratio redditur quare potius Angelus septuaginta he- bdomadas, quam ann. 490 nominaverit. Cf. Hengstenb, loc. cit. pag. 408 et seqq.
Animadvertendum praterea est ad- versus nonnullos veteres, Julium Afri- canum, "Theodoretum, et recentiores Huetium , Pererium etc. hic non agi
solaribus, dierum nempe 365. Etenim preterquamquod propheta, quum non monuerit se de annis lunaribus loqui, obscuritatem ingessisset, ostendit prz- terea Prideaux Hist. des Juifs, part. 1, lib. 5, tempore Danielis nullibi annos lunares in usu fuisse. Sane cum idem Dan. xn, 7, przdixisset afflictionem populi duraturam per tempus et tempus et dimidium temporis, id est, per tres annos et dimidium, deinde v. 11, idem spatium alia computatione perdies 1290 numerat, In quo numero, licet 12 dies predictorum annorum solarium quanti- tatem superent, tamen exigua hiec di- screpantia conferri nequit cum defectu dierum 51, in hypothesi ann. lunarium. Cf. Nicolai Diss. XVI, in Daniel.
1) €f. ΡΟΣ v. 2, ubi deberet Ath- nach reperiri sub ΓΙ 2 Ps. xxxvi, δ.
sub Dow pro QN: Ps. rxxxiv, 35 Prov. vi, 26.
51 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
erat duo temporum spatia rite separare, ne arbitraria videre- tur distinctio.
114. Eadem responsio aptari debet postremz hebdomadi, etsi accentus ille hic non occurrat. Porro interpretes illi, qui contendunt hanc unam hebdomadam connecti ac conjungi mi- nime debere cum reliquis LXIX, perinde ac illi qui vellent dimidiam hebdomadem a cyclo LXX hebdomadum divellen- dam, decepti sunt ex opinione quod eversio hierosolymitana per Romanos inducenda, necessario intra has chronologicas de- terminationes hujus nostrz propheti:z includi debeat: quz opi- nio jam Scaligerum ad maximas angustias redegit 1); hoc ta- men in vaticinio non dicitur, imo eversio post completum LXX hebd. cyclum eventura aperte prenunciatur; et articulus
yawn perspicue ostendit, cujus hebdomadis illa media pars sit.
115. Ad 3», Dist. Nonnulh Patres referunt complementum vaticinii Danielis ad. finem mundi in sensu, ut prefertur, in- clusivo communis expositionis, 607,6. in sensu exclusivo , zeg. Nempe isti Patres cum spectaverint Solymorum eversionem ve- lut figuram extremae mundi cladis, hinc vaticinium Danielis ad illam etiam retulerunt, quin excluderent objectum precipuum et immediatum, Messiam nempe, ac punitionem infidelium Ju- diorum ob necem eidem illatam ?).
$. IIT.
Expenduntur vaticinia. .Aggei et Malachia.
"à
116. Hzc duo vaticinia conjungimus, tum quia lucem sibi in- vicem afferunt, tum quia de eodem argumento sunt. Cum igitur summa affecti essent mestitia Judaei seniores ex capti- vitate babylonica reduces quibus templi, salomonici magnificen- tia probe erat perspecta, nec possent fletum cohibere zoroba- belicum intuentes, Deus per Aggeum eos solatur pollicendo longe majorem futuram hujus secundi templi gloriam ex prz- sentia futuri Messi& quam prioris gloria fuisset.
.117. Sic autem Judaeos ex Dei nomine Aggzus affatur cap. II, ! etseqq.: Quis in vobis est derelictus , quividit domum istam in gloria sua prima? Et quid vos videtis hanc nunc? Numn- quid non ita est, quasi non sit in oculis vestris? . . . Ad- huc unum modicum est, et ego comminovebo colum et ter-
1) Cf. Vitringa Hypothesis hist. et cit. Jacobus Ayrolus S. J. Liber 70 chronol. 1. pag. 104^. hebdomad. resignatus seu vaticinium Da-
2) Cf. S. Iren. lib. 5. Cont. heres. nielis illustratum, Romo 1714. Huetius cap.25, ὃ. ^t etseqq. ed: Massueti. Origen. Demonst. evang. propos. ΧΙ, Cap. 8; Comment. in Matth. Vor. 3, pag. 858 et Tournemine Dissert. Chronolog. xV1, ad seq. opp. ed. Maur. calcem comment. Menochii etc.
Vid, dehocargumento prater auctores
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS. 55
ram, et nare, et aridam: et inovebo omnes gentes: et ve- niel desideratus cunctis gentibus; et àánplebo domum istum gloria, dicit Dominus... Meum est argentum, et neum | est aurum... Magna erit gloria domus istius novissuno plus- quam prima, dicit Dominus exercituum... et in loco isto dabo pacem. ! : |
118. Per Malachiam vero cap. III, 1 et seqq. ita Deus que- rulos Judzos de divina providentia, ut inferius enucleatius ex- ponemus, alloquitur: Ecce ego mitto Angelum meum, et pre- parabit viam. ante faciem ineam. Et statim veniet ad tem- plum suum Dominator quem vos quaeritis, et Angelus testa- menti quem vos vultis. Ecce venit, dicit Dominus exerci- luum. !
.. 1419. Ex collectione vero horum vaticiniorum eidem methodo insistendo, quam in reliquis enucleandis sectati sumus, opero- sum non erit ostendere, tum ad Messiam ea spectare, tum epo- cham in iisdem determinari adventus ejusdem Messie, tum de- nique hanc ipsam epocham jamdiu elapsam esse.
20. Primum autem sic conficimus: ex productis vaticiniis major futura erat gloria domus, sive templi posterioris quam prioris, quia ad ipsum venturus erat Desideratus cunctis gen- übus, Dominator quem Judaei expectabant, quique Angelus Testamenti seu Foederis dicitur, ac venturus erat ad templum suum, et ad cujus adventum commovendi erant celi ac terra, mare et arida, ac brevi quidem venturus erat. Jam vero hic non est nec esse potest nisi Messias cui soli expositi characte- res competere possunt, ut per se patet, atque ex confessione celebriorum ipsorum Rabbinorum; ex antiquioribus eminet R. Sira, qui floruit ante secundi templi eversionem, in TAal- znude , tract. Sanhedrin cap. XI ; ex recentioribus autem non pauci in Devarim rabbaà, sect. 1, fol. 250, tum Rasci in cit. Nanhedr. fol. 95, Akibà et R. Manasses in Conciliatore, part. III, pag. 184 1). J
121. Alterum constat ex termino, qui saltem negative przfi- gitur ejusmodi adventus, nempe, stante adhuc secundo tem- plo, ad quod presentia sua cohonestandum venturus erat pro- missus Messias ex utriusque prophete vaticinio, ita ut non prius destruendum esset, quam ad ipsum venisset Desideratus cunctis gentibus.
122. Cum vero ab octodecim seculis flammis consumptum sit. zorobabelicum templum, pronum est colligere jamdiu transactam epocham esse ab Agezo et Malachia przdictam, ac propterea, quod consequens est, jamdiu advenisse Messiam.
1) Cf. Derossi op. cit. cap. 3, ὃ. 12 et seqq. Raym. Martini pag. 376 et seqq. el 380 et seqq. ed. cit.
56 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
DIFFICULTATES.
123. I. Οὐ). Vaticinium Aggzi nulla ratione ad Messiam referri potest. Repetit enim propheta secundi templi gloriam non ex Messie presentia sed ex divitiarum affluentia. Hac enim de causa flebant seniores Juda, quod nimis distare cer- nerent templum a Zorobabele excitatum a magnificentia et di- vitus templi salomonici; quod magis perspicue eruitur ex ver- bis sequentibus: Meum est aurum et meum est argentum, ac si diceret: Mihi est argentum, et mihi est aurum , inquit Je- hova, argento et auro, quo insiructissimum fuit prius tem- plum , possum et hoc ornare, et ornabo suo tempore , nam ine? juris sunt hec omnia. Quare non est, cur de ornando templo nunc extructo sitis sollicit. Nec alium sensum pa- uuntur reliqua vaticinii adjuncta, etenim verba illa «dAuc mo- dicum , seu, ut hebraice dicitur: adhuc una (scilicet vice) et ego commovebo celum etc. sic explanari debent: per ingen- tem universitatis rerum mutationem efficiam, ut commotis il- lis moveantur omnes gentes, et venient desiderium , id. est,
desideria (ran collectivum singulare), seu res desideraus-
sima atque pretiosissimze omnium gentium. Predicit igitur Aggeus futurum esse ut donis pretiosissimis ab omnibus gen- übus Hierosolymas comportandis templum Jehovz nudum ad- huc atque inornatum plus nanciscatur magnificent: et orna- menti et splendoris, quam olim habuerit, et templum hoc se- cundum replebo gloria, ornatissimum et splendidissimum il- lud reddam 1). Sive igitur scopum prophetz, sive nativum ver- borum sensum, et adjuncta omnia spectemus, patet etc. 12^. Resp. Neg. ant. Ad prob. negamus pariter quod. ad- versari assumunt ex sola divitiarum affluentia, non autem ex Messie presentia repetere prophetam majorem secundi templi gloriam; 1? quia hec expositio non - messiana exploditur ἃ ve- teris synagogz sensu, ut ex adductis constat; 2? quia falsum foret vaticinuum; tametsi enim valde contulerint ad ornandum templum reges perse, presertim vero Herodes ?), in 1mmen- sum tamen semper secundi templi gloria, spectata divitiarum copia, a templo salomonico distitit 3); 3" quia fatentibus He- brzis quinque illa decora secundo templo abfuerunt quibus primum instructum fuit, Urim scilicet et Thumim, seu rationale Judici, arca, ignis et praesentia Dei in propitiatorio, et Spiritus
1) Ita Rosenmüller ScAol. ia V. T. in. xxix, 3 et seqq. n Par. ur, iv; cf.
hunc locum. etiam Jo. Frischmuthi De gloria templi 2) Cf. Jos. Flav. Archwol. lib. 15, secundi, ad cap. II, 7-10 Hagg. tom. 1. cap.9, pag. 777, ed. Haverc, Thesauri theologico -philologici ci. pag.
3) Ct. 1 Paralip. cap. xxu , 1'5; 99^4et seqq.
94
Sanctus 1); 0. quia absurdum est fingere tam magnifico appa- ratu voluisse Deum herodianam molitionem prenunüare nullo habito respectu ad gloriam quam eidem allatura olim erat Mes- sic pr:sentia, cum tamen Apostolus ad Hebr. XII, 26, ad Chri- stum referat hoc vaticinium juxta sensum traditionalem syna- gogz. ὅν Denique ex ipsa adversariorum agendi ratione. Ete- nim ipse Rosenmüller quem impugnamus, non diffitetur Ag- geum, seu ut ipse loquitur vatem, que hic predicit tempori- bus messianis eventura sperasse: etin cap. IIl, v. 1. Malach. immemor eorum quz scripserat in scholiis ad Aggeum, inquit: Veniet ad templum suum , nempe secundum, quod per Mes- sie adventum gloriosius prino templo futurum esse PRXDI- XERAT ETIAM ÁAGGXEUS. Tanta veritatis vis est, ut vel ab inviüs testimonium extorqueat! |
125. Ex his facile corruunt cetera quz ad elevandam hujus vaticinii vim congesta sunt, tum scilicet Rosenmülleri para- phrasis, tum expositio R. Kimchi, dum autumat ita reddendum prophetici hujus loci sensum: Omnes populi quos commove- bo, e lerris suis advenient cum desiderio (nam subaudit
praefixum £) omnium gentium , id est, adferent res omnes
PART. I. CAP. II, DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
desideratas et pretiosas , qua in terris ipsorum reperiun- lur, velut vasa aurea el argentea, vestinenta et gemmas ; in quem sensum Isaias LX, 6, florentem populi hebraici sta- tum s:eculo aureo describens, inter alia hec dicit: Convertetur ad te copia maris, opes gentium ad te venient; te camelto- rum agmina obruent , dromades Madianitici , el Epham , omnes ex Saboea venient, aurum et thus afferentes et Jove laudes predicabunt. Siquidem vaticinio facta minime respon- dissent, Reliquum proinde est ut per hoc desiderium gentium Messiam ipsum cum vetustioribus Hebrzis intelligamus. Quin vero obstet huic expositioni vaticinii scopus, eidem maxime co- hzret. Contextus enim ostendit prophetam solari voluisse Ju- deos ob defectum auri et argenu quem ipsi in secundo tem- plo deprehendebant, quasi diceret: quid solliciti estis de auro et argento, meum est aurum et argentum, quz mihi presto sunt, quoties mihi lbuerit, sed gloria secunde hujus domus non ex magnificentia auri et argenti, sed ex eo quod in eam venturus sit Desideratus cunctis gentibus, est repetenda, atque
sunt quinque res , quis fuerunt inter primum sanctuarium et ultimum (se- cundum), sunt autem ho; Arca cum
1) Cf. Raym. Martini op. cit. pag. 381. ubi inter csetera refert testimonium ex Thal- mud in lib. Jom«, dist. Schibbat: Dixit
HB. Acha: quid est quod scriptum est Agg. 1, vers. 8: et complacebo in ea, "IQ22N), et honorabo eam* Quid sibi vult, quod deinde deest litera Γἢ 4e? He
propitiatorio, et Cherub, et ignis et di- vinitas, et Spiritus Sanctus, et Urim et Thumim." Reliqua in eandem rem te- stimonia ibi recole.
98
. ex hac parte longe priori domui prestabit 1). Quod clarius adhuc significatur per Malachiz vaticinium.
126. HM. Οὐ). Quominus Malachiz vaticinium de Messia intel- ligamus, vetat contextus; subdit enim immediate post adducta verba: Ef quis poterit. cogitare diem adventus ejus, et quis stabit ad videndum eum? Ipse enim quasi ignis conflans , et quasi herba fullonum: et sedebit conflans, et emundans ar- gentum , et purgabit filios Levi , et colabit eos quasi aurum, et. quasi argentum , etc. ; hec autem componi nequeunt cum mit Messie indole, qualem describit Isaias XLIL, 1 et seqq. Ergo. |
127. Resp. Neg. Evanescit enim. hzc difficultas si ratio ha- beatur contextus et scopi prophetis. Etenim sub finem cap. preced. inducuntur Judei querimonias de divina providentia Jactantes: .«Laborare fecistis Dominum in sermonibus vestris , el. dixistis: in quo eum fecimus laborare? In eo quod di- cilis: omnis, qui facit malum bonus est in conspectu Do- zumi, et tales ei placent: aut certe ubi est Deus judica? Hinc cap. IIL, incipit Dominus: Ecce ego etc. ac prosequitur: el quis stabit etc. vaticinans nullum querulorum hujus gene- vis, qui Messiam victorem gentium desiderabant, substiturum,
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
1) Quum adversarii potissimum vim faciant in verbis illis v. 8: JN2) Εν
pb» ΓΙ, et venient deside-
rium cunctarum gentium", placet hic
quentis Syn 5) npo2n 5, Propheta autem post verba DY1571 JN2 non sta- tim adjungit 27y3 ^5 72 ^5, sed
adducere solutionem viri minime suspe- cti. Dr. Scheibel in Observat. crit. et ereget. ad vaticinia Haggmi , Wra- lislavie 1822, pag. 27, hec habet:
»LY1501 ]N3 venient desideria. |ta ver-
terunt interpretes antiquiores; recen- liores venient pretiosa, scil. vasa, et lau- dant loca mn Chron. xxxu, 27; Je- rem. xxv, 33; Hos. xir, 15; Nah. i1, 10;
Cbron. xxxvi, 10. Sed in locis Chro-.
nicorum (Paralipom.), Jeremix, Ho- sea, Nahumi, legimus, nun,
non solum nen, et ejusmodi diversa
dicendi ratio , qux: quibusdam interpre- tibus V. T. levioris momenti videtur, in omnibus c:teris linguis et auctoribus
accurate distinguitur. Contra ;T12n
sine singulari additamento nil aliud si- gnificare, quam desiderium, discas e Ps. cvi, (in vulg. cv) 2^; Jerem. mr, 195; Dan. xi, 375 Jerem. xi, 105 1. Sam. (Y Reg.) 1x , 205 vii, 10. Aliam vero causam interpretationis de pretiosis va- sis volunt reperire in verbis versus se-
antea (v. 7) 122. jn nn-neenseen;
quod ad adventum Messi», ed ad di- vitias illo tempore in templo coacer- vandas simul pertinere videtur. Mes- siam autem apud poétas (scil. prophe- las) Hebraeorum futurum esse solatium, desiderium , lwtitiam totius terre, ideo-
que paganorum , ex locis Is. xuix »
10; xin 45; xLn, 3; xL 17.) χι, 1: constat. Pluralis vero JNJ cum singu-
lari connexus constructio est non in- frequens," Cf. Glassium lib. 3, tract. 3, can. 5. Huic addimus Grotium, qui in hunc. loc: ,, Magna, inquit , erit se- cundi templi gloria, quod in ea conspi- ciatur rex ille piorum omnium, et in ipso templo miracula edet. Vide Matth. xxi 12. Messiam appariturum in tem- plo secundo credidere Judai omnes, qui ante excidium vixere. Ex eo tem- pore comminiscuntur interpretationes novas, violentas, varias ad hec loca clarissima."
Cf. etiam Sanctium in Prophet. Min. ; Ackermann, Prophete Minores perpet. an- not, illustr. Vienna 1830,
59
cum advenerit; huic enim interrogationi negativa subest sen- tentia. Deinde subjicit causam, exhibens scilicet Judaeos et in primis sacerdotes et levitas parücipes ejusdem blasphem: que- rele, ut massam auri et argenti multa scoria mixtam, et ut pannos vel vestes sordibus infectas, quz purgande sunt. Porro quemadmodum conflatores vehementüssimo igne scoriam ab auro et argento, et fullones herba saisuginosa sordes a vestibus se- parant, ita Messias venturus acerbis suppliciis et calamitatibus immissis, improbos hujusmodi querulos et blasphemos Messiam victorem desiderantes a probis separabit et delebit 1). Haec vero non erant prestanda ab ipso Messia sed a Romanorum armis et exercitibus, seu ut loquitur Daniel, a populo ducis venturi. Ita
uzcumque sive Malachias, sive alii prophete de ulüone ab in- fidelibus Judzis repetenda dixere, optime componuntur cum miti Messie charactere, nempe personali, qualis ab Isaia describitur ?).
PART. 1. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
PROPOSITIO IV.
Officia ac munia a promisso Messia juxta prophetas obeunda, eundem advenisse luculenter ostendunt.
. 128. Ejusmodi munia ac officia a promisso Messia juxta pro- phetas obeunda precipua sunt; abrogatio veteris cultus etsacer- dotii ac novi substitutio; gentium ad veri Dei cognitionem et amorem vocatio, ac Judaici populi rejectio atque dispersio. Si igitur ostenderimus tum duo hec munia juxta. prophetas ἃ fu- turo Messia adimplenda, tum jamdiu adimpleta fuisse proposi- tum obtinebimus: porro utrumque certissime constat.
129. Ac prino quidem veterem cultum et proinde sacerdo- uum, adveniente Messia, fore abrogandum novumque eidem sufficiendum apertum est ex Malach. 1, 10 et seqq. dicente: Non est emm 1nihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum , et anunus non suscipiam de manu vesira. Ab ortu enim so- lis usque ad occasum magnum est nomen meum in gentibus ; et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda; quia magnum est nomen meum in gentibus. Qui-
1) Cf. Jahn. Append. Hermeneut. fa- scic. 1, pag. 57 et seqq. Explicatio Ma- lach. u, 3, etc.
2) ,Vaticinii , inquit Jahn. loc. cit. pag. 65, sensus est: llle, quem desideratis, Messias omnino venturus est, sed non erit, quem exoptatis, bellator, qui ethni- corum imperium evertat, et gentes vo- bis subjiciat, sed judex divina dignitate indutus, qui improbos Jud:eos et in pri- mis duces ceterorum, posteros Levi, atrecissimis penis perdet, nihilominus non penitus exterminabimini. Priecedet aulem legatus seu propheta, austeritaLe
vite et severitate reprehensionum Elia similis , ut animos Judzorum disponat, seu eum sensum ipsis inspiret, quo ma- jores eorum Abraham, lsaac, Jacob, etc. animati erant, quo conatu irrito, regio prorsus vastabitur.?
Cf. etiam Sanctium in hunc locum Ackermann, Hengstenberg, op. cit, Ve- teres Judeos utrumque vaticinium Ag- gei nempe et Malachie de Messia in- terpretatos esse, ostendit adductis ipso- rum testimoniis Schoettgenius op. cit. pag. 217, 224 et seqq.
60 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
bus verbis Deus denuntiat abrogationem veterum sacrificiorum qui ex legis przscripto in templo offerebantur in ordine ad suffectionem alterius sacrificii; ideoque 1? loquitur de sacrifi- cio externo et proprie dicto sive abrogando sive sufficiendo; 2" loquitur de subrogatione novi istius externi sacrificii offe- rendi in omni loco, ad discrimen veterum sacrificiorum quae uni loco, seu templo affixa erant; 3? loquitur de sacrificio tan- quam przcipuo religionis charactere, quo non minus dignosce- tur a gentibus se coli in universo terrarum orbe ac olim digno- scebatur per sacrificiorum exteriorum immolationem, a Judszeis in hierosolymitano templo coli; 4^ de ejus generis sacrificio substituendo loquitur, quod non jam in cruenta hostiarum im- molatione consisteret, sed in oblatione munda, seu (ut postu-
lat usus hebraice vocis nme (minchüh) ex Levit.Il, 1 et seqq.) ferio sive dono quod frumenti farina conficitur, et quidem ΓΙ (thehorah) puro seu mundo , ac propterea indepen-
dente ab offerentium pravitate propter quam rejecturum se profitetur legalia sacrificia 1). Cum vero sacrificia partem es- sentialem exterioris cultus seu publice religionis constituant, consequitur non posse sacrificia 1rmmutari quin immutetur cul- tus ipse. Insuper immutato sacrificio, immutetur necesse est et sacerdotium ob intimam utriusque relationem. Ergo per prophetam Malachiam cultus mosaicus et mosaicum sacerdo-
ἔπι abroganda erant, ut novo cultui universali ac novo sacer--
dotio locum darent. Id autem adveniente Messia, imo per Mes- siam ipsum perficiendum fore, habemus ex Danielis vaticinio paulo ante exposito in quo predicitur sacrificiorum cessatio in medio hebdomadis septuagesime, imo et templi ipsius destru- clo, populi judaici dispersio in ponam rejecti Messiz ac necis ipsi illate; cum igitur ab octodecim scculis sacrificia legalia cessaverint una cum mosaico sacerdotio; ac nova religio, no- vus cultus, novum sacrificium per universum orbem obtineant, manifestum est Messiam jamdiu advenisse ac per ipsum tum veterem cultum abrogatum, tum novum suffectum esse 3).
1) Cf. Bible de Vence , cinq. edit. Pa- ris 1832, tom. 17, préface sur Malach. pag. 469 et seqq. Hengstenberg, ex anti- cipatis judiciis su: sect: in Christologia V. 1. et commentar. in messiana vatici- nia, part. 3, Berolin. 1835, pag. ^14, scri-
bit: ,In r3» est allusio ad opus ope-
ratum multo remotior; et quod est in ea externum, facilius tanquam mera for- ma, vel tanquam cortex idec concipi- tur." Caeterum hic auctor valde mode- ratum se prabet, et si huc illuc non- nulla excipias in quibus, ut suis morem
gerat, catholica principia carpit; ejus opus valde bonum est et causam chri- stianam adversus rationalistas el So- cinianos optime tuetur.
2) Legem, seu vetus testamentum ab- rogari debuisse juxta antiquam Judao- rum fidem, ac propterea cultum leviti- cum cam omnibus suis sacrificiis ac sa- cerdotium, pluribus evincit Schoettge- nius lib. 7. De Messia ὃ. 9 , 10 et seqq, Cf. etiam Raym. Martini pag. 778 et seqq. ed. Carpz. Vid. Blas. Ugolini diss. Altare exterius, qua extat tom. 10, ejus Thesauri «nliq. cf. pag. 685 et seqq.
61
130. Secundo. Gentes pariter ad veri Dei cognitionem per Messiam adducendas esse ubique Sacre Literz enuntiant. Huc enim referuntur {πὸ facte sunt veteribus patriarchis Ábra- ham, Isaac et Jacob promissiones, quod in eorum semine bene- dicendz forent gentes omnes; huc spectant qu: de Messia va- ticinatus est Jacob, dum dixit: Ef ise erit expectatio gen- tium, seu: Et ei obedientia populorum, aut aggregatio po- pulorum, vel etam ut exponit paraphrastes chaldeus Onke- los: Et ei obedient populi, ac Jonathas Ben-Uziel alter chal- dzus interpres : Ef propter eum diffluent populi, seu denique, ut vertit 'hargum hierosolymit.: Ef ei subjicietur omne re- gnum terre 1). Hinc Ps. II, Messi pollicetur Deus: Postula « aine et dabo tibi gentes hereditatein tuam , et possessionem tuam terminos terre; sed luculentissime et graphice gentium reminiscentia et ad Deum verum conversio prenunciatur, Ps. XXI, 28 et seq. Heminiscentur 5) et convertentur ad Domi- num universi fines terre, et adorabunt in conspectu ejus universe familie gentium. Quoniam Domini est regnum et ipse dominabitur gentium. Wc ipsa repetit Isaias cap. II, 2 et seq. Et erit in novissimis diebus preparatus 1n0ns domus Domini in. vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum gentes , et ibunt populi multi et dicent: venite et ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob, et docebit nos vius suas et ambulabimus in semitis ejus, quia de Sion exibit lex et verbum Domini de Jerusalem; et rur- sum cap. LV, non minus illustre edidit vaticinium de gentibus per Messiam ad veri Dei cultum vocandis: Ecce testem popu- lis dedi eum, ducem et preceptorem gentibus. Ecce gentem, quam nesciebas, vocabis, et gentes, que te non cognoverunt, ad te current. Et hec ex multüs, que in hanc rem congeri possent, sufficient, cum agatur de re exploratissima.
131. Porro sicut extra omnem dubitationis aleam. gentium vocatio ad veri Numinis cultum per futurum Messiam consti- tuta est, ita nec minus clara vaticinia sunt, qua populi judaici
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
1) Cf. De Voisin in procmium Pug. fid. pag. 162 et seqq. ed. cit. aliis enim o- missis in Berescit rabbà sect. 88. legi- tur: Dicitur, Amos 1x, 11: I//o die rec- dificabo tabernaculum David, etc. ita ut universus mundus fiat una collectio ;" in lib. SoAar Exod. 71, col. 281: ,,Quan- do rex Messias revelabitur, tunc omnes gentes ad illum congregabuntur, ut con- firmetur id quod scriptum est Is. xi, 10, radicem lsai gentes quairent? etc. Alia testimonia tibi exhibebit Schoettgen. op. cit. lib. 7, cap. 1, δ. 26 et seqq. ex qui- bus luculenter patet veteribus Judaeis hanc inhasisse communem fidem de vo- catione gentium ad veri Dei cognitionem per Messiam.
Cf. etiam Petav. lib. 16, De Incarnat., cap. 8, ὃ. 3.
2) Vid. in hanc vocem pulchras ob- servationes P. Berthier 8, J. Ezplica- tion des Psaumes. Frigide prorsus Ro- senmüller ScAol. iu Ps. xxu. (in vulg.
XXI.) V., 28. scribit: ,"*2T?' Memores
erunt eorum, qua fando de Jova acce- perunt, ad ipsum se convertent, ipsuni- que venient adoratum." Nec mirum; ju- daizans enim hic interpres contra sen- sum tolius antiquitatis, contra apertam N. T. auctoritatem negat in hoc Psalmo agi de Christo,
62
ac synagog: rejectionem et dispersionem portendunt, et qui- dem in penam repudiati Messiz. Danielis enim IX, 26, prze- dicitur: Post hebdomades. sexaginta duas occidetur Chri- sius, el non erit ejus populus qui eum negaturus est 1): atque ante ipsum Isaias VIIT, 1^4, loquens de Messia: Ef erit , inquit, vobis in sanctificationem. In lapidem autem offensionis, et in petram scandali duabus domibus Israél ; in laqueum et in ruinam habitantium Jerusalem. Et offen- dent ex eis plurimi, et. cadent, et conterentur , et irretien- tur, el capientur 32). Osee autem III, 4, diu duraturam hanc populi judaici reprobationem, significat illis verbis: Dies mul- los sedebunt fili IEsraél sine rege, el sine principe, et. sine sacrificio, et sine altari, et sine ephod , et sine theraphim. Et post hec revertentur filii Israél, et querent Dominum Deum suum, et David regem suum; et pavebunt ad Do- minum, et ad bonum ejus in novissimo dierum; quibus ver- bis aperte propheta diuturnam populi israélitici conditionem designat in qua, etsi deos alienos non colat, tamen Deum non experietur sibi faventem atque propitium donec aliquan- do Messiam quzrat et agnoscat; JJavidis enim nomine O- see, perinde ac ceteros prophetas Jerem. XXX, 9; Ezech. XXXIV, 23; XXXVII, 24, Messiam significare, explorata res
est et recepta sententia apud Rabbinos omnes; quare chal-
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
1) In hebraico textu yb TN) et non
ei ellipsim supplendam esse oinnes ve-
teres interpretes viderunt. Porro elli-
pses locum non habent nisi in notioni- bus et dictionibus frequentiori usu tri- tis, quas lector ex usu loquendi fami- liares habet et facile supplere potest. Hic autem alia esse non potest nisi populus, juxta usitatissimam phrasin in Scriptura receptam: JAritis mihi popu- lus, vel in populum; non erit mihi po- pulus, non erit ei vel ejus populus, Deut. IV , 20; vit, 65; xiv , 2; xxix, 13; xxvi, 18; xxvi, 9; Ex. vr, 7. Lev. xxvi, 12; 1 Reg.xn, 22; n Heg. vm, 23; iv Reg. xi, 17. etc. Igitur post JVoz erit ei, vel illius, supplendum est populus, ut olim jam vulgatus vertit: Et non erit ejus populus, ita ut sensus sit: jam po- pulus non erit sacer ei, qui Urbem et templum evertet ; cum ex nece illata Mes- sim cessetlIsraél constituere ejus hire- ditatem, huic autem cessationi dominii ejus super populum federis, nectitur optime destructio Urbis et sanctuarii per populum principis venientis. Ex quo refellitur Rosenmüller, qui hac.verba et non ei exponit: Εἰ non erit sibi, id est inter viventes , ut pariter exposuit Michaélis; etenim "^N numquam inclu-
dit in se personam ipse non est, sed non est, tantummodo. Reliquae expositiones nempe Gousset, L'Empereur, Sack etc. magis .adhuc absurde sunt et gratis con- ficte. Cf. Hengstenberg. tom. 2, pag. 471, vid. etiam Jahn. loc. cit. pag. 149, οἱ seq.
2) Hunc locum de Messia, qui vindi- ctam esset sumpturus de populo israé- litico. veteres quoque Hebraei intelle- xerunt. Sic enim apud Martini pag. 3^3, ed. cit. in lib. S«aAedrin cap. Echad, le- gitur:,, Dixerunt (RR. Jehudah et Eze- chiaz filii. R. Chia); Non veniet filius David donec deleantur dus domus pa- trum Israél; et iet:te sunt caput captivi- tatis Babylonis: et princeps, qui est in terra Israél, sicut dictum est Is. virt; Et erit ad sanctificationem et ad lupidem offensionis, et ad petram vel rupem rui- ac duabus domibus Israel, etc. Glossa R. Salomonis: ,,Et erit Salvator Israél ad preparationem et ad lapidem offen- sionis: offendent enim pedes statue, ferrum scilicet et testam et ad rupem ruine domibus duabus Israél. Dixit (Rabbinus'scilicet , qui fecerat vinum dari pueris , ut secreta patris sui, atque mysteria revelarent): filioli spinz» mihi estis in oculis meis, seu: spinas in ocu- los meos injicitis." .
PART. I. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS. 63
deus interpres postrema prophete verba ita exponit: Que- rent. cultum Domini Dei sui ,. atque | obedient mEssug filio Davidis regi suo 1). Eadem habet Amos IX, 9 et seqq. et alii prophete passim 53). :
132. Jam vero ab octodecim seculis tum gentes fere o- mnes relictis idolis, Deum unum colere , atque in dies ad cogni- tionem et cultum veri Dei perduci, judaicam gentem item e sua ejectam patria, inter gentes omnes .dispersam esse, nullumque apud eam illius specialis providenti&. et przedilectionis. vestigi- um conspici, quibus per tot secula Deus eam prosecutus fue- rat, facta sunt certissima , quorum nos spectatores sumus , quaeque ob oculos nostros obversantur. Qua quidem argu- mento sunt fedus illud omnino esse abolitum, quod olim Deus cum judaico populo feriüt de possessione Palestine ac bono- rum omnium in ea affluentia, 51 ipse legem sibi. traditam. cu- stodivisset, vel de paterna correptione, quoties ab ejusdem legis observantia descivisset, dum promisit se eum in eandem revo- caturum, quoties ipsum 5115 transgressionis penituisset, prout tam in Exodo quam in Deuteronomio passim legitur.
133. Hinc merito Hieronymus Ep. CXXIX, Ad Dardanum n.7, sic Judzos perstringit: Multa, Judae, scelera commisisti, cunctis circa te servisti nationibus. Ob quod facinus? Utique propter idololatriam. Quumque servisses crebro, anisertus tui est Deus, et anisit judices et salvatores , qui te . . . libe- rarunt. Novissine sub regibus offendisti Deum et omnis tua provincia , gente babylonica vastante, deleta est. Per se- ptuaginta annos templi solitudo permansit. . . ad extremum sub Vespasiano et "Tito Urbs capta, templumque subversum est. Deinde civitatis usque ad Hadrianum principem per quin- quaginta annos anansere. reliquie. Post. eversionem templi paulo minus per quadringentos annos et Urbis et templi rui- ne permanent. Ob quod tantum facinus? Certe non colis idola , sed. etiam serviens Persis atque Romanis, et, captivi- falis pressus jugo , ignoras alienos deos. Quomodo clemen- lissimus quondam Deus , qui nunquam tui oblitus est, nunc per tanta spatia lemporum miseris tuis non adducitur, ut sol- cat captivitatem? ... Οὐ quod, inquam, facinus ettam execra- bile scelus avertit a te oculos suos? Ignoras? Memento vocis parentum tuorum: Sanguis ejus super nos et super filios no- stros; el: Nonhabemus regem nisi Cesarem. Habes quod elegi- sti; usque ad finem mundi serviturus es Cesari , donec gen- tium introeat plenitudo, et sic omnis I sraél salvus fiat ?) Quod
-ς
1) Alia testimonia in hanc rem cf. su veterum Τα άφογαπι vid. apud Martini, apud Bosenmüller in loc. cit. Ezech. ὦ. part. cap. 5, $. 2 et seqq. et. apud 4) Cf. in hunc. loc. Sanctium, nec Schoettgen. De Messia, pag. 545, et seqq. non Ackermann op. cit. plura preterea 3) Edit. Vallars opp. tom. r. Hoc idem in hanc sententiam ex doctrina et sen- argumentum egregie tractavit inter ve-
64 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
quidem argumentum, cui novum in dies robur accedit et quod ineluctabile plane est, ex receritioribus luculenter evolvit Gro- tius lib. V. De veritate religionis Christi. $. 16, ubi nihil omisit ex lis, qu: eidem vim addere posse viderentur.
DIFFICULTATES. |
13^4. I. Οὐ). Nullum in primis est argumentum quod ex Ma- lachi& vaticinio deducitur, 1" siquidem nulla alia ratione Deus magnum nomen suum in genlibus esse dicit, quam quod gen- tes omnes prater deos suos supremum Deum colant, qui est Israélitarum Deus, prout exponunt R. Salomon Jarchi ac David Kimchi; vel etiam eo quod, ut existimat Aben Ezra, si Deus gentes jussisset offerre sibi munus aut sacrificium, illud pu- rum et exquisitum offerrent, minime vero hostias mutilas ac languidas, quales Judzi offerebant; vel denique quia jucundis- simz Deo sunt preces, et laudes, quibus Judai inter gentes commorantes ipsum venerantur. 2? Sane, inquiunt, quomodo abroganda esse mosaica sacrificia, ac proinde legem et sacer- dotium affirmare potuisset propheta; qui cap. III, 4, de Le- vitis inquit; E£ erunt Domino offerentes sacrificia in justitia. Et placebit Domino sacrificium Juda et Jerusalem, sicut dies seculi, et sicut anni antiqui; ac demum cap. IV, 5, Ju- dzos alloquens : Mementote, ait, legis Moysi servi mei, quam 2nandavi ei in Horeb ad omnem IEsraél, precepta et judicia. Ecce ego mittam vobis Elium prophetam , antequam veniat dies Domini magnus et horribilis. Ergo.
135. Hesp. Neg. ant. Ad 1" prob. seu Rabbinorum exposi- tiones dicimus eas prorsus excludi ab antithesi ἃ propheta in- ducta inter sacrificia mosaica, et sacrificium illud quod divino Numini offerendum przdicitur inter gentes, ut ex probationi- bus constat. Dixi predicitur; notum enim est, non esse lo- cutum prophetam in present tempore, quo universe gentes utpote idololatri& addictze non immolabant victimas suas nisi idolis, seu demonüs ut ipsa Scriptura alibi testatur; ac pro-
terea de futuro tempore necessario vaticinium accipiendum est.
136. Ex qua generali animadversione patet absurdam. esse primam expositionem, ideo nempe magnum esse Dei nomen in gentibus, quod ipse una cum idolis ac falsis diis supre- mum Deum colant, cum Deus szpe adeo se zelotem profes- sus fuerit, ac passim decem tribus impietatis arguerit quod utrumque cultum conjungerent 1) Falsa preterea est ejus- modi commentatio, cum causam Deus ipsi aperiat quare ma- gnum Sit nomen suum in gentibus, quia scilicet a solis ortu
teres S. Jo. Chrysost. in quinque ora- 1) Cf. lib. nr, Reg. cap. 16 et seqq., tionibus advers. Judzos, ac presertim tum lib. iv. Reg. cap. 16 et seqq. orat. V. tom. 1, pag. 587. edit. Maur,
PART. I. CAP, II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS. 65
usque ad occasum offertur 20mini suo oblatio munda, seu fertum purum 1).
137. Nec minus absona est altera interpretatio, qux sumitur ab hypothesi, qua Deus gentibus sacrificium sibi offerendum preciperet. Hzc enim hypothetica locutio nuspiam apparet, sed Dei verba absoluta sunt, et factum enunciant.. | ;
138. Quominus vero Dei verba accipiamus de precibus, quz est tertia expositio, vetat ipse contextus, qui est de oblatione proprie dicta, non a Judzis, sed a gentibus offerenda, de quibus dicitur Is. LXVI, 21: Assumam ex eis in sacerdotes et levitas.
139. Ad δι, Dist. Levite seu sacerdotes ex gentibus as- sumpti juxta adducta Isaie& verba, conc. levite seu sacerdotes mosaici, neg. Jam enim eodem eap. Malachias loquens de levi- tis ac sacerdotibus judaicis praedixerat a Messia mox futuro puniendos seu extremo supplicio tollendos; non potuit igitur de iisdem sacerdotibus leviticis sermonem instituere, quasi Deo. essent oblaturi sacrificia in justitia; locutus proinde est de novis sacerdotibus a Messia instituendis, qui grata Deo sacrificia oblaturi essent; usus est autem similitudine et imagine sacrifi- cii Juda et Jerusalem, ut rem hanc Judzi aliqua ratione per-
ciperent 2).
140. Monitum autem Malach. IV, 4, nullam creat difficulta-- tem; nam lex mosaica tam civilis quam ceremonialis, erat o-
1) Cf. Sanctium in huncloc. Non pos- se hoc vaticinium nisi de nova lege, et Ecclesiz tempore intelligi, omnes sane exegeseos regule prorsus clamant. De- bet enim conferri cum aliis locis, in qui- bus predicitur veteris federis, ac ve- teris sacerdotii levitici abolitio una cum levitico cultu; cum locis novum sacer- dotium ac proinde novum sacrificium promittentibus; ac demum cum ipso e- ventu, qui omnem, siqua esset, ambi- guitatem in verbis prophet sustulit. Cum enim vetus sacerdotium plane ces- saverit una eum omni sacrificiorum le- viticeorum apparatu, cum Christus Eu- charisticum Sacrificium instituerit offe- rendum ubique terrarum a sacerdoti- bus, seu ministris ad hoe in perpetuum institutis; cum factum id evincat, quid amplius quaeras? Num infirmum ejus- modi argumentum evadet eo, quod de- mum post XVI secula infelices non- nulli heretici, qui se Protestantes vo- carunt, veritatem hanc repudiarint , quam universa christiana Ecclesia tam longa seculorum serie professa est? Patres omnes hoc urgebant argumen- tum plane ineluctabile adversus Ju- daos, ut lrenzus, Adv. heres. lib. ἢ, cap. 17, n. 5, ed. Maur., Justinus M. in Diql. cum Tryph. n. 41, ed. Maran. Cypria- nus Adv. Jud.lib. 1, cap. 16, ed. Maur.; uL alios praeteream. Placet S. lrenai
verba adducere, ut pateat, quznam fue- rit ante an. 202, seu initio sec, III. Ec- clesie fides: ,Sed et suis discipulis, iz- quit loc. cit. , dans consilium, primitias Deo offerre ex suis creaturis, non qua- si indigenti, sed ut ipsi nec infructuosi, nec ingrati sint, eum , qui ex creatura panis est, accepit et gratias egit, di- cens: Hoc est meum corpus. Et cali- cem similiter , qui est ex ea creatura, qui est secundum nos, suum sangui- nem confessus est, et N. T. novam do- cuit oblationem; quam Ecclesia ab A- postolis accipiens, in universo mundo olfert Deo, ei, qui alimenta nobis prz- stat, primitias suorum munerum in N. T., de quo in duodecim prophetis Ma- lachias sie presignificavit: No» est mihi voluntas iu vobis, etc. Manifestissime significans per hiec, quoniam prior qui- dem populus cessabit offerre Deo, omni autem loco offertur ei, et hoc purum 5 nomen autem ejus glorificatur in geu- tibus." Cf. Massuetum Diss. im, art. 7, δ, 80, tum Fr. L. Grafen zu Stolberg Geschichte der Religion Jesu, seu Hi- storia Relig. Jesu, a Comite Stolberg e- dita, part. 4, pag. 166 et seqq. ed. Hamb. 5 necnon Petr. De Figueiro et Christ. Ca- strum in hunc loc. Malach. :
2) €f. Ackermann, Proph. min. pag. 442 et seqq.
5
66 | TRACTATUS DE INCARNATIONKE.
mnino observanda quamdiu Hebrzorum respublica et synago- ga persistebant. Cum vero ex eodem propheta et ex Dan. IX, 27, utraque esset abolenda jure per mortem Messize, facto per Jerosolymorum:et templi. eversionem, hoc ipso innuit, quid posthac de ipsa lege esset futurum. Sic neque ullam facessit difficultatem . quod :de Elie missione ante futuram Judzz va- stationem vaticimatur Malachias , cum ipsemet cap. IV, 5, hunc ipsum fore Messie precursorem aperte significaverit ad prz- paramdam viam, seu populum disponendum δά ejusdem ad- ventum , ut patet ex v. seq, ubi addit: E/ convertet cor pa- irum ad filios, et. cor filiorum ad patres eorum; ne forte veniam et percutiam terram (hebr. terram hanc seu hanc re- gionem VwNn"nDWw) anathemate. Quod reipsa factum esse, hi-
storia, ex qua lux vaticinio effulget, ostendit. |
1^1. II. Οὐ). 1" Que de vocatione gentium prenunciarunt prophete, intelligi debent de cognitione veri Dei, quam gen- tes adepturz erant per Judaeorum in universum orbem disper- sionem, a quibus ethnicorum mentibus erat veri Dei notitia ingerenda. 2^ Id plane tum perficietur, cum gentes omnes Ju- di:eorum ditioni subjicientur duce Messia, a quo bellum impri- mis erit ipsis inferendum; 3* bellum hoc deinceps perpetua atque universalis pax excipiet, in qua ἢ Judzi ingenti gloria aucti bonorum omnium copia et affluentia fruentur, juxta pro- phetarum "vaticinia. Non solum igitur ex gentium vocatione Christiani nihil proficiunt, verum etiam talia in ea occurrunt, qui aperte evincunt, plura adhuc esse adimplenda. 5" Nondum enim subacti sunt Gog et Magog a Messia debellandi, Ezech. XXXVIHI, nondum instauratum templum cum urbe hierosoly- mitana, ibid. XL et seqq. 6^ Nondum proptérea completa sunt, qua a Messia prestanda vaticinaüi sunt. prophete, quique ab Isaia lI, 2, venturus tantum predicitur 2ovissimnis diebus , cum nempe, ut ibid. dicitur: Mons Domini exaltabitur super 0- mnes colles, aliaque ejusmodi non pauca przdicuntur, quz ad- huc prastolari debemus. Ergo. | iun oii
142. Hesp. Ad 1", neg. Etenim ut ex ipsis, quz adduximus, prophetarum verbis constat; agitur de illa gentium vocatione, qua ipsz in Messiam crediturz erant ac per ipsum ad veri Det cognitionem erant adducendz per ingentem idololatrie cladem, atque de substitutione gentium in locum rejecti populi judaici, juxta illud Ps. XLVI: Principes populorum congregati sunt cum. Deo Abraham 1). Etsi vero Judzi ante Hierosolymorum excidium per universas fere terras dispersi essent Assyriorum , Persarum ae Romanorum; gentem tamen nullam ad Dei co-
1) Plura in hanc rem testimonia congessit Euseb. Demonst. evangel. lib. 10.
67 enitionem adduxerunt, multo minus populis, inter quos inha- bitabant, suaserunt, ut idololatri& nuncium remitterent.
143. Ad 2", Neg. suppositum ab ipsis assumptum de gen- tibus ditioni Judeorum subigendis. A falsa hac persuasione Deus non uno in loco Judz:orum animos abducere, ac retrahere per prophetas suos nunquam destiterat. Admonuit enim Israé- litas reduces a captivitate, quem ipsi prestolabantur Messiam venturum minime esse, prout falso animis suis conceperant, nempe ad. subigendas gentes, sed ad Judaos querulos et bla- sphemantes puniendos (Malach. ΠΙ, 1 et seqq.). Dispersum ir1 judaicum populum (Dan. IX , 26 et seqq.) praedicit. Contra ve- ro gentibus. propitium Messiam fore saepe prenunciavit, 510 Zach. IX, 10, de eo dicitur: Loguetur pacem gentibus ; 1581. ΧΙ], 6, de eodem ait Dominus: Dedi le in fedus populi, et in lucem gentium, et cap. XI, 10: Radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Perpetuo exhibetur Messias ut expectatio gentium (Gen. XLIX, 10), ut Desideratus cunctis gentibus (Agg. II, 8); quanam igitur ra- tione bellum illaturus erit gentibus? Idololatrie nempe de- structione. Sane si de belli genere ex genere armorum judicium ferendum est, cum hzc exhibeantur spiritualia, spirituale erit profecto bellum, quod Messias aget. Hinc Isai. XI, 4: Percutiet, inquit, ferram virga oris sui, et spiritu labiorum suorum interficiet inpium; et. erit justitia cingulum lumborum ejus, el. fides cinctorium renum ejus. Nec alius apparatus bellicus esse poterat regis pauperis et humilis (Zach. IX, 10), despecti et occidendi (Is. LIII). V Ou
144. Ad 3», Dist. Spiritualis in interna scilicet. conscientize tranquillitate posita, conc. temporalis, z2eg. Etenim 'si pax belli est fructus, bellum autem ex dictis est spirituale; spiri- tualem et pacem fore necesse est. | hn
145. Ad 4», Dist. Si Messiam accepissent, vel cum eum re- cipient et agnoscent, f£rans. hoc neglecto ac reJecto, 2eg. Nisi potius praestet hec de regno Messiz spirituali intelligere, seu de ejus Ecclesia, quam sub sensibilibus symbolis νων ac vivacissimis imaginibus depingunt !). Quod si placet hzc lite- raliter accipere, non abnuimus in hypothesi quod Judzi ve- rum Messiam agnovissent, vel quando, ut nonnulli sentiunt, in fine seculorum ad ipsum convertentur. Apposite Grotius: Multa, inquit, Hebreis promisit Deus , si Messiam promis- sum reciperent, eique parerent; que si non eveniunt, ha-
PART. 1. CAP. II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS.
Eventus sane ostendit, non alium sen- sum preter spiritualem vaticinia illa ad-
1) Recentiores biblici protestantes contendunt illis valiciniis describi sz-
culum aureum regni messiani. Verum.
hec expositionis ratio carnalis ac ju- daica est, neque componi potest. cum czteris, qu: de Messia ejusque regno, nempe Ecclesia, prophet: vaticinantur.
mittere posse, alioquin minime fuissent coinpleta. C:terum. etiam exterior Ec- clesiz: majestas. et amplitudo talis est, ut eidem aptari: possint figure ille, quibus eam prophet: adumbrarunt,
51
68 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
bent ipsi, quod sibi imputent. Quodam vero etiem definite et sine. conditione. promissa , si impleta nondum sunt, adhuc possunt expectari. Constat enim, etiam apud Judeos, tem- pus, sive regnum Messie, durare ad finem seculorum ).
116. Ad", Trans. Nondum enim exploratum est, quid per cladem Gog et Magog Ezechiel intenderit. Tot pene circa ejus- modi vaticinium numerantur sententie , quot interpretes, non solum apud Christianos, verum etiam apud Hebrzos.. Alii de Scythis, alii de Persis, alii de Syris, etc. illud explicant; alii ad Antiochum Epiphanem referunt, ut Grotius; alii ad Camby- sem, ut Calmet: alii symbolice volunt accipiendum de victoria justorum super impios ?). Cum igitur omnia sint incerta, qua ad ejusmodi vaticinium spectant; si quis deserat clara et de- terminata vaticinia, ut sibi ex incerüs difficultatem creet, is perinde facit, ac qui oculos a luce avertit, et tenebras umbras- que consectatur. 1
1^7. Eadem viget discrepantia sententiarum circa hanc de templo Ezechielis visionem, idem propterea de ea ferendum. est judicium 3). | |
148. Ad 6-, Jjist. Perperam intellecta, conc. in sano sensu et cum cseteris vaticiniis collata, zeg. Multa in Sacris Literis, ut rursum Grotius ait, non ex proprietate verborum, sed fi- gura quadam esse intelligenda, ne ipsi quidem Judai igno- rünt; ut cum Deus descendisse dicitur , cum ei 0s, aures, oculi, nares tribuuntur. Quidni ergo hunc in modum exzpli- ceimus et pleraque de Messie temporibus. dicta 9 Qualia sunt, lupum cum agno, pardum cum hedo, leonem cum
Y
1) De cerit. religionis, loc.cit.
2) Longa nimis res esset, velle omnes tum Hebreorum tum Christianorum in- terpretum sententias percensere, atque nullius frugis. Dissensio enim est circa nomina, gentes, fata, qu: eisdem ad- scribuntur. Recentiores videntur ac- quiescere Michaélisio , qui. censet desi- gnari Scythas. Citerum S. Joan. Apocal. xx , quae Ezechiel de Gogi inoliminibus et clade praedixerat, ulterius ad extre- mam mundi :etatem distulit. Hinc non pauci autumant, hic agi de personis my- sticis seu. symbolicis, ita ut cap. 38 et 39, polliceatur Deus, se pios suos cul- tores ab hostium potentissimorum ac ferocissimorum impetu sartos tectos servaturum, eosque suo prasidio custo- diaque protecturum. Eam vero promis- sionem ad Christianos pertinere eate- nus, quatenus ipsi sunt veri Dei culto- res. Cf, Rosenmüllef ScAol. in V. T. ad Ezech. cap. 38.
3) Diversas has sententias veterum ac recentiorum collegit cum suis aucto- ribus Rosenmüller in prodromo ad cap. x Ezech. Alii contendunt describi tem-
plum salomonicum , alii zorobabelicum, alii ideale , alii symbolicum ac mysti- cum ; alii in sensu literali intelligendum prophetam volunt, alii tantum in sensu Spirituali , alii denique partim literali partim spirituali, Quidquid sit, nihil certi affirmari potest. Strenuam operam na-
| vavit in templi Ezechielis forma et am-
plitudine describenda cum suis partibus etc. Joan. Bapt. Villalpandus in op. De postrema KEsxechielis prophete visione Jo. Bapt. Villalpandi, Cordubensis e Soc. Je- su, tomi secundi ezxplanationum pars. se- cunda, in. qua templi, ejusque vasorum forma tum commentariis, tum «neis quam- plurimis descriptionibus exprimitur, pag. 655. form. max. accessit: Tomi III «ppa- ratus Urbis ac templi hierosolymitani , pars 1 et 25 Joan. Bapt. Villalpandi Cor- dub. e Soc. Jesu collato studio cum H. Prado ex eadem Soc. Roms 160't. pag. 517. De eodem argumento scripserunt Ludov. Compiegne De Vejel ex Judo Christianus, Matthias Hanferefferus Tu- bingensis, Campegius Vitringa, Cocce- jus, Sturmius, Meyerus, Blasche, etc.
PART. 1. CAP. Hl. DE. EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS. 69
ove stabulaturum ; usurum cum anguibus infantem , montem Dei resurrecturum supra montes alios , in :nontem Sion venturos alienigenas, ut sacra faciant 1)?
149. Per z0visszmos autem dies tunx ab Isaia tum a cete- ris prophetis significari ultimam «tatem, seu evum: Messiz , seu in genere dies Messie, unanimiter tradunt Judzi, quocum- que demum tempore hi dies venerint 3).
150. ΠΙ. Οὐ). Perperam Christiani judaicam gentem aliquan- do a Deo rejiciendam fuisse existimant, aut abolendum fedus, quod Deus per Moysem cum populo ferüt. 15 Etenim Abrahae posteri populus Dei peculiaris dicuntur, ipsi unitus federe sempiterno 3). Passim lex mosaica perpetuo duratura exhibe- tur ἃ), 2? Quod si Hebrai illam transgressi fuerint paterna quidem correptione minime vere feeder rescissione aut abo- litione puniendi dicuntur, quin potius si resipuerint expresse iterato promittitur ab extremis terre ac de cunctis populis in quos fuerint dispersi congregandos fore (Deut, XXX, 2 et seqq.) ac revocandos. 3" Praesens propterea captivitas in pe- nam utique peccatorum [Israélitici pepuli contigit: 4^ sed hoc ipso ostendit Deus peculiarem providentiam, qua eum servat, et amorem, quo populum prosequitur, quos enim Deus diligit, arguit et castigat. 9" Alias Judai deterioris conditionis forent, quam ejusmodi impii homines, qui in hac et in altera vita po- nas luunt. 6* Cum igitur satis a Deo puniti fuerint, soluta ca- ptivitate, ad patrium solum Judai revocabuntur Juxta divinas pollicitationes. Ergo.
151. Resp. Neg. ant. Ad 1v», prob. Dist. ld est usque ad Messi& adventum, quem lex prafigurabat et ad quem velut pedagogus ducebat, conc. absolute, *eg. Hinc sepius Deus admonet, veteri rescisso, novum ac zliernum fedus priori illo ac temporaneo longe przstantius feriendum esse cum Israéle fideli, ita Jerem. XXXI, 31: Ecce dies venient, dicit Dominus, et feriam domui Israél et domui Juda fedus no- vum: non secundum pactum, quod pepigi cum patribus eo- rmn... pactum, quod irritum fecerunt, eic.; tum Is. LV, 3: F'eriam vobiscum pactum sempiternum, anisericordias Da-
pazrg. 241, 503, 599, 600,626, etc. et Jo.
1) Non esse immutandum naturz or- dinem adveniente Messia antiquiores Judaei pro certo habebant, et s:epe oc- currit in ipsorum Jlibris praesertim in tract. Senhedrin, apud Ugolini tom. 25, sed preterea in lib. SoA«r. Exod. fol. 93, col. 378, quz hic leguntur, ls. 1, 2 ex- ponit sensu spirituali. Cf. Schoettgzen. De Messia , pag. 109. Idem traditur in Pesiktà rabbathi, fol. 62, 1 et seqq. ib. pag. 128; et alibi sepe totum exponunt de Messia. Quare non est hzc arbitra- ria Christianorum interpretatio. Cf, ib.
Frischinuthi dissertat. De Evangelio iu Sione egressuro «d Is. Il , 1 et seqq. in Thesauro theol, philol, Xom. 1, pag. 685 et seqq. j
2) Observat Kimchi ad hunc loc. for-
mulam QYo^ n" dies postremos seu € DR
novissimos, ubicumque ea occurrerit, in- dicare tempora Messie. Cf. Jerem, xxim, 20; Joél. nr, 1 et seqq. etc.
3) Gen. xvii, 7, et alibi.
4) Ex. xit, 1*, et alibi passim.
10 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
vid fideles. Ecce testem populis dedi eum, ducem ac pre- ceptorem gentibus, etc.; ubi apertum est, sermonem esse de Messia, ipsis fatentibus Judaeis !), ac de gentibus in idem pa- ctum adsciscendis. | i
152. Ex his responsio patet ad ea, quc subnectuntur de lege mosaica, qua hoc sensu potest dici :terna, quatenus suum ad- implementum et perfectionem in futuro Messia ejusque regno adeptura erat 3). δ να λουριὰ
153. Ad 2", Neg. Imo prorsus contrarium constat ex pro- phetarum effatis, que adduximus; quibus addi debet ex Osea cap. 1, 9; III, ^4, ubi sub symbolo filii, cui jubetur nomen in- dere Non populus meus, et sub symbolo mulieris fornicariz diu expectantis, exhibetur populus Israél absque Deo suo. Quee autem allata sunt, ostendunt, non fore perpetuam reJectionem filiorum Israél, ac futurum aliquando tempus, quo ad Deum ac missum ab eo Messiam ipsi convertantur; quod libenter damus imo et profitemur 3). Tunc suum complementum habebunt crebra illa vaticinia de filis Israél et Juda sub uno David rege suo pace fruituris 5), ac ceteris, qua ipsis promittuntur, bonis.
155. Ad 3", Dist. Et preterea reject Messie, ut inferius mox ostendemus, conc. quorumcumque peccatorum, 220g. Nec enim levioribus olim peccatis Judaei se commaculaverant, ut ex A enit constat, qui eis perpetuo exprobrant adulteria, furta, homicidia aliaque infanda facinora, presertim vero sce- lus adeo frequensatque commune idololatriz, de quibus in prz- sentiarum vix accusantur; attamen Deus nunquam destitit. ab eis speciali quadam providentia prosequendis, imo minas et promissa, penas ac przmia adhibens, ostendit se peculiarem de iis curam gerere. Neque ultra LXX annos illos in captivi- tate detinuit, ac interim certiores sepe eos fecit de reditu, misit ad illos prophetas, qui eos solarentur, fidem miraculis excitavit ac vaticiniis. Ex quo vero iterum templum cum urbe
1) Cf. Raym. Martini, pag. 4782 et seqq. ed. Carpz., nec non pag. 883 et seqqd., toto cap. 20. I1I** part. dist. 3, cum observat, De Voisin.
2) Cf. Grot. op. cit. lib. 5.
3) Cf. Ose. im, 5, ubi Deus commina- tiorum acerbitatem temperat meliorum temporum promissione. Quare ib. pro- mittitur, quod post multos illos dies re- vertentur Judaei ad Dei cultum desertis superstitiosis religionibus ac ritibus, et quidem subinisso animo graliam quz- rent, serioque ac sincero studio Deum colent. Nullum vero dubium esse potest, aliquando Judzos conversum iri ad re- ligionem «christianam, juxta Apostoli predictionem, Hom. xr, 11 et seqq.
4) Quum defectio Israélitarum a vero ac sincero cultu Dei :conjuncta olim fuerit cum defectione ἃ Davide, rege
divinitus instituto, ejusque familia (iu Reg. xu, 6), ad emendationem illam, quz cit. loc. describitur, omnino pertine- bat, ut hac etiam ex parte ad officium
redirent ; hinc additur: P255 7n n,
Et «ad David regem suum. Qua formula innuitur, Israélitas conjunctos fore sub uno rege ex Davidis prosapia oriundo; quo JMessi«m spectari nulla est dubita- lio, ut pariter legitur Ezech. xxxiv, 23; xxxvii, 24; Jerem, xxx , 9; hinc chal- deus paraphrastes hac verba cum iis, qua proxime przcedunt, ita reddidit; ».Quarent cultum Domini Dei sui, at- que obedient Messie filio David, regi suo." Ac talis est unanimis Judzorum omnium sententia. Cf. Rosenmüller in Joc. cit. Osez2 , et Ezech.
PART. I CAP.II. DE EPOCH. ET OFFIC. PROM. MESS 41
Hierosolymorum eversum est, etsi sepe jejuniis se macerent, preces enixas ad Deum fundant, peccata confiteantur, etc, non secus: ac. si Deo essent destituti, nullo solatio, nulla spe, nullo subsidio foventur. Restat propterea invictum argumentum de scelere quo universa aA detinetur, graviori ipsa idololatria , ob quod antiquum fedus vere abolitum est atque discissum 1).
155. Ad "", Dist. Si ageretur de singulis individuis ac pena amore mixta, c0nc. si de tota multitudme, seu massa, ut dicitur, 2eg. Aliud nempe ferendum est judicium de pena, qua singula individua afficit, aliud de ea, quae totam afficit multitudinem: ac integram: populi massam. Etsi enim. verum est interdum populum integrum puniri ob. privatorum pec- cata, presertim si ista frequentia ac publica sint, neque ex- piata , attamen ejusmodi poene ut plurimum non sunt nisi partiales ac temporarie, imo et extraordinarie , cum juxta providenti& ordinarie ordinem in illos cadat pena, qui. delin- quunt. Contra vero si punitio afficiat totam multitudinem et jugiter perseveret, ut ordinaria eenseri possit, dicendum, to- tam multütudinem aliquo crimine teneri, quod omnibus com- mune sit, sive quod delictum sit multitudinis. Talis autem est punitio, quz totam judaicam gentem afficit, spectata prze- sertim publica et ordinaria providentia, quam Deus erga hunc populum , licet gravissimis ac publicis criminibus, idololatrize imprimis obstrictum , per tot secula ostendit. Hinc im tota illa temporis periodo, σα a Moyse usque ad extremam So- lymorum cládéni intercessit, licet spectare correptionem pa- iris animadvertentis in filios, cum toto illo tempore amor et gratia Jugiter mitigaverint severitatem ; ast in alia periodo, qui deinceps subsecuta est, omnia spectare licet signa Dei. punientis reos ut judicis, quidquid de privata ac secreta ejus agendi ratione sit cum ejusdem gentis individuis ?).
156. Ad 5", Dist. Quatenus populus, conc. quatenus in- dividua, 2eg. Nam homines singillatim sumpti rationem red- dent de peccatis propriis, ac propterea juxta diversam unius- cujusque mensuram quilibet a Deo penam, quam fuerit pro- meritus, accipiet, ac pro majori vel minori malitia, qua di- vine gratie restiterit. |
157. Ad 6, Dist. Cum se converterint verum Messiam agnoscendo, trans. antequam convertantur, 2g. 'Transmisi- mus primum distinctionis membrum, cum nihil adhuc explora- tum sit circa sensum, quo accipi debeant divine ille pollici- tationes, que statum [Israélitarum spectant post ipsorum con- versionem 3). Alterum vero jure negavimus, cum divina ora-
1) Cf. Derossi op. cit. cap. 2, $. 25 3) Huc spectant judaizantium hypo- el seqq. pag. 61 et seqq. ! theses de regno millenario, quas denuo
2) Cf. Limborch. in Amica collat.cap. preter nonnullos Catholicos excitarunt
6, in resp. ad tertium Scriptum Orobii, Protestantes non pauci. Cf. de hoc ar- pag. 251 et seqq. zumento Muzzarelli , Diss. select. homa
42 TRACTATUS DE INCARNATIONE.
cula durationem dispersionis judaice aperte protrahant usque ad generalem illorum. conversionem. Quid postea de integra natione ad. fidem conversa futurum sit, Deus novit. Interim ex ipsius jugi conservatione non pauca emolumenta in chri- stianam religionem proveniunt. παι enim habemus testes de Scripturarum V. F. ac prasertim vaticiniorum , que Messiam spectant authenticitate. 1); vivum inde ac juge documentum habemus divine in nos misericordie ac severitatis. et divine justitie in Judeos 3); ineluctabile demum inde habemus te- stimonium divinitatis religionis christiane, ac divine revela- üonis ex jugi vaticiniorum àadimplemento, quod nulli cavilla- toni ac subtilitati subest incredulorum hominum.
CAPUT Ill.
DE JESU NAZARENO VERO MESSIA,
158. Si Messias jamdiu venit, quod hucusque disputata in- victissime ostendunt , reliquum est, ut inquiramus , quinam sil. Hic autem alius esse nequit nisi ille unus, in quem tum Φαρα promissi Messie a prophetis definit, tum ejusdem characteres et note apprime conveniunt, tum denique qui of- ficia ac munia Messize propria obivit. Hunc porro alium non esse, nec esse posse nisi Jesum Nazarenum, ostendere aggre- dimur. Cum vero Orobius et cum ipso Salvador contendant, jure Christum Jesum et ex legis prescripto fuisse ultimo supplicio affectum, cogimur propterea Christi cause vindicias sumere , ac simul ostendere necem Christo illatam. novum esse argumentum, quo Messie nomen ac dignitatem eidem maxime competere evincitur.
1807. Dissert, tertia, De regno millena- rio Christi visibiliter conversantis in ter- ra; necnon P. Mamachii, De «animabus justorum, Rom: 1766, tom. 1, pag. 26 οἱ seqq.
1) Quod szpe animadvertit S. Augu- stinus, presertim Enarr. in Ps. LVI, n. 9, ubi inter csetera hiec scribit: ,, Di- spersisuntper omnes gentes, nusquam habentes stabilitatem , nusqiam cer- tam sedem. Propterea autem adhuc Ju- dei sunt, uL libros nostros portent ad confusionem suam. Quando enim volu- mus ostendere prophetatum Christum, proferimus paganis istas literas. Et ne forte dicant dari ad fidem, quia nos illas Christiani composuimus , ut cuin Evangelio, quod predicamus, finxerimus
prophetas, per quos praedictum videre- tur, quod predicamus , hinc eos com- vincimus, quia omnes ipsa litere, qui- bus Christus prophetatus est, apud Ju- dios sunt, omnes ipsas literas habent Judai. Proferimus codices ab inimicis, ut confundamus alios inimicos... Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. Librarii nestri facti sunt, quomodo so- lent servi post dominos codices ferre, ut illi portando deficiant, isti legendo proficiant...Sic enim apparent Judai de Scriptura Sancta, quam portant , quo- modo apparet facies ceci de speculo ; ab aliis videtur, ab ipso non videtur." Et alibi passim eadem: repetit. 2) Rom. xi, 22.
M€—MsM— — ———-———————Áá
PART. I. CAP. III. DE JESU NAZ. VERO MESS. γ᾽
PROPOSITIO I.
Jesus Nazarenus verus Messias est, in Scripturis promis- sus , atque a Judaeis expectatus.
159. In Jesu Nazareno tria illa plenissime adimpleta sunt, quie nuper recensuimus: epocha, notae et munia promissi at-
ue expeclati Messiz. Ergo Jesus Nazarenus est verus Messias in Scripturis promissus atque a Judzis expectatus. .
160. Ac primo quidem ad epochas quod attinet, ex dictis iste omnes desinunt in Urbis templique vastationem, ac cetera, vr eam subsequi debebant, sacrificiorum nempe, ac sacer-
otii cessationem, antequam plane tolleretur civilis potestas e
opulo Judao. Jam vero Christus Jesus sub ejusmodi tempus i» mundum venit, fatiscente atque ad finem properante Ju- deorum republica sub Herode patre idumzo ac matre ascalo- niüde. Venit circa exitum LXX hebdomadum Danielis, ita. ut in fine hebdomadx LXIX et initio hebd. LXX publicam sui fe- cerit manifestationem, ac in medio hujus postrema hebdoma- dis occisus sit 1); venit ante Urbis ac templi direptionem, ac sacerdotii Aaronici et legalium sacrificiorum cessationem , que omnia paulo post ipsius mortem subsecuta sunt. Venit nempe ea ietate, qua constans apud Hebrzos et vicinos fuit opinio, illis temporibus expectandum esse Messiam ?). Ergo epocha pro- missi Messie in Jesum aperte conspirant.
161. Verum conspirant preterea in ipsum characteres et no- ie messians. Jesus enim ex tribu Juda ac familia David origi- nem traxit; a Virgine matre ortus, juxta Isaiam VII, ^4, 3) at- que in civitate Bethlehem, prout predixerat Michaas V, 2; pauperem et humilem vitam vixit, juxta Zachar. IX, 95; ma-
gnus extiüt thaumaturgus, quod rursum Isaias XXV, 6 et seqq.
. 1) Hoc tum ex dictis, cum ageretur de vaticinio Danielis, patet, tum clarius adhuc patebit ex inferius dicendis.
2) Cf. Jahn. in cit. Appendice her- meneutice , fasc. 1, pag. ^, ubi recte observat spem venturi Messi» tate Christi fuisse vulgarem, prout evincunt omnia illa N. F. loca, in quibus refer- tur Joan. Baptistam, Jesum, et ejus di- scipulos ansunciantes adpropinquare regnum cceli, seu Dei, mox ab omnibus fuisse intellectos, quin ulla quzstio mo- veretur, quidnam istud sibi vellet. Nec solum generatim aliquando, sed etiam illa pricise «tate venturus expectabatur promissus olim Messias, prout clare e- lucet ex Evangelistis narrantibus , quod modo Joannes, modo Jesus a plerisque creditus fuerit Elias precursor, quin
eliam ipse Messias Matth. xvi, 11» 17;
ΧΙ, 1*5; Marc. vi, 155 vin, 28: ix , 11, 12; Luc.1x, 8. Non erat h»c vaga plebis dumtaxat opinio, sed ipsum quoque su- premum nationis tribunal, Synedrium dictum,legatione missa ad Joan. Bapti- stam eandem sententiam prodit Joan. 1, 19, 28; οἵ, Joan. x, 2^; Matth. xxvi, 63 ; Marc. xiv, 61. Insuper Simeon ille se- nex, eruditus et Rabbi celeberrimus fortasse idem, qui in Thalmude Justus, et pater Gawalielis salutatur, et a Flav. Josepho 24rcA«eol. lib. χιν, cap. 1x, n. 4 5 et lib. xv, cap.1, n.10, sub nomine Sameas, ab acceptis divinis revelationibus laudatur, Luc, ir, 25 - 32, divinitus edoctus fuisse refertur, se adhuc vivente Messiam na- sciturum. Ut reliqua documenta alias allata preteream. |
3) De hoc pariter vaticinio ex pro- fesso agemus in altera tractatus parte.
75 TRACTATUS DE INCARNATIONE. .
et alibi passim, prenunciaverat; quz quidem omnia vaticinia ad Messiam pertinere, undnimdü consensione Judzi ipsi faten- tur 1). Neci preterea ipse a Judaeis traditus est, et eo quidem supplicii genere, quo ipsum occisum iri prznunciaverat David Ps. XXI, presertim vero Isaias LIII; ut alia przteream vatici- nia de ipsius resurrectione et gloria, quz post Raymundum Martini fuse prosequitur Huetius, in Demonst. evangelica , prop. IX ?). | MES Lu e
162. Post Jesu repudium non solum desolata est civitas tem- plumque subversum, sed ubique victims cessarunt, cessavit et sacerdotium, novumque sacrificii genus a Christo Jesu in- stitutum, oblatum statim est ubique terrarum per sacerdotes e gentibus conversis delectos, qua pariter omnia a Daniele, Malachia aliisque prophetis prznunciata de futuro Messia fuisse ostendimus. Gentes autem omnes per Apostolos ad ipsas a Jesu Nazareno missos, ejuratis superstitionibus ac idololatrico cultu, non coluerunt deinceps nisi Déum Abraham, Isaac et Jacob, atque ita Dei populus facta sunt, quz ante non. erant; atque ita impletum est, quod per Jacob Gen. XLIX, predictum fuerat, aliosque prophetas locis commemoratis.
163. Hec autem omnia publicis facüs ac documents inni- tuntur, quz nulla cavillatione eludi possunt. Cum igitur ada- mussim omnia quz de promisso Messia predicta esse vidimus, in Jesu Nazareno completa sint, prestat, hanc propositionem concludere argumentatione ipsa, qua R. Nachmanides adversus Christianos usus est, in disputatione cum Paulo Burgensi 3): Ego ostendam clarissime, neutiquam Messiam venisse. Non enin quispiam fuit, ajebat Nachmanides, qui (aliqua similitu- dine et specie veri) aut se ipsum Messiam profiteretur , aut Messias ab alüs fuerit appellatus preter Jesum Nazare- nun. Aí(qui Messie nomen ac digmtas in Jesum Nazare- nwmn conferri nequit: Messias igitur nondum venit. Sic ile; nos vero cum cl. Derossi, paucis mutatis, sic eandem argumen- tationem in rem nostram convertmus et in Judaeos intorque- mus: Messias Jamdiu certissime venit; atqui nemo se ipsum dixit, aut. cum aliqua similitudine et specie veri Messias ab alis appellatus et creditus est praeter Jesum Nazarenum ; unus est igitur Jesus Nazarenus, cui Messi: nomen ac dignitas tri- bui jure optimo possit 5).
DIFFICULTATES.
164. I. Οὐ). Perperam Christiani ex recensitis vaticiniis Je- sum verum Messiam esse concludunt. 1? In primis enim nec
1) €f. Schoettgenium op. cit. De Mes- — 3) Cf. Disputat. R. Nachmanidis cum sia, ad ejusmodi loca. fratre. Paulo, apud Wagenseilium 7ei« 2) Cf. etiam Euseb. in Demonsirat.e- ignea satane, tom. 2, pag. 40. vang. libb, 9 et 10. 4) Op. cit. cap. 7, pag. 161.
PART. 1. CAP. III. DE JESU NAZ.' VERO MESS. 135.
ipsi christiani doctores inter se consentiunt circa Jacobi vati- cinium , quod alii contendunt de regia dignitate permansura in tribu Juda usque ad Messiz tempora; alin de suprema quadam potestate; alii de potestate legislativa, quz in Synedrio resedit, esse intelligendum ; alii autumant respicere illud 'oraculum so- lam tribum Juda, alii ad universam israéliticam. gentem. ex- tendunt 1). Sed praterea animadvertere juverit, vel longe ante Jesum, vel longe post ipsum sceptrum a Juda ablatum esse. Etenim e Juda sceptrum recessit sub Nabuchodonosor, neque unquam illud Juda tribus recuperavit. 2* Nam Judei soluta captivitate servierunt regibus Persarum, quibus tributa solve- bant ex terre frugibus aliisque proventibus, ut ex II Esd. IX, 91, constat; servierunt deinceps Grecis;excusso demum Gre- corum jugo, sub potestate fuerunt Assamonazorum, qui erant ex tribu Levi, usque ad Herodem, sub quo Jesus natus est. 9" Quod si contendunt Christiani, sceptrum etiam post capü- vitatem in tribu Juda perseverasse, tunc nihil pariter. ipsi e- vincent ex Jacobi vaticinio, cum exploratum sit, longe post Jesum sceptrum Judzos retinuisse. Certum enim est, Herodem non alienigenam sed judzum tum religione tum origine fuisse, prout testatur Josephus Archeol. lib. XX, cap. VI, ubi eum aperte dicit J'udeorum genere prognatum ?). Quare Scaliger, ut observat etiam Valesius 3), abunde docuit in notis ad Eu- sebii Chronicon, Herodem non fuisse alienigenam. Nihil igitur pro Christianorum causa ex Jacobi vaticinio extundi potest. 165. Resp. Neg. ant. Ad 1", prob. Dist. Christiani. docto- res inter se non consentiunt circa modum seu rationem expo- nendi jacobeum vaticinium. in nonnullis accidentalibus, conc. circa rei ipsius substantiam, 269. Omnes enim in eo conve- niunt interpretes christiani (si nonnullos judaizantes Protestan- tes seu rationalistas excipias, quibus quidlibet audendi sem- per fuit equa potestas), ut tum Jacobeum oraculum ad Mes- siam referant, tum in Christo Jesu adimpletum esse conten- dant. Multiplex igitur christianorum doctorum hujus. vaticinii expositio non aliud evincit, nisi plures adesse vias ad Judaeos refellendos; cum vero aliz aliis probabiliores sint suisque pro- bentur auctoribus, non est cur de una potius quam de altera sollici simus. Nobis tamen vehementer probatur illa, quam doctssimus Petavius sequitur. Censet autem sceptri nomine supremam potestatem a Jacob significari, quae in tribu Juda jugiter permansura erat usque ad Chrisü adventum. Etenim hec tribus ad ceterarum discrimen numquam dissoluta fuit,
1) Cf. Alfonso Nicolai, S. J. Lez. CII. 2) To γένος ᾿Ιουδαῖον. sul Genesi , ubi mira brevitate et erudi- lione, diversas recenset et expendit 83) Valesius in not, ad cap. 6, libri 1. Christianorum expositiones de valicinio Hist. Eccií. Eusebii. jacobao.
46
sed unum semper, ut ita dicam, corpus constituit, licet diver- sas vices, ac regiminis diversas formas subierit, diversosque duces ac principes nacta sit 1), Hxc porro expositio magis. con- formis vdd contextui et rerum eventibus, commodior prz- terea est ad Judaeorum tricas dissolvendas.
166. Hac enim posita Jam ruit sponte sua, quod ex captivi- iate babylonica, atque ex regno Persarum atque Graecorum, multo vero magis ex Assamoncorum regimine secundo loco ob- Jiciebatur. In. unum enim corpus semper coaluit tribus Juda ac propriis legibus institutisque usa est, ut jure inde inferamus supremam. potestatem apud tribum Juda stetisse secus ac re- liquis tribubus hac illac dispersis contigerit. Przedictiones au- tem Jacobi respiciebant fata domestica ac propterea ralativa e- rant, seu per comparationem dicta ad ceterarum tribuum. e- venta ?). | — |
167. Ad 3», Dist. Id est ad Christi adventum non. omnino desiit, (rans. non ita imminutum fuit, ut ad interitum festino gradu non properaret, donec paulo post omnino desierit, zeg. Ut enim animadvertit Petavius, cum agitur de imperiorum re- gnorumque eversionibus, non uno temporis momento eas per- fici necesse est, neque ita intelligenda esse vaticinia, qua eas prenunciant, sed morali quadam latitudine ac per quaedam in- tervalla et per gradus, prout in casu nostro accidit. Ablatio e- nim illa alquanto ante Christi ortum inchoata tempore est, ac deinde progressa, tandem in templi et Urbis excidio, Vespasia- no Imperatore, perfectum habuit exitum ?). "T
168. In data expositione patet, parum referre ad Jacobai va- ticinii veritatem criticam disquisitionem: utrum Herodes inqui- linus fuerit an alienigena. Exploratum tamen est apud eruditos, Herodem origine idumeum fuisse, neque ulla Jam contentio est. Verba citata non sunt historici Josephi, sed Jud&eorum
TRACTATUS DE INCARNATIONE.
1) Lib. 16. De Incarnat. cap.8. Cf, e- tiam Tourneminii egregiam dissertatio- nem de jacobao vaticinio ex Trevoltien- sibus ephemeridibus, mens. Mart.an.1705, art. 45, quam latinam reddidit atque vulgavi& Zacharias in append.ad lib. 16, Petavii, de Incarnatione.
2) Cf. Petav. Rationarium temp. part. 2, lib. 3, cap. 16.
3) Cf. loc. cit, De Incarn. cap.6, $. 5 el seq., ubi inter cztera illud recte anim- advertit Cl. vir ,non esse patriarchici iliius oraculi mentem, ut tempus prz- cise designet, quo Messias affuturus est, ut eodem momento, quo illud eve- nerit, quidquid tandem est , quod futu- rum ante predicit, Messias accedat. Hoc enim in nulla prorsus vaticinii il- lius interpretatione constat. Verum ita intelligendum hoc est, ut cum illa, quo-
cumque tandem interpretere modo, prz- currentis signa extare videris, tum scias, Messiam jam in mundum venis- se: ut a posteriori sumptum indicium antecedentis rei faciat fidem. Prius e- nim Messias venturus dicitur, quam ab Juda sceptrum recedat. Simul illud re- petendum est, quod alibi monui: pro- phetiarum eventa non una aliqua tem- poris particula circumscribi, sed pau- latim evoluta compleri. Sicistud ipsum, quod Jacob edidit, de auferendo scep- tro, pedetentim est impletum. Ac quem- admodum homo, quamdiu spirat, et cum morte luctans sensim deficientem trahit animam, vel mori vel vivere dicitur: sic ablatio sceptri , et judaicze commu- nitatis, ac πολετείας extinctio paulatim est expleta."
14
cum Syris altercantium, uter populus prior et potior habere- tur in civitate Cesarez. Josephus enim iterum iterumque af- firmat, Herodem idumzum esse, imo confutat Nicolaum Dama- scenum, ex assentatione Juda&orum genere satum Herodem as- serentem 1). j j 169. II. Οὐ). Omnia incerta sunt in vaticinio Danielis. 1? Chri- stiani ipsi mirifice inter se disceptant circa initium perinde ac circa exitum harum hebdomadum. 2" Quis propterea sibi per- suadeat Jesum Nazarenum | in medio septuagesimz postrem hebdomadis mortem obiisse, prout contingere debuisset juxta Danielis vaticinium? 3* Sed neque adimpleta sunt, quz in eo- dem oraculo de Messia prenunciantur; !" nam neque in di- midio hebdomadis defecit hostia et sacrificium ; neque sub ipso deletum peccatum est, et sublata iniquitas, vel adducta ju- stitia sempiterna, cum tam late hodie pateat iniquitas ac ante Jesu adventum. 5" Nuspiam preterea legitur, Jesum aliquando inunctum fuisse. Cum igitur ab exitu hebdomadarum nihil col- ligi possit, adjuncta vero vaticinii minime adimpleta esse con- stet, jure infertur Danielis vaticinium in Jesu Nazareno haud esse completum. | 170. Resp. Neg. ant. Ad 1", prob. Dist. Ita tamen ut omnes consentiant, duos terminos ὦ quo et ad quem intra utriusque templi destructionem in vaticinio contineri atque con- cludi, perinde ac Judzi ipsi fatentur 3), conc. in supputationi- bus chronologicis, £razs. Circa duos recensitos terminos vix ulla est controversia. Tota propterea disceptatio versatur circa determinationem horum terminorum prout subjiciuntur sup- utationibus chronologicis. Jam vero communi calculo nunc pro- [Mur lerminum a quo prophetiz Danielis initium capere ab edicto, quod Artaxerxes dedit an. XX. regni sui de rezdifican- da Urbe (Nehem, II, 8, 18, collat. Dan. IX,